Кіріспе

Жоғалтудан аулақ болу теориясының жалпы сипаттамасы

Жоғалтудан аулақ болу – психологиялық және экономикалық тұжырымдама, ол нәтижелердің пайда ретінде немесе зиян ретінде қабылдануын көрсетеді, мұнда зияндар адамдардың реакцияларында эквивалентті пайдаға қарағанда күшті сезім тудырады. Канеман мен Тверски (1992) зиянның психологиялық тұрғыдан алғанда пайдадан екі есе күшті болуы мүмкін екенін ұсынды. Пайдалылық функциясының пішіні тұрғысынан, жиынтық перспектива теориясында (ЖПТ) зияндардың пайдаға қарағанда тік еңіске ие, демек, 1-суретте көрсетілгендей, олар салыстырмалы пайдадан алынатын қанағаттан гөрі "ауыррақ" сезіледі. Жоғалтудан аулақ болуды алғаш рет Амос Тверски мен Дэниел Канеман перспективалық теорияның маңызды негізі ретінде ұсынды – тәуекел астындағы шешімдерді талдау. Қаржы және сақтандыру экономиканың ең белсенді қолданылатын салалары болып табылады.

Тарих

1979 жылы Дэниел Канеман және оның әріптесі Амос Тверски күтілетін пайдалылық теориясын сынап, тәуекел жағдайындағы шешім қабылдаудың баламалы сипаттамалық моделі ретінде перспективалық теорияны ұсынған зерттемелерінде «шығынға қарсылық» терминін алғаш рет қолданды. Тәуекелдік таңдаудағы шығынға қарсылықты талқылаған жоғарыдағы түпнұсқалық мақаламен салыстырғанда, Тверски мен Канеман (1991) тәуекелсіз таңдаудағы шығынға қарсылықты қарастырды, мысалы, біздің иелігімізде бар нәрсені саудаға салуға немесе тіпті сатуға құштар болмаймыз. Мұнда «жоғалтулар пайдадан үлкен» деген тұжырым, анықтамалық деңгейден төмен нәтижелердің (мысалы, бізге тиесілі емес нәрсе) анықтамалық деңгейден жоғары нәтижелерге (мысалы, бізге тиесілі нәрсе) қарағанда маңыздырақ екенін көрсетеді, бұл адамдардың жоғалтуларды пайдадан жоғары бағалайтынын көрсетеді. Бұған қоса, бұл зерттеме шығынға қарсылықты иелену әсері және статус-квоға бейімділік теорияларымен негіздеді. Шығынға қарсылық дәстүрлі таңдау теориясындағы көптеген құбылыстарды түсіндіруде кеңінен қолданылды. 1980 жылы Талер (1980) иелену әсеріне қатысты шығынға қарсылықты пайдаланды. 1988 жылы статус-квоға бейімділікті, ал 1995 жылы акцияларға қосымша сыйақының себебін түсіндіру үшін де шығынға қарсылық қолданылды. 2000-ші жылдары мінез-құлықтық қаржы саласында бұл теория жиі қолданылды, соның ішінде активтер бағасы және жеке акциялардың кірісін талдау үшін де пайдаланылды.

Қолдану

Маркетингте сынақ кезеңдері мен жеңілдіктерді қолдану сатып алушының тауарды қолданысқа енгізгеннен кейін оны жоғары бағалайтын қабілетін пайдалануға бағытталған. Мінез-құлықтық экономиканың бұрынғы зерттеулерінде пайдаланушылар жоғалту қаупіне тең пайдаға жеткенше қатысады. Ботонд Кесзеги мен Мэтью Рабиннің эксперименталды экономикада белгілеген әдістері күтудің маңыздылығын көрсетеді, онда адамның нәтижеге сенуі күйдің нақты өзгеруіне қарамастан, жоғалтудан қашу сезімін тудыруы мүмкін. Бұл есептеуде транзакцияның жоғалту ретінде немесе пайда ретінде ұсынылуы маңызды. Мысалы, 5 долларлық жеңілдік немесе 5 долларлық қосымша төлемнен құтылу сияқты әртүрлі ұсынылған баға өзгерісі тұтынушылардың мінез-құлқына елеулі әсер етеді. Дәстүрлі экономистер бұл «иелену әсерін» және жоғалтудан қашудың барлық салдарларын ұтымсыз деп есептейді, бірақ бұл маркетинг және мінез-құлықтық қаржы салалары үшін маңызды. Мінез-құлықтық және эксперименталды экономика зерттеулеріндегі пайдаланушылар күш-жігер жұмсауға жақын жоғалту қаупі болғанда, пайдасын арттыру мүмкіндігі болған кезде де, қайталанатын ақша табу ойындарына қатысуды тоқтатуға шешім қабылдады. Жоғалтудан қашу және көзқарастың тарлығы макроэкономикалық құбылыстарды, мысалы, акцияларға қосымша төлемнің себебін түсіндіруге көмектеседі.

Перспективалық теория

Жоғалтудан аулақ болу перспективалық теорияның бір бөлігі, мінез-құлық экономикасының маңызды таянышы. Бұл теория көптеген мінез-құлықтық қателіктерді зерттейді, олардың нәтижесінде тиімсіз шешімдер қабылданады. Мысалы, екі нұсқаның қайсысы тартымдырақ: A нұсқасы (1500 доллар 33% ықтималдықпен, 1400 доллар 66% ықтималдықпен және 0 доллар 1% ықтималдықпен) және B нұсқасы (920 доллар кепілдікпен)? Перспективалық теория мен жоғалтудан аулақ болу көрсеткендей, көптеген адамдар B нұсқасын таңдайды, себебі олар кепілдік берілген 920 долларды артық көреді, тіпті 0 доллар ұтудың 1% ғана ықтималдығы болса да. Бұл адамдардың абсолюттік пайдалылыққа емес, салыстырмалы пайдалылыққа (яғни, қазіргі байлыққа) қатысты ойлайтынын көрсетеді. Таңдау жасағанда тәуекелге ұшыраған жағдайларда (мысалы, 10 адамның 1-ін жоғалту қаупі, 10 адамның 9-ын құтқару мүмкіндігімен салыстырылғанда), адамдар жоғалтудан аулақ болады, себебі олар ұтылуды ұтудан гөрі ауыррақ бағалайды. Жоғалтудан аулақ болу тұңғыш рет Канеман, Кнеч және Талер (1990) еңбектерінде, иеленген затқа иеленбеген бірдей заттан жоғары баға беру құбылысын түсіндіру үшін ұсынылды. Жоғалтудан аулақ болу және иелену әсері Коуза теоремасын бұзуға әкеледі, ол «ресурстарды бөлу, егер сауда-саттық шектеусіз мүмкін болса, меншік құқықтарының берілуіне тәуелсіз болады» дейді. Бірнеше зерттеуде авторлар иелену әсерін жоғалтудан аулақ болумен түсіндіруге болатынын, бірақ мына бес фактормен емес екенін көрсетті: транзакциялық шығындар, түсініспеушілік, әдеттегі сауда-саттық мінез-құлқы, табыс әсері және марапаттау әсері. Әр тәжірибеде қатысушылардың жартысына кездейсоқ түрде зат берілді және оны сатуға дайын ең төменгі бағаны анықтау сұралды, ал қалған жартысына ештеңе берілмеді және затты сатып алуға дайын ең жоғары бағаны анықтау сұралды. Заттың құны белгілі болғандықтан және жеке бағасы осы белгілі құннан тек іріктеу қателігінен туындайды, сұраныс және ұсыныс қисықтары бір-бірінің көлеңкесі болуы керек, сондықтан заттардың жартысы саудаланылуы керек. Авторлар сауда тәжірибесінің жоқтығы иелену әсеріне әкеледі деген пікірді жоққа шығару үшін қайталама нарықтарды ұйымдастырды. Бірінші екі баламалы түсіндірме – транзакциялық шығындар немесе түсініспеушілік салдарынан сауданың азайғаны, оларды бірдей ережелермен индукцияланған құндылық нарықтарымен салыстыру арқылы тексерілді. Егер индукцияланған құндылық нарықтарында оптималды деңгейде сауда жасау мүмкін болса, тауар нарықтарында ешқандай айырмашылық болмауы керек. Нәтижелер индукцияланған құндылық нарықтары мен тауар нарықтары арасындағы айқын айырмашылықты көрсетті. Индукцияланған құндылық нарықтарында сатып алушылар мен сатушылардың орташа бағалары дерлік әрқашан сәйкес келіп, нарықтың жоғары тиімділігіне әкелді, бірақ тауар нарықтарында сатушылардың сату бағалары сатып алушылардың сатып алу бағаларынан әлдеқайда жоғары болды. Бұл әсер сынақтар барысында тұрақты болды, бұл процедурамен немесе нарықпен таныс еместіктен туындамағанын көрсетеді. Транзакциялық шығын, процедурадан туындауы мүмкін, индукцияланған құндылық және тауар нарықтарында бірдей болғандықтан, транзакциялық шығын иелену әсерінің түсіндірмесі ретінде жойылды.

Сындар

Көптеген зерттеулер жоғалтудан аулақ болудың бар екендігіне күмән келтірді. Шешім қабылдаудағы шығындардың әсерін зерттеген бірнеше зерттеулерде тәуекел мен белгісіздік жағдайында жоғалтудан аулақ болу анықталмады. Бұл нәтижелерге бірнеше түсіндірме бар: бірі – жоғалтудан аулақ болу шағын төлем мөлшерлерінде байқалмайды (Мукерджи және басқалар бұл құбылысты мөлшерге тәуелді жоғалтудан аулақ болу деп атады, 2017 ж.; бұл уақытқа қатысты да дұрыс сияқты). Екіншісі – жоғалтудан аулақ болу үлгісінің жалпылығы бұрынғыдай жоғары емес. Дэвид Гал (2006) көптеген құбылыстар, оның ішінде статус-квоға бейімділік, иелену эффектісі және қауіпсіз нұсқаларды қауіптілерге артық көру сияқты, көбінесе жоғалтудан аулақ болумен байланыстырылатын құбылыстардың жоғалту/пайда асимметриясынан гөрі психологиялық инерциямен түсіндірілуі ықтимал деп мәлімдеді. Гал және Раккер (2018) ұқсас аргументтер келтірді. Мкрва, Джонсон, Гейхтер және Херман (2019) бұл сынға күмән келтіріп, жоғалтудан аулақ болуды бес түрлі сынамада қайталады, сонымен қатар жоғалтудан аулақ болудың мөлшері теориялық тұрғыдан болжамды түрде қалай өзгеретінін көрсетті. Адамдар бәсекелескен кезде жоғалтудан аулақ болу көбірек сезіледі. Гилл және Прауз (2012) бәсекелестік ортада нақты күш-жігер жұмсау арқылы қалыптасқан күтілімдерге байланысты анықтамалық нүктелерге қатысты адамдардың жоғалтудан қорқуын экспериментальды түрде дәлелдеді. Жоғалту назарға да әсер ете алады, бірақ нәтижелердің салмағына әсер етпейді; жоғалтудан аулақ болудың болмауына қарамастан, жоғалтулар пайдаға қарағанда автономды белсенділікке әкеледі.

Басқаша назар аударуды жоғалту

Көңіл жоғалту – адамдардың жоғалтуды қажет ететін тапсырмаға немесе жағдайға, жоғалтуды қажет етпейтін жағдайларға қарағанда көбірек көңіл бөлу бейімі. Жоғалтуға қарсылықтан (loss aversion) айырмашылығы – бұл шығынға пайдадан гөрі субъективті салмақ (немесе пайдалылық) берілетінін білдірмейді. Сонымен қатар, жоғалтуға қарсылықта шығынның бұрмалау әсері болады, ал көңіл жоғалтуда олар түзету әсерін тигізуі мүмкін. Жоғалту назарын жоғалтуға қарсылықтан бөлек ерекшелік ретінде Эльдад Йечиам мен Гай Хохман ұсынды. Нақтырақ айтқанда, жоғалтудың әсері қарапайым визуалды немесе аудиторлық назарға емес, жалпы назарға тиеді деп есептеледі. Көңіл жоғалту есебінде белгілі бір тапсырмадағы жоғалтулар сол тапсырмаға қолжетімді жалпы назар ресурстарын арттырады. Назардың артуы нәтижеге кері пропорционалдық әсер етеді (Еркес-Додсон заңы бойынша). Көңіл жоғалту экономика, қаржы, маркетинг және шешім қабылдау салаларындағы эмпирикалық зерттемелермен сәйкес келеді. Бұрынғы әсерлердің кейбіреулері жоғалтуға қарсылықпен байланысты болған, бірақ оларды пайда мен шығын арасындағы назар асимметриясымен түсіндіруге болады. Мысалы, гольф ойнау кезінде ойыншының пардан төмен нәтиже көрсетуі (кемшілікте болуы) басқа раундтарға қарағанда артықшылыққа ие болуымен байланысты. Бұл айырмашылықты алғашқы раундтағы жоғары назармен байланыстыруға болады. 2010 жылдардағы зерттеулер жоғалтуға қарсылықтың көбінесе өте үлкен жоғалтулар кезінде пайда болатынын көрсетті. Мысалы, оқушы диаметрі мен жүрек соғуы пайда болғаннан кейін де, жоғалтудан кейін де өседі, бірақ жоғалтудан кейінгі өсім мөлшері жоғары болды. Бұл тіпті адамдар жоғалтуға қарсылық танытпайтын шағын шығындар мен пайдалар үшін де маңызды. Сонымен қатар, нәтижелерді байқағаннан кейін 200-400 миллисекундтен кейін мидің фронтальды бөлігіндегі желілердің белсенділігі жоғалтуларға қарағанда пайдаға оң әсер етеді. Бұл әсер жоғалтуға қарсылық болмаған кезде де анықталды. Ақшалай шешім қабылдау кезінде адамдар жеке қаражаттарын жоғалтудан сақтануға, оларға теңдей ресурстар алуға қарағанда көбірек ынталанады. Бұл мінез-құлықтың күшті бейімі дәстүрлі түрде жоғалтуға қарсылықпен түсіндірілді, бірақ оны жай ғана назардың артуы ретінде де қарастыруға болады. Кішігірім кемшіліктердің тартымдылығы – маркетинг зерттеулерінде, өнімнің оң қасиеттерімен қатар шағын жағымсыз қасиеттері де көрсетілгенде, өнімнің тартымдылығы артады. Сондай-ақ, өнімнің артықшылықтары мен кемшіліктері туралы хабарламалар бір жақты хабарламалардан гөрі сенімдірек болып саналады. Көңіл жоғалту мұны опциялар арасындағы назар бәсекелестігімен және шағын теріс әсерлерді атап көрсету арқылы назардың артуымен түсіндіреді, бұл өнімнің немесе үміткердің тартымдылығын әсер ету немесе үйрену арқылы арттыра алады. Чен, Лакшминараян және Сантос (2006) мінез-құлықтық бейімділіктердің түрлерге таралуын анықтау үшін капучин маймылдарымен тәжірибе жүргізді. Олардың бір тәжірибесінде қатысушыларға екі таңдау ұсынылды, екеуі де бір монетаға алмасу үшін бір алманың бөлігін берді. Бірінші тәжірибе жүргізуші бір алманы көрсетіп, дәл соны берді. Екінші тәжірибе жүргізуші алдымен екі алманы көрсетті, бірақ зерттеушіге беруден бұрын әрқашан бір алманы алып тастады. Сондықтан, қатысушы қандай тәжірибе жүргізушімен сауда жасаса да, бірдей нәтижеге қол жеткізеді. Зерттеуге қатысушылар бір алманың бөлігін ғана көрсеткен тәжірибе жүргізушіге қатты артықшылық бергені анықталды, тіпті екі тәжірибе жүргізуші де бір алманың бөлігін бірдей нәтижеге жеткізгеніне қарамастан. Бұл зерттеуден көрінетіндей, капучиндер шығынды пайдадан гөрі ауыррақ бағалайды.

