Кіріспе

Jindo иттер тұқымы, Оңтүстік Кореяның Jindo аралынан шыққан ит.

Jindo иті (hangul=진돗개) – Оңтүстік Кореядағы Jindo аралының түпкілікті иті. Ол сондай-ақ rr (hangul=진도견) деп те аталады, бұрын Чиндо иті деп белгілі болған. Бұл Оңтүстік Кореяның ұлттық қазынасының бірі. Оның адалдығымен және із кесу қабілетімен танымал. Оңтүстік Кореяда қорғалатындығына байланысты, тек Jindo аралында туған иттер ғана Оңтүстік Корея Үкіметінің тексеруінен өткеннен кейін Jindo тұқымы ретінде ресми тіркелуге құқылы. Бұл тұқым 1998 жылдың 1 қаңтарында United Kennel Club және 2005 жылы Fédération Cynologique Internationale ұйымдарында тіркелді.

Сыртқы келбеті

Джиндо - екі қабатты шпиц типті иттер. Жиндоның өткір және сергек сыртқы түрі интеллектуалдық, күштілік, адалдық және ептілік туралы ой береді. Басқа да ерекшеліктері - тік тұрған, алға қарай бағытталған құлақтары.

Аяқ

Аяқтары орташа мөлшерде, дөңгелек пішінді және қалың, берік қоңыр жастықшалармен жабдықталған. Тырнақтары қатты болып келеді және қара, қаймақты немесе сұр түсті болуы мүмкін.

Қадам

Джиндо орташа ұзындықтағы қадамдармен қозғалады. Оның жүрісі шапшаң, жеңіл және серпімді, бұл Джиндоға кез келген жерде жылдам жүруге мүмкіндік береді. Алдыңғы және артқы аяқтары тік алға қарай жылғалы жасайды, шынтақтары мен тізе буындары ішке немесе сыртқа бұрылмайды. Қалыпты жүріс кезінде Джиндо басын төмен түсіреді.

Бас

Ересекті иттің бас сүйегінің жоғарғы бөлігі құлақтары арасында кең және дөңгелек болуы керек, әжімдерден мүлдем құрыс болмауы тиіс. Төменгі жақ жақсы дамыған, алдыңғы жағынан қарағанда басқа дөңгелек немесе сегізбұрышты пішін беруге көмектеседі. Жүні қалың, беттен алыс тұрады. Құлақтары үшбұрышты және тік (вертикальдан сәл алға қарай иілген), бірақ басқа шпиц тұқымдарынан ерекшелігі – құлақтары екі жаққа қарай жайылып, ұшақ қанаттарына ұқсас пішін құрайды. Құлақтың ішкі жағы жақсы жүнді болуы керек, қалың шеміршектері болуы қажет. Көліктің құлақтары әдетте 5-6 айға дейін жазық жатады. Көздері бадам пішіндес. Олар қара қоңыр түсті болуы керек. Кейбір иттердің ашық қоңыр көзі болуы мүмкін, бірақ Корея Jindo Dog Association-ның пікірінше, бұл түс қолайсыз. Джиндоларда көк көз болмайды. Ақ емес иттердің мұрны қара болуы керек. Ақ иттердің ет мұрны болуы мүмкін. Мұрын пропорционалды, бірақ ауыр емес. Еріндері тартылып, қара болуы керек. Тілдің қажетті түсі – біркелкі қызғылт. Джиндода тістері тегіс орналасқан, толық тіс жиынтығы және қайшы тістеуі бар. Әдетте, аталықтардың басы үлкенірек, ал аналықтардың түлкіге ұқсас белгілері көбірек болады.

Биіктігі мен салмағы

Жетілген кездегі тікұшақ биіктігі еркектер үшін 19½ - 21 дюйм (немесе 48 - 53 см), ал әйелдер үшін 18½ - 20 дюйм (немесе 45 - 50 см) аралығында болуы керек. Салмағы бойына пропорционал болуы тиіс, бұл жақсы дамыған, арық сырт көрініс беруі керек, бірақ тым жеңіл немесе тым ауыр болмауы керек. Жақсы күйдегі еркек Jindo-ның салмағы 40 - 60 фунт (18 - 27 кг), ал әйел Jindo-ның салмағы 35 - 55 фунт (16 - 25 кг) болуы тиіс.

Құйрығы

Құйрығы қалың әрі мықты, жоғарғы сызықтың соңында бекітілген. Құйрықтың ұзындығы кем дегенде тізе буынына жететіндей болуы керек. Құйрық еркін иіліп немесе орақ пішіндесімен жоғары көтерілуі мүмкін. Құйрықтың астыңғы жағындағы түктері қалың, кермек, көп және иықтағы жүннен екі есе ұзын, соның салдарынан құйрық көтерілгенде түктер жапырақ сияқты жайылады.

Кейіпкер

Джиндо иттері адалдығымен және мейірімді мінезімен әйгілі. Джиндо иттері өте белсенді болғандықтан, оларға кең жай, серуендеу, күтім және назар қажет. Олар отбасылық тәртіпті анық сезінеді. Олардың энергиясы орташадан жоғары деңгейде болады. Егер аулада ұстаса, олардың күшті артқы аяқтарының арқасында биік секіруге қабілетті болғандықтан, қоршаудың биіктігі кем дегенде 6 фут болуы тиіс. Джиндолар белсенді және епті болғандықтан, оларға адамдармен немесе басқа иттермен үнемі араласу қажет.

Адалдық

1993 жылы 7 жасар Бэкгу (백구; 白狗; «Ақ итті» деп аударылады) есімді Джиндо тұқымды иттің, 83 жастағы Пак Бокдан (박복단) әйел тәрбиелегені, Джиндо аралынан 300 км қашықтықтағы Тэджон қаласындағы жаңа иесіне сатылды. Ит жаңа үйінен қашып, жеті айдан кейін шаршап-шалқап, бұрынғы иесі Паркке оралды. Бэкгу адал итті жеті жыл бойы өзінің алғашқы иесімен бірге қалды, ол ит табиғи себептерден өлгенше оны өсіріп бақты. Бұл оқиға Оңтүстік Кореяда үлкен қызығушылық тудырып, мультфильм, теледокументалды фильм және балалар кітабына айналды. 2004 жылы Джиндо округі иттