Кіріспе
Мексикалық автор және дәрігер (1873–1952) құқықтанушы Мариано Асуэла Гонсалес (1 қаңтар 1873 – 1 наурыз 1952) – мексикалық жазушы және дәрігер, 1910 жылғы Мексика революциясы туралы көркем әңгімелерімен әйгілі. Ол роман, театр туындылары мен әдеби сын жазды. Ол «Революция романистерінің» алғашқысы және әлеуметтік наразылықты білдірген басқа мексикалық романистерге ықпал етті. Асуэланың алғашқы жарияланған жазбаларының ішінде «Gil Blas Cómico» журналына жазылған бірнеше қысқа туындылар бар, онда ол «Beleño» деген псевдониммен жазды, ал 1896 жылы «Impresiones de un estudiante» (Студенттік әсерлер) деген тақырыппен жарияланды. Оның алғашқы романы «Maria Luisa» 1907 жылы жазылды, одан кейін 1908 жылы «Los fracasados» (Сәтсіздер), ал 1909 жылы «Mala yerba» (Жабайы шөп) жарық көрді. Оның алғашқы романдарының тақырыбы – тағдыр. Ол Диас диктатурасы кезінде мексикалықтардың әлеуметтік өмірі туралы жазды. Мексика революциясын өз көзімен көргеннен кейін оның жазу стилі сарказмға толы және көңілі күйзеліске түсті. Революция тақырыбындағы алғашқы романы – 1911 жылы жазылған «Andrés Pérez, maderista», содан кейін 1912 жылы «Sin Amor» (Махаббатсыз), ал ең танымал – 1915 жылы «Los de abajo» (Төмендегілер). Ол революцияның ықпалымен қысқа туындылар мен романдар жазуды жалғастырды. Олардың ішінде 1937 жылы «El camarada Pantoja» (Серік Пантоха), 1939 жылы «Regina Landa», 1941 жылы «La nueva burguesía» (Жаңа буржуазия) және 1955 жылы «La maldición» (Кіріспе, өлімнен кейін жарық көрді) бар. Бұл туындылар негізінен революциядан кейінгі Мексикадағы өмірдің сатирикалық бейнесін көрсетеді, демагогия мен саяси интригаларды өткір және ашулы түрде айыптайды.
the jurist
Mariano Azuela González (January 1, 1873 – March 1, 1952) was a Mexican writer and medical doctor, best known for his fictional stories of the Mexican Revolution of 1910. He wrote novels, works for theatre and literary criticism. He is the first of the "novelists of the Revolution," and he influenced other Mexican novelists of social protest. Among Azuela's first published writing were some short pieces for the magazine Gil Blas Cómico, where he wrote under the pen name of "Beleño", and his writing published under the heading Impresiones de un estudiante (Impressions of a Student) in 1896. His first novel, Maria Luisa, was written in 1907, followed by Los fracasados (The Failures) in 1908, and Mala yerba (Weeds) in 1909. The theme of his beginning novels are about fate. He wrote of the social life of Mexicans during the Díaz dictatorship. After experiencing the Mexican Revolution first hand, his writing style became sarcastic and disillusioned. His first novel with the Revolution theme is Andrés Pérez, maderista in 1911, followed by Sin Amor (Without Love) in 1912, and his most popular, Los de abajo (The Underdogs) in 1915. He continued to write short works and novels influenced by the Revolution. It includes El camarada Pantoja (Comrade Pantoja) in 1937, Regina Landa in 1939, La nueva burguesía (The New Bourgeoisie) in 1941, and La maldición (The Curse, published posthumously) in 1955. These works mainly depicts the satirical picture of life in post revolutionary Mexico sharply and angrily stigmatizing demagoguery and political intrigue.
Ерте өмір және мансап
Асуэла 1873 жылдың 1 қаңтарында Халиско штатының Лагос-де-Морено қаласында Эваристо Асуэла мен Паулина Асуэла деген шағын, бірақ табысты шаруа отбасында дүниеге келді. Ол әкесінің иелігіндегі шағын шаруа қожалығында өсті, бұл кейіннен оның көптеген көркем шығармаларының оқиға орындарына әсер етті. Он төрт жасында католик семинариясына қабылданды, бірақ көп ұзамай діни білімін тастап кетті. Гвадалахара, Халиско қаласында медицинаны оқыды. 1899 жылы медицина докторы атағын алды, алғашқыда туған қаласы Лагос-де-Моренода, ал кейін Мексика революциясынан кейін Мексика қаласында дәрігерлік тәжірибе жүргізді. 1900 жылы Лагос-де-Мореноның дін қызметкері және тарихшысы Агустин Ривераның қызы Кармен Ривераға үйленді. Олардың бес ұлы мен бес қызы болды. Көптеген жас студенттер сияқты, Асуэла да Порфирио Диас режиміне қарсы болды. Мексика революциясы кезінде Асуэла соғыс пен оның Мексикаға тигізген әсері туралы жазды. 1911 жылы Порфирио Диас құлатылғаннан кейін Асуэла президент Франсиско И. Мадеро басшылығымен Халиско штатының білім беру директоры қызметін атқарды. 1913 жылы Мадероның қазасынан кейін Асуэла конституционалистерге қосылды, олар заң үстемдігін қайта орнатуға тырысты. Ол Панчо Вилланың ізбасары Джулиан Мединаның әскери күштерімен бірге саяхаттап, далалық дәрігер болып қызмет етті. Оның қақтығысқа қатысуы "Los de abajo" (Төмендегілер) (1915) атты шығармасын жазуға қажетті материалды берді. Кейіннен Викториано Хуертаның контрреволюциялық күштері уақытша жеңіске жеткен кезде Техас штатының Эль-Пасо қаласына көшіп кетуге мәжбүр болды. Сол жерде ол "Los de abajo" романын жазды, ол Мексика революциясы кезіндегі жауынгерлік қимылдардың куәгері болған өзінің тікелей бақылауларына негізделген. Ол алғаш рет 1915 жылдың қазан айынан желтоқсан айына дейін "Эль-Пасо-дель-Норте" газетінде бөлім-бөліммен жарияланды. Кітап 1924 жылға дейін кең танылмады, бірақ ол Революцияның романы деп мойынға алынды. "Los de abajo" (Төмендегілер) революцияның нәтижесіздігін, биліктегі мүмкіндік іздеушілерді және оның елінің басым бөлігінің мүңкілігін көрсетеді. Ол жақсы Мексика үшін күресті және революция кейбір теңсіздіктерді түзетті деп сенді, бірақ одан да жағымсыз жаңа жағдайлар туды.