Күту негізінде

Күтуге негізделген жоғалтудан аулақ болу – мінез-экономикасының бір құбылысы. Егер адамның күтуі шындыққа сай келмесе, ол күтілген нәрсенің орындалмауынан пайданың жоғалтылуын сезінеді. Ботонд Кесгеги мен Мэтью Рабиннің талдамалық негіздемесі осындай мінез-құлықты жіктеу және тіпті болжауға мүмкіндік беретін әдістеме ұсынады. Адамның соңғы күтуі статус-кводан тыс жағдайларда жоғалтудан аулақ болуға әсер етеді; мысалы, сатылымда аяқ киім алуды жоспарлаған адам, ол алуға ниеттенген аяқ киім енді қолда болмаса, жоғалтудан аулақ болу сезімін басыдан өткізеді. Йоханнес Абелер, Армин Фальк, Лоренц Гоетте және Дэвид Хаффман еңбек экономикасы институтымен бірлесіп жүргізген келесі зерттеулер Кесгеги мен Рабиннің негізін пайдаланып, адамдар күтуге негізделген жоғалтудан аулақ болуды бірнеше деңгейде сезінетінін дәлелдеді. Зерттеу көрсеткендей, адамдардың күтулері орындалмаған жағдайларды болдырмауға бейімділігін тудырады. Қатысушылардан ақша табуға бағытталған, қайталама тапсырмаға қатысу сұралды, олар әрбір «жұмыс» кезеңі үшін жинақталған соманы немесе алдын ала белгіленген соманы алу мүмкіндігіне ие болды. 50% ықтималдықпен «әділ» сыйақы алу мүмкіндігімен, қатысушылар осы сома белгіленген төлемге жақындағанда тәжірибеден бас тартуға бейімді болды. Кездейсоқ нәтижеге қарамастан, олардың күтулері орындалғандықтан, сомалар тең болғанда тоқтауды жөн көрді. Қатысушылар белгіленген төлемнен артық жұмыс істеуге құлшынбады, себебі күткен сыйақының орындалмауының мүмкіндігі тең болды.

Білім беру саласында

Жоғалтудан аулақ болу эксперименті соңғы уақытта АҚШ-та білім беру саласында үлгерімді жақсарту мақсатында қолданылды. Осы соңғы экспериментте Фрайер және авторлар ең тиімді нәтиже алу үшін сыйақыны жоғалту ретінде ұсынуды айтады. Бұл зерттеу Чикаго Хайтс қаласындағы 9 қалалық мектепте, барлығы 3200 оқушымен жүргізілді. 160 оқытушының ішінде 150-сі қатысып, төрт тәжірибелік топтың біріне немесе бақылау тобына бөлінді. Ынталандыру топтарындағы мұғалімдер ThinkLink Predictive Assessment сынағы бойынша оқушыларының жыл соңындағы нәтижелеріне сәйкес сыйақы алды, ал K2 сынып оқушылары Айованың негізгі дағдылар тестісін (ITBS) тапсырды. Бақылау тобы студенттердің үлгеріміне байланысты жыл соңында "бонус" төлеудің дәстүрлі жүйесін сақтады. Тәжірибелік топтар жыл басында біржолғы сома алды, оны қайтару қажет болды. Бонус Чикаго Хайтс қаласындағы орташа мұғалім жалақысының шамамен 8% құрады, яғни шамамен 8000 доллар. Авторлардың пікірінше, "бұл мемлекеттік саясатты жетілдіру және пайда табу мақсатында жоғалтудан аулақ болуды пайдаланудың маңызды мүмкіндіктерін көрсетеді". Эксперимент өткізілген Чикаго Хайтс бастауыш мектеп округінің директоры Томас Амадио "бұл зерттеу мұғалімдердің үлгерімін жақсарту үшін сыйақының маңыздылығын көрсетеді" деді.

