Кіріспе

Бұл – ағылшын тіліндегі поляк тілінен алынған сөздердің тізімі, яғни ағылшын тілінде қолданылатын, поляк тілінен тікелей немесе жанама түрде қабылданған немесе туындаған сөздер. Көптеген поляк сөздері Польшадан Солтүстік Америкаға көшіп келген ашкенази еврейлер арқылы идиш тіліне өтіп, ағылшын жаргонына енген. Басқа ағылшын сөздері поляк тілінен орыс, француз, неміс немесе голланд тілдері арқылы жанама түрде алынған. Поляк сөздерінің өзі көбінесе неміс немесе түрік тілдерінен шыққан. Поляк тілінен алынған сөздер көбінесе поляк ас-тағамының негізгі түрлеріне, поляк халық билерінің атауларына немесе мамандық, мысалы, жылқыға қатысты терминологияға байланысты болады. Поляк сөздерінің арасында поляк географиялық атаулары мен этнонимдерінен туындаған бірнеше сөз бар, соның ішінде "Польша" атауының өзі.

Тікелей

Келесі сөздер поляк тілінен тікелей алынған. Олардың кейбіреулерінің өзі поляк тілінде де қарыз сөздер болып табылады. Сөз Мағынасы Этимология Сілтемелер Баба/Бабка Торт Қопарылған кофе немесе роммен дәмделген апельсин қабығы, ром, бадам және кішміс қосылған торт Поляк babka ("қопарылған торт"), немесе baba ("қарт әйел") сөзінің кішіртпелі түрі AHD Борщ Қызылшадан жасалған сорпа Поляк barszcz Бигос Ет пен капустадан жасалған поляк тушасы Поляк bigos ← неміс begossen ("суланған"), немесе неміс blei + guss ("қорғасын бөліктері") SWO Бритзка Жылқымен тартылатын арба Поляк bryczka, bryka ("арба") сөзінің кішіртпелі түрі Брынза Поляк дәстүрлі ірімшегі Поляк дәстүрлі ұсақталған ірімшек Интеллигенция Білімді әлеуметтік класс Поляк inteligencja Каша Гречкадан жасалған қайнатылған тағам Поляк kasza Кабанос Жұқа, құрғақ шұжық Поляк kabanos Келвар Синтетикалық талшық Поляк ғалымы Стефани Кволек атынан Kielbasa Дәмделген, шегіртілген поляк шұжығы Поляк kiełbasa ("шұжық") ← түрік kül bassï ("тостағандағы кеспе") ← түркі kül bastï: kül ("көмір, пепел") + bastï, ("басылған (ет)") basmaq ("басу") сөзінен Klotski Жылғыш блоктан құралған пазл Поляк klocki, klocek ("ойыншық блок") сөзінің көпше түрі Konik Жылқы тұқымы Поляк konik, koń ("жылқы") сөзінің кішіртпелі түрі Краковиак Поляк ұлттық биі Поляк ұлттық биі Краковтан Krówka Поляк қантты тағам, ирімшік сияқты Krowa, "сиыр" сөзінің кішіртпелі түрі Kujawiak Поляк ұлттық биі Kujawy аймағынан Makowiec Ширатылған торт/нан Поляк mak ("көжілген тұқым") Mazurka Поляк ұлттық биі Mazury аймағынан Mazurka Торт Поляк Mazury аймағынан жасалған торт Mazurka Ф. Шопен жасаған классикалық музыка туындысы Поляк mazurek Marrowsky Ескірген Сөздердің орнын ауыстыру Поляк графының тегі OED Oberek Поляк ұлттық биі Поляк oberek Ogonek Ілмек тәрізді диакритикалық белгі Поляк ogonek ← ogon ("құйрық") сөзінің кішіртпелі түрі ← протославян *ogonŭ (бұлшын, көбінесе "құстың қанатын қуып шығаратын нәрсе"): *o, ob, ("айнала, үстінде") + *goniti ("итеру, қуу, жүргізу") AHD Oscypek Поляк дәстүрлі шегіртілген ірімшегі Поляк oscypek Татра аймағынан жасалған шегіртілген ірімшегі Pączki Жеміспен толтырылған поляк пончигі Поляк pączki, pączek ("үрпі") сөзінің көпше түрі ← pąk ("гүл бүршігі") сөзінің кішіртпелі түрі AHD Pierogi Қаймақтан жасалған жартылай дөңгелек қымыз Поляк pierogi, pieróg ("пирог") сөзінің көпше түрі ← орыс pirog ← ескі орыс pirogŭ, pirŭ ("мереке") ← протославян *pirŭ ← протоиндоевропалық *pō(i) AHD Поляк нотациясы Операторлардың математикалық нотациясы/PN/NPN Лукасевич нотациясы Rendzina Топырақ түрлері Ескі поляк rędzic сөзінен ("сөйлеу/айту") Rogal Поляк ай тәрізді бөлке Поляк rogal, róg ("мүйіз") сөзінен Sejm Поляк диетасы немесе парламенті Поляк sejm ("диета, жиналыс") OED Solidarnosc Саяси қозғалыс Поляк solidarność ("бірлік") Spruce Қарағай тұқымдас ағаш Поляк liet. z Prus, "Пруссиядан" Starka Ескірген күшті спирттік сусын Поляк stary, "ескі" Zloty Поляк валютасы Поляк złoty ("алтын"), złoto ("алтын") ← протоиндоевропалық гель AHD