Мексика революциясының Мариано Азуэланың шығармашылық мансабына әсері
Николас Канеллос өзінің энциклопедиялық мақаласында Азуэла, Мариано (1873–1952) тақырыбында Азуэланың соғысқа тікелей қатысқанын және оның әдеби мансабына тигізген әсерін баса көрсетеді. Канеллос Азуэланы «Мексиканың ең ұлы романистерінің және Мексика революциясының шежірешісінің бірі» деп сипаттаумен бастайды (Канеллос, 105). Азуэланы «шежіреші» деп атағанда, Канеллос Азуэланың және оның туындыларының маңызды ерекшелігін – тарихты жазуға және бейнелеуге бейімділігін бірден нақтылайды. Азуэланың тарих пен әдебиет арасындағы байланысын атап көрсету арқылы Канеллос Азуэланың әдеби туындыларындағы саяси және әлемдік контекстің ажырамас екенін анықтайды. Мысалы, Азуэланың «The Underdogs» романы Мексика революциясының оқиғаларын бүлікші солдаттардың көзқарасынан баяндайды. Сондықтан, Канеллос тарих пен Азуэланың туындыларына оның қатысуы арасындағы байланысты көрсетеді. Содан кейін Канеллос Азуэланың әдеби туындыларының мексикалық саясат пен тарихқа терең сіңген себебін былай түсіндіреді: «Азуэланың жазушы ретіндегі алғашқы мансабы, шын мәнінде, Франсиско «Панчо» Вилла армиясындағы дәрігер ретінде Революцияға тікелей қатысқанда қалыптасқан» (Канеллос, 105). «Тікелей» және «қатысу» сөздері Азуэланың соғысқа қатысқанын нақтылайды. Канеллостың «қалыптасқан» сөзін қолдануы Азуэланың тікелей қатысуының Мексика революциясына қатысу тәжірибесі нәтижесінде оның жазу өнерінің өсуіне және жетілуіне жағдай жасағанын көрсетеді. Канеллос өзінің энциклопедиялық мақаласында тарихтың Азуэланың туындыларындағы тұрақты рөлін және оның бейнеленуін баса көрсетеді, сонымен қатар тарих, әсіресе Мексика революциясы, Азуэланың жазу мансабын бастағанын атап көрсетеді.
Кейінгі өмірі
1917 жылы ол Мехико қаласына көшіп барды, және өмірінің соңына дейін жазуын жалғастырып, кедейлерге дәрігерлік көмек көрсетті. 1942 жылы ол Мексиканың Ұлттық әдебиет сыйлығына ие болды. 1943 жылдың 8 сәуірінде ол Мексиканың Ұлттық колледжінің негізін қалаушы мүшесі атанды, онда мексикалық, француз және испан жазушылары, сондай-ақ өзінің әдеби тәжірибелері туралы лекциялар оқыды. 1949 жылы ол Мексиканың өнер мен ғылым саласындағы Ұлттық сыйлығымен марапатталды. Ол 1952 жылдың 1 наурызында Мехико қаласында дүниеден өтті және «Ротонда де лос Омбрес Иллюстрас» Пантеон Сивильдегі мазарға қойылды.
Ағылшын тіліне аударылған шығармалардың ішінара тізімі
"Андердогтар" (1929). Нью-Йорк: Брентано. "Марсела: Мексикалық махаббат очеркі" (1932). Анита Бреннер аудармасы. Нью-Йорк: Farrar & Rinehart, Incorporated. ("Жаман шөп" романының аудармасы) Мексиканың екі романы: "Шыбыздар". "Басшылар" (1956). Лесли Бёрд Симпсон аудармасы. Беркли: Калифорния университетінің баспасы. "Андердогтар" (1963). Энрике Мунгия аудармасы. Нью-Йорк: New American Library. Мексика революциясының екі романы (1963). Франсис Келлам Хендрикс және Беатрис Берлер аудармасы. Сан-Антонио, Техас: Trinity University баспасының Principia бөлімі. ("Құрметті отбасының сынақтары" және "Андердогтар") Үш роман (1979). Франсис Келлам Хендрикс және Беатрис Берлер аудармасы. Сан-Антонио, Техас: Trinity University Press. ("Құрметті отбасының сынақтары", "Андердогтар" және "Шырақ")
Two Novels of Mexico: The Flies. The Bosses (1956). Lesley Byrd Simpson, Trans. Berkeley: University of California Press. The Underdogs (1963). Enrique Munguía, Trans. New York: New American Library. Two Novels of the Mexican Revolution (1963). Frances Kellam Hendricks and Beatrice Berler, Trans. San Antonio, Texas: Principia Press of Trinity University. (The Trials of a Respectable Family, and The Underdogs.) Three Novels (1979). Frances Kellam Hendricks and Beatrice Berler, Trans. San Antonio, Texas: Trinity University Press. (The Trials of a Respectable Family, The Underdogs, and The Firefly.)