Нейрологиялық аспекті

Алдыңғы зерттеулерде пайда болған жағдайда белсенділік пен жоғалған жағдайда белсенділіксіздік (немесе керісінше) және пайда болған немесе жоғалған жағдайда ерекшеліктері екі бағыттағы мезолимбикалық жауаптар байқалды. Сыйға үміттену ішке қарайғы стриатумның белсенділігімен байланысты болса, жағымсыз нәтижеге үміттену миндалинаны белсендіреді. Тек кейбір зерттеулер жағымсыз нәтижелерді күту кезінде миндалинаның қатысы бар екенін көрсетті, бірақ басқалары жоқ, бұл кейбір сәйкессіздіктерге әкелді. Кейіннен сәйкессіздіктер тек әдістемелік мәселелерге байланысты болуы мүмкін екендігі дәлелденді, оның ішінде әртүрлі тапсырмалар мен ынталандыруларды пайдалану, параметрлік дизайннан гөрі төлем матрицаларынан алынған ықтимал пайда немесе шығын диапазондарымен біріктірілді, ал деректердің көпшілігі топтарда баяндалады, сондықтан жеке адамдар арасындағы өзгермелілікті елемеді. Топтардағы субъектілерге назар аударғаннан гөрі, кейінгі зерттеулер мінез-құлық талдамаларын және нейросуреттеуді бірлесіп қарап, нейробазадағы жеке айырмашылықтарға көбірек назар аударады. Шығынға қарсылық туралы нейросуреттеулер функционалдық магниттік резонанс бейнелеуімен (fMRI) ми белсенділігін өлшеуді қамтиды. Оң жақ қарыншаның жолақты жасушасы кластеріндегі ми белсенділігі, әсіресе, пайда күткен кезде артады. Бұл жасушаның қақ жасушалық ядросы, паллидумы, путаманы, екі жақты орбитофронталды қабығын, жоғарғы алдыңғы және ортаңғы гири, артқы цингулятивтік қабығын, артқы алдыңғы цингулятивтік қабығын және дорсомедиалдық таламустың уақытша және префронталды қабыққа қосылатын бөліктерін қамтиды. Жоғалтудан аулақ болу дәрежесі мен фронтомедиалдық қабықтағы және вентральды стриатумдағы белсенділіктің күші арасында маңызды байланыс бар. Бұл ми белсенділігінің өшіруінің шыңын жоғалтуды ұлғайту үшін, жеңілдікке негізделген мінез-құлықтық оқыту желісінде вентральды стриатумды қамтитын тамақ қоректену жүйесінде пайданы арттыру үшін белсенділіктің шыңын қарағанда едәуір жоғары екендігін көрсетеді. Екінші жағынан, жоғалтуды күткен кезде, миндалинаның орталық және базальды ядролары, оң жақ артқы инсула, жоғарғы жиекке созылып, оң жақ тері операторы мен жоғарғы жиек сияқты қорқыныш пен алаңдаушылықтың көрінісіне қатысы бар басқа құрылымдарға шығысты аралау. Пайда күтумен сәйкес, шығынды арттыру үшін белсенділіктің еңісі пайданы арттыру үшін белсенділіктен айырылудың еңісінен айтарлықтай жоғары болды. Таңдау жасау кезінде бірнеше нейрондық механизмдер жұмысқа тартылады, бұл функционалдық және құрылымдық жеке өзгермелілікті көрсетеді. Теріс нәтижелерді алдын ала болжау, жоғалтудан аулақ болуды тудырады, бұл белгілі бір соматосенсорлық және лимбикалық құрылымдарды қамтиды. Мидың стриальды, лимбикалық және соматосенсорлық аймақтарындағы нейрондық жауаптарды өлшейтін fMRI тестісі жоғалтудан бас тартудағы жеке айырмашылықтарды анықтауға көмектеседі. Оның лимбикалық компоненті миндалинаны (негативтік эмоциямен байланысты және қорқынышты білдіруде рөл атқарады) және оң жарты шардағы путаменді қамтиды. Соматосенсорлық компонентке ортаңғы цингуляр қабық, сондай-ақ екі жақты артқы инсула