Тікелей емес

Келесі сөздер поляк тілінен үшінші тілдер арқылы алынған. Сөздің мағынасы Этимология сілтемелері Гетьман Тарихи әскери жетекші (Поляк, Чех немесе казак) гетьман ← поляк hetman ← чех hejtman ← диалектілік неміс hötmann, hetmann (қазіргі Hauptmann) ← орта биік неміс houbet ("бас/биік") + man ("адам") AHD Horde Көшпелі тайпа; көпшілік немесе жұмырлану German Horde ← поляк horda ← украин горда/gorda ← орыс орда (ordá) ← моңғол немесе Солтүстік-Батыс түрік ordï ("лагерь", "тұрақ") ← ежелгі түрік ordu ("лагерь, тұрақ, сарай") AHD Gherkin Шағын қияр Ерте заманағы голланд тілі gurkijn (қазіргі gurkje), gurk (+ kijn) сөзінің кішіргізілуі, agurk сөзінің әдеби тілден қысқартылған түрі, немесе голланд тілінен agurken, agurk сөзінің көпше түрі ағылшын тіліне gurken түрінде сіңірілген ← неміс Gurken, Gurk сөзінің көпше түрі ← славян тілдері, яғни поляк тіліндегі ogórek ("қияр", кішіргіш жұрнағы ek қосылған) ← византиялық грек тіліндегі angourion ("қарбыз, қияр") сөзінің кішіргіш түрі, грек тіліндегі angouros ("жүзім") сөзінен ("кішкентай, жасыл жеміс") ← грек тіліндегі aōros ("маусымдық емес, жасыл") сөзінің экспрессивті өзгерісі ← прото-үнді-еуропалық AHD, OED Nudnick / Nudnik Кербез, жалықтыратын адам Yiddish тіліндегі noodnik ← Yiddish тіліндегі nudne + кішіргіш жұрнағы nik, nudyen ("жалықтыру") ← славян тілдері, орыс тіліндегі нудный/núdnyj ("керексіз"), украин тіліндегі нудний/núdnýj ("керексіз"), немесе поляк тіліндегі nudny ("жалықтыратын") ← Ескі шіркеу славян тіліндегі ноудити/nuditi немесе нѫдити/nǫditi ("мәжбүрлеу") ← прото-славян *nuda ← прото-үнді-еуропалық *neuti (“қажеттілік”), *nau ("өлім, шаршау") AHD Quartz Қатты ақ немесе түссіз минерал German Quarz ← диалектілік Ескі поляк тіліндегі kwardy (қазіргі поляк тілінде twardy) AHD, OED Schav, schaf Қышқыл сорпа Yiddish тіліндегі שטשאַוו, shtshav ("сорпа") ← поляк тіліндегі szczaw AHD Schlub, shlub Ұсақ, ақымақ немесе тартымсыз адам Yiddish тіліндегі zhlob/zhlub, "ауылдық", "қабақ" ← поляк тіліндегі żłób ("тоқ, ақымақ") AHD, MW Schmatte, shmatte Мата Yiddish тіліндегі shmate ← поляк тіліндегі szmata AHD Schmuck, shmuck Ұсақ немесе ақымақ адам Yiddish тіліндегі shmok ("мүше, ақымақ") ← ескі поляк тіліндегі smok ("жылан/дракон") немесе неміс тіліндегі Schmuck ("әшекей"); екеуі де ағылшын тіліндегі жазуға әсер еткен. AHD Uhlan, ulan Әскери кавалерия German Uhlan ← поляк ułan ← түрік тіліндегі oğlan ("бала, жасөспірім" / "қызметші"), oǧul ("бала") ← ежелгі түрікше AHD, MW Vampire Мифтік жаратылыс Поляк тіліндегі "wampir", протополяк тіліндегі "wąpierz", бұл сөздің ең архаикалық түрі, 18-ші ғасырда неміс тіліндегі "Vampire" арқылы ағылшын тіліне енген. Vodka Алкогольді сусын Польшалық wódka, "вода" сөзінің кішіргізілуі, "су" дегенді білдіреді, ол пұтқа табынушы Польшада ойлап табылған, сөздің өзі орыс тілінен алынған.