Марк Амабль Жирар: Манитобаның алғашқы премьер-министрі және франко-манитобалық саяхатшы

Кіріспе

Канадалық саясаткер

Марк Амебл Жирар (25 сәуір 1822 – 12 қыркүйек 1892) Манитобаның екінші премьер-министрі және осы лауазымға тағайындалған алғашқы франко-манитобалық болды. Канадалық Парламенттік нұсқаулығында Жирардың 1871-1872 жылдар аралығында премьер-министр (немесе бас министр) болғаны көрсетілген, бірақ ол сол кезде бұл атақты алған жоқ және үкімет басшысы емес еді. Дегенмен, 1874 жылы Жирар Манитобаның "жауапты үкімет" принциптеріне негізделген алғашқы министрлер кабинетін басқарды. Осы тұрғыдан алғанда, оны Манитобаның алғашқы премьер-министрі деп санауға болады.

Ерте өмір

Жирар Төменгі Канадада (қазіргі Квебек) Варенн қаласында туған.

Саяси мансап

Ол 1844 және 1870 жылдар аралығында нотариус болып жұмыс істеді және жергілікті саяси өмірде белсенді болды (бір кезде Варенн қаласының мэрі болды). 1858 жылы Канада провинциясының заң шығарушы кеңесіне сайлауда жеңіліп, 1863 жылы Канада Ассамблеясына сайлауда да жеңіліске ұшырады (Parti Rouge партиясының көшбасшысы А. А. Дорионнан Хохелагада). Риел көтерілісі кезінде консервативтік партияның Квебек қанатының жетекшісі Джордж Этьен Картье Жирардты Манитобаға жіберді. 1870 жылдың 23 тамызында Жирард пен Джозеф Роял Риелмен кездесіп, келесі күні канадалық әскерлер келгенге дейін оның Виннипегтен қашуына ықпал еткен болуы мүмкін. Содан кейін Жирард жаңа провинцияның француз канадалықтары үшін ашық болуын қамтамасыз етуге тырысты. 1870 жылдың 16 қыркүйегінде лейтенант-губернатор Адамс Джордж Арчибальд Жирардты провинциялық қазынашы етіп тағайындады және ол 1872 жылдың 14 наурызына дейін осы лауазымда қалды. Арчибальд осы кезеңде өзінің премьер-министрі болды; Жирард франкофондық қауымдастықтың жетекші министрі болды. Манитобаның алғашқы провинциялық сайлауында (1870 жылдың 27 желтоқсаны) Жирард Сент-Бонифас шығыс сайлау округінен сайланды. 1871 жылдың 13 желтоқсанында Канада Сенатына тағайындалғаннан кейін ол провинциялық мандатын сақтап, бірнеше жыл бойы даулы "екі мандатты" ұстады. (Дегенмен, Сенатқа тағайындалғаннан кейін ол министрлік лауазымынан тез бас тартты.) 1872 жылдың 28 желтоқсанында Жирард үш мандатқа ие болды, Солтүстік-Батыс аумақтарының Уақытша кеңесіне тағайындалды. Ол өмірінің соңына дейін Солтүстік-Батыстағы француз канадалықтарының құқықтарына қызығушылық танытты. 1874 жылы Манитоба үкіметі провинцияның этникалық, діни және тілдік топтары арасында "келісім" саясатын сақтауда қиындықтарға тап болды. 1874 жылдың маусымында министр Джон Норкуэй провинциядағы ағылшын тілділердің өскенін көрсету үшін Манитобаның сайлау округтерін қайта бөлуге тырысты. Норкуэйдің заң жобасы нашар дайындалғандықтан Эдвард Хей басқаратын оппозициялық "Ағылшын партиясы" мен Джозеф Дюбук басқаратын "Француз партиясы" қарсылық көрсетті. 1874 жылдың 22 маусымында Жирард француз партиясымен бірге үкіметке сенімсіздік білдіретін ұсыныс бойынша дауыс берді, нәтижесінде үкімет құлады; келесі күні ол өзінің әкімшілігін құруға шақырылды. 1874 жылдың 3 шілдесіне дейін Манитоба үкіметі провинцияның лейтенант-губернаторлары Арчибальд (1870–1872) және оның орнын бастан алған Александр Моррис (1872–1877) тарапынан басқарылды. Жирард Манитобада өзінің кабинетін таңдап, үкімет басшысы ретінде әрекет еткен алғашқы сайланған лауазымды адам болды. Жирардтың үкіметі Хейдің ағылшын партиясымен тұрақсыз одақта құрылды және Луи Риелдің Қызыл өзен көтерілісі (1869–70) бойынша жалғасып жатқан айыптаулардың нәтижесінде құлады. Жирард және француз фракциясының басқа мүшелері 1870 мен 1874 жылдар аралығында Риелмен үнемі байланыс жасады, бұл қарым-қатынас көптеген ағылшын парламентарийлеріне ұнамады. 1874 жылдың қарашасында Риелдің уақытша үкіметіндегі генерал-адъютант Амброаз Лепин 1870 жылы Риелдің өкілеттігімен өлім жазасына кесілген Оранжист Томас Скотты өлтіргені үшін сотталды. Осы шешімнен кейін Жирардты ағылшын министрлері тастап кетті және ол отставкаға кетуге мәжбүр болды. Оның орнын 1874 жылдың 3 желтоқсанында Роберт А. Дэвис бас министр болып алмастырды. Қысқа ғана уақыт ішінде Жирардтың министрлігі салықтық шектеуді және мемлекеттік есептерді тексерудің тиімді жүйесін жақтады, сондай-ақ сайланбаған Заң шығару кеңесін таратуды ұсынды. Сондай-ақ, ол 14 округтің ағылшын тілді көпшілігіне және 10 округтің француз тілді көпшілігіне мүмкіндік беретін қайта бөлу туралы заң жобасын қабылдады. Көптеген адамдар бұл әділ келісім деп есептеді. Жирард Манитобаның екінші жалпы сайлауында (1874 жылдың 30 желтоқсаны) Санкт-Бонифас сайлау округінен қайта сайланды (қайтадан аккламация арқылы). Дэвис үкіметі көп ұзамай көптеген сайланған мүшелердің сенімін жеңіп алды (формалды партиялық саясат Манитобаға әлі енгізілмеген еді), ал Жирард келесі төрт жыл бойы провинциялық саясатта маңызды рөл атқармады. Жирард 1878 жылы қайта сайлануға үміттенді, бірақ оған "азаматтар комитеті" қарсылық көрсетті, олар оның екі мандатын сақтауына қарсы болды. Бұл комитет Альфонс ЛаРивьердің аккламация арқылы жеңіске жетуіне көмектесті (бұл кезеңде сайлаулар кейде ресми дауыс берудің орнына қоғамдық жиналыстар арқылы шешілді). Кейінгі оқиғалар Жирардты көп ұзамай министрлік құрамына қайта әкелді. Джон Норкуэй Дэвистің орнына премьер-министр болып тағайындалды, 1878 жылғы сайлауға тікелей кіріспе ретінде. Норкуэй жаңа парламентте жұмысқа жарамды көпшілікті жеңіп алды, бірақ оның үкіметі Томас Скотт (жоғарыдағыдан басқа) пен Джозеф Роялдың одағынан қауіп көрді. Норкуэй провинцияның ағылшын тілді депутаттарымен одақтасып, француз тілді өкілдерді уақытша кабинеттен шығару арқылы ғана билігін сақтап қалды. Жаңадан құрылған Норкуэй министрлігі үкіметтік екі тілділікті жоюға және ағылшын тіліне басымдық беру үшін сайлау картасын қайта құруға ұмтылды. Норкуэй келісімге қол жеткізу қажеттігін түсінді және 1879 жылдың 18 қарашасында Жирардты провинциялық хатшы ретінде кабинетке қайтаруға келісім берді. Осы кезеңде Жирард француз қауымдастығы арасында ең жоғары беделіне ие болды, екі тілділік бойынша келісімге қол жеткізіп, білім беру және өкілдік бойынша кепілдіктер алды. Ол Манитоба провинциясының төртінші жалпы сайлауында (1879 жылдың 16 желтоқсаны) Баи-Сен-Поль сайлау округінен қайта сайланды. 1881 жылдың 16 қарашасында Жирард провинциялық хатшы лауазымынан кетіп, Ауыл шаруашылығы және статистика министрі болды. Ол 1883 жылдың 23 қаңтарында Манитобаның бесінші жалпы сайлауында қатыса алмады, себебі жақындағы заңгерлік өзгеріс оның "екі мандатын" заңсыз деп жариялады. Ол 1883 жылдың 6 қыркүйегіне дейін провинцияның Атқару кеңесінде қалды, содан кейін ол отставкаға кетті. Жирард өмірінің соңына дейін (1892 жылдың 12 қыркүйегінде) Сенат мүшесі болды, онда консервативтік партияны қолдады. Ол Томас Гринвей мен Д'Алтон Маккартидің Манитоба мен Солтүстік-Батыс аумақтарында француз тіліндегі қызметтерді жоюға жасаған әрекеттеріне қарсы болды, бірақ 1885 жылғы Луи Риелдің екінші көтерілісін де айыптады.