мен роландтық оперкулум кіреді. Соңғы кластер оң жарты шарлық кластермен жартылай ауысып, бұрын сипатталған жоғалтуға бағытталған екі бағыттағы жауапты көрсетеді, бірақ осы аймақтан айырмашылығы, ол негізінен артқы инсуланы екі жақты қамтиды. Бұл құрылымдардың барлығы қауіптерді анықтауда маңызды рөл атқарады және организмді тиісті іс-қимылға дайындайды, миндальді ядролар мен стриатум арасындағы байланыстар қарсы оқиғалардан аулақ болуды басқарады. Оң және сол миндалинаның функционалдық айырмашылықтары бар. Жалпы алғанда, жоғалтуды күтудегі миндалинаның рөлі жоғалтудан аулақ болудың Павловтың шартты тәсілінен аулақ болу реакциясын көрсететінін көрсетті. Сондықтан, бұл желілердің құрылымдық қасиеттеріндегі жеке айырмашылықтар мен олардың іс-әрекет қорғанысының нақты салдары арасында тікелей байланыс бар. Аверсивті тәжірибе мен ынталандыруды өңдеуге қатысы бар жүйке белсенділігі таңдаумен байланысты ақпараттан туындаған уақытша қорқынышты реакцияның нәтижесі ғана емес, керісінше, адамның жеке артықшылық функциясының тұрақты компоненті болып табылады, бұл жүйке қызметінің ерекше үлгісін көрсетеді. лимбикалық соматосенсорлық жүйесінің функционалдық және құрылымдық құрылымы күшейтілген аверсивті күйді күтуде. Тіпті таңдау қажет болмаған кезде, осы интерцептивті жүйенің ішкі жауапкерлігіндегі жеке айырмашылықтар күтілетін жағымсыз әсерлердің бағалау процесіне тигізетін әсерін көрсетеді, нәтижесінде шығынға ұшыраудан гөрі тәуекелді бірақ үлкен пайда алуға басымдық беріледі. Жоғалтуға қарсылықтағы жеке айырмашылықтар жас, жыныс және генетикалық факторлар сияқты айнымалылармен байланысты, олардың барлығы таламустың норадреналин трансмиссиясына, сондай-ақ жүйке құрылымы мен белсенділігіне әсер етеді. Нәтижелерді күту және одан кейін жоғалтуға қарсылық көптеген жүйке жүйелерін қамтиды, бұл функционалдық және құрылымдық жеке өзгермелілікті көрсетеді, нәтижелердің нақты нәтижелерімен тікелей байланысты. Бір зерттеуде жасөсперімдер мен ересектер мінез-құлық деңгейінде ұқсас жоғалтуға қарсы екендігі анықталды, бірақ олар тәуекелді қабылдамау процесіне байланысты әртүрлі нейрондық жауаптарды көрсетті. Жасөсперімдер ересектермен салыстырғанда осыған жету үшін үлкен қақ жасушалық және фронталды полюстік белсенділікті көрсетті. Бұл тәуекелден аулақ болу кезінде нейрондық дамудағы айырмашылықты көрсетеді. Әсерлі түрде оятушы факторларды қосу (мысалы, құрдастардың әсері) жасөсперімдердің шешім қабылдау жүйесінің сыйлыққа сезімтал аймақтарын басып тастауы мүмкін, нәтижесінде тәуекелге ұмтылуға әкеледі. Екінші жағынан, ер адамдар мен әйелдер мінез-құлық тапсырмаларын орындауда ешқандай айырмашылық көрсетпесе де, ер адамдар тапсырма кезінде әртүрлі аймақтарда әйелдерге қарағанда үлкен нейрондық белсенділікті көрсетті. Стриатальды дофамин нейрондарының жоғалуы тәуекелді қабылдамау мінез-құлқының төмендеуімен байланысты. D2 дофамин агонистерінің жедел енгізілуі адамдарда тәуекелді таңдаудың артуына әкелуі мүмкін. Бұл дофаминнің стратумға және мүмкін басқа мезолимбикалық құрылымдарға әсер ететіні жоғалтуға қарсылықты жоғалту болжамын азайту арқылы бақылай алатынын көрсетеді.