Кіріспе

АҚШ Жоғарғы Сотының бірқатар істері – 1901 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының Испания-Америка соғысында алынған АҚШ аумақтарының мәртебесі туралы берген шешімдерінің сериясы. Кейбір ғалымдар 1914 жылға дейін шешілген аумақтық мәртебеге қатысты істерді де, ал басқалары 1979 жылға дейінгі осыған байланысты істерді де қамтиды. "Аралдық" термині аумақтардың Соғыс министрлігінің Аралдық істер бюросы басқаратын аралдар екенін көрсетеді. Бүгінде Аралдық істерде айтылған категориялар мен салдарлар АҚШ-тың аумақтарына қатысты әлі де қолданылып келеді. 1898 жылы соғыс аяқталғаннан кейін АҚШ жаңадан иеленген аумақтардағы адамдардың азаматтығы мәселесін шешуге тиіс болды – бұл ел ешқашан кездеспеген жаңа мәселе еді. Алдын ала жауапты АҚШ Конституциясының құқықтары АҚШ аумақтарындағы адамдарға қалай қолданылады деген сұраққа жауап берген, қазір "Insular Cases" деп танылатын Жоғарғы Соттың бірқатар шешімдері берді. Жоғарғы Сот құқықтардың толық конституциялық қорғалуы автоматты түрде (немесе өз күшімен) АҚШ-қа бағынышты барлық жерлерге тарамайды деп шешті. Бұл Пуэрто-Рико сияқты қосылмаған аумақтардың тұрғындары, тіпті АҚШ азаматтары болса да, кейбір конституциялық құқықтардан (мысалы, аннексиядан бас тарту жағдайында АҚШ құрамында қалу құқығынан) айырылуы мүмкін екенін білдірді, себебі олар АҚШ құрамына кірмеген. Бүгінде Хосе Джулиан Альварес Гонсалес, Кристина Бернетт сияқты көптеген құқық ғалымдары "Insular Cases" істерін колониализмді және АҚШ шекарасынан тыс жерлерді аннексиялауды конституциялық негіздеу ретінде қарастырады. "Insular Cases" Конгресс құрған отаршылдық режимді заңдастырды, бұл АҚШ-қа Испания-Америка соғысынан кейін Испаниядан алынған аумақтарды басқаруды және пайдалануды жалғастыруға мүмкіндік берді. Бұл Жоғарғы Соттың шешімдері АҚШ үкіметіне жаңадан иеленген аумақтарға бір жақты билік жүргізуге мүмкіндік берді. Сот сондай-ақ Конституцияның Аляска және Гавайи сияқты қосылған аумақтарға толыққанды қолданылатынын білдіретін аумақтық қосылу доктринасын қалыптастырды. Қосылған аумақтар – АҚШ Конгресі штат болу жолында деп санайтын аумақтар. Ал Жоғарғы Сот Конституцияның жаңадан құрылған Пуэрто-Рико, Гуам және Филиппинге тек жартылай ғана қолданылатынын шешті. Жоғарғы Сот қосылмаған аумақтардың штат болу жолында емес екенін айқындады, бұл Конституцияның әртүрлі қолданылуына мүмкіндік берді. Бұл шешімдер кеңінен расистік деп есептеледі. "Downes v. Bidwell" ісінде аралдық аймақтардың халқы "шетелдік нәсілдер" деп, ал "De Lima v. Bidwell" ісінде олар "жабайы тайпалар" деп аталды. "Downes v. Bidwell" ісінде "шетелдік нәсілдерді" басқару "мүмкін емес" болуы мүмкін екені де айтылды. Виргин аралдарының аудандық соты бұл істерді "расистік доктрина" және сол дәуірдегі "адамзаттық империализм" деп бағалады. Алайда, "Insular Cases" істері аумақтардың Америка Құрама Штаттарының ажырамас бөлігі емес екендігіне қатысты үрдіс құрды, сондықтан Азаматтық тарауы немесе АҚШ Конституциясының басқа бөліктері автоматты түрде қолданылмайды.

Тиісті әсерлері

Филиппин 1946 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін тәуелсіз мемлекет ретінде мойындалды. Гуам мен Пуэрто-Рико инкорпорацияланбаған аумақтар болып қала береді және қазіргі он алты аралдық аймақтың екеуі болып табылады. Балдоздың пікірінше, АҚШ-тың Пуэрто-Рикоға қатысты билігі, "Аралдық істер" салдарынан, 20 ғасырда Латын Америкасындағы интервенция және оккупация әрекеттерінің көрінісі болды. Гавайи территориясы 1959 жылға дейін сақталды, содан кейін Пальмира Гавайиге қабылдау туралы заң арқылы жаңа Гавайи штатынан әдейі алып тасталды, нәтижесінде Пальмира ескі федералды территорияның қалдығы ретінде қалды, әлі де "қосылған" статуста, сондықтан Конституция онда толық күшімен қолданылады. Пуэрто-Рико үшін "Аралдық істердің" нәтижелері, АҚШ-қа қатысты пуэрто-рикалықтардың мәртебесіне қатысты қазіргі заманғы "саяси мәселенің" негізін қалады, онда пуэрто-рикалықтар әлі де "шет елдік" деп жіктеледі. Инкорпорация доктринасының "белгісіздігі" АҚШ соттарына Пуэрто-Рико азаматтарына жеке құқықтар мен әл-ауқат мәселелерінде дискриминация жасауға мүмкіндік берді. Эми Капланның сөзіне сүйенсек, "Аралдық істер" Кубадағы Гуантанамодағы Гуантанамо тұтқындау лагерінің құқықтық негізін құруға көмектесті, онда конституциялық құқықтар "анықталмаған" күйде қалады.

Басқа жағдайлар

Calero Toledo v. Pearson Yacht Leasing Co.,
Тексеру кеңесі v. Флорес де Отеро,
Родригеске қарсы Халықтық демократиялық партия,
Пуэрто-Рикоға қарсы Санчес Валле,
Пуэрто-Рикоға қарсы Франклин Калифорния салықсыз трасты,
Пуэрто-Риконың қаржылық қадағалау және басқару кеңесі v. Aurelius Investment, LLC,
Пуэрто-Риконың қаржылық қадағалау және басқару кеңесі v. Centro de Periodismo Investigativo, Inc.

Істер

Consejo de Salud Playa de Ponce v. Rullan. 586 F. Supp.2d 22 (2008). Consejo de Salud Playa de Ponce және басқалар, талапкерлер, Джонни Рулланға қарсы, Пуэрто-Рико Комонвельтінің Денсаулық сақтау министрі, жауапкер. Азаматтық іс нөмірлері: 06-1260 (ЖАЖ), 06-1524 (ЖАЖ). АҚШ округтік соты, Пуэрто-Рико округі. 2008 жылдың 10 қазаны. 2008 жылдың 10 қарашасында түзетілді. 2013 жылдың 1 сәуірінде алынды. Пікір және бұйрық: Consejo de Salud de la Playa de Ponce қарсы Джонни Руллан, Пуэрто-Рико Комонвельтінің Денсаулық сақтау министрі. Густаво А. Гелпи. USDC, Пуэрто-Рико округі. Сан-Хуан, PR. Азаматтық іс нөмірлері 06-1260 (ЖАЖ) және 06-1524 (ЖАЖ) (Біріктірілген). 2008 жылдың 10 қарашасы. 2013 жылдың 1 сәуірінде алынды. Boumediene v. Bush 553 U.S. 723 (2008)
Reid v. Covert 354 U.S. 1 (1957)
Posadas de Puerto Rico Associates v. Tourism Company of Puerto Rico 478 U.S. 328 (1986)