He worked as a Notary Public between 1844 and 1870, and was active in local political life (serving as Mayor of Varennes at one stage). He lost an electoral bid for the Province of Canada's Legislative Council in 1858, and a further bid for the Canadian Assembly in 1863 (losing to Parti Rouge leader A. A. Dorion in Hochelaga). During the Riel Rebellion, Girard was sent to Manitoba by George Étienne Cartier, leader of the Conservative Party's Quebec wing. Girard and Joseph Royal met with Riel on August 23, 1870, and may have encouraged his flight from Winnipeg before Canadian soldiers arrived the next day. Subsequently, Girard attempted to ensure that the new province remained open to French Canadians. Girard was appointed Provincial Treasurer by Lieutenant Governor Adams George Archibald on September 16, 1870, and remained in this position until March 14, 1872. Archibald was effectively his own Premier during this period; Girard was his leading minister from the francophone community. In Manitoba's first provincial election (December 27, 1870), Girard was elected by acclamation for the riding of St. Boniface East. He continued to hold his provincial seat after being appointed to the Senate of Canada on December 13, 1871, maintaining a controversial "dual mandate" for several years. (He resigned his cabinet seat soon after the Senate appointment, however.) On December 28, 1872, Girard acquired a triple mandate being appointed to the Temporary North West Council of Northwest Territories. He maintained an interest in the rights of French Canadians in the North West for the rest of his career. By 1874, the Manitoba government was having difficulties maintaining its policy of "conciliation" among the province's ethnic, religious and linguistic groups. In June 1874, cabinet minister John Norquay attempted to redistribute Manitoba's electoral districts so as to reflect the increased English presence in the province. Norquay's bill was poorly drafted, however, and met opposition from both an opposition "English Party" under Edward Hay, and the "French Party" under Joseph Dubuc. On June 22, 1874, Girard voted with the French party on a non confidence motion which brought down the government; he was called to form his own administration the next day. Until July 3, 1874, the government of Manitoba had been dominated by the province's Lieutenant Governors—Archibald (1870–1872), and his replacement Alexander Morris (1872–1877). Girard was the first elected official in Manitoba to choose his own cabinet and act as head of government. Girard's government was founded on an unstable alliance with Hay's English party, and fell as a result of ongoing recriminations over Louis Riel's Red River Rebellion (1869–70). Girard and other members of the French caucus maintained regular communications with Riel between 1870 and 1874, an association which most English parliamentarians found unpalatable. In November 1874, Ambroise Lepine, the Adjutant General in Riel's provisional government, was convicted of the murder of Orangeman Thomas Scott, who had been executed under Riel's authority in 1870. In the aftermath of this decision, Girard was abandoned by his English ministers and forced to resign. He was succeeded as Premier by Robert A. Davis on December 3, 1874. During its brief existence, Girard's ministry promoted fiscal restraint and an effective system of auditing public accounts, also advocating the abolition of the unelected Legislative Council. It also passed a redistribution bill which allowed for 14 ridings with an English speaking majority and 10 ridings with a French speaking majority. Most considered this to be a fair compromise. Girard was re elected (again by acclamation) for the restructured riding of St. Boniface in Manitoba's second general election (December 30, 1874). The Davis government soon won the confidence of most elected members (formal party politics had not yet been introduced to Manitoba), and Girard played only a minor role in provincial politics for the next four years. Girard intended to run for re election in 1878, but was opposed by a "citizen's committee" which argued against his continued double mandate. This committee secured Alphonse LaRiviere's victory by acclamation (elections during this period were sometimes determined by public meetings, rather than formal balloting). Subsequent events soon brought Girard back into cabinet. John Norquay succeeded Davis as Premier immediately prior to the 1878 election. Norquay initially won a working majority in the new parliament, but soon saw his government threatened by an alliance of Thomas Scott (not the same as above) and Joseph Royal. Norquay was only able to retain power by forming an alliance with the province's English MLA, and temporarily excluding French representatives from the cabinet. The reconstituted Norquay ministry threatened to eliminate government bilingualism, and to redraw the electoral map to favour the English. Norquay recognized the continued need for conciliation, however, and secured Girard's return to cabinet as Provincial Secretary on November 18, 1879. Girard was probably at the height of his popularity with the French community during this period, securing a compromise on bilingualism and receiving guarantees on education and representation. He returned to the Manitoba legislature in the Province's fourth general election (December 16, 1879), being acclaimed for the riding of Baie St. Paul. On November 16, 1881, Girard resigned as Provincial Secretary and became Minister of Agriculture and Statistics. He was unable to run in Manitoba's fifth general election (January 23, 1883) due to a recent legal change which made his "double mandate" illegal. He remained on the province's Executive Council until September 6, 1883, when he resigned. Girard was a member of the Senate until his death (on September 12, 1892), where he supported the Conservative Party. He opposed the efforts of Thomas Greenway and D'Alton McCarthy to eliminate French language services in Manitoba and the North West Territories, though he also condemned Louis Riel's second rebellion in 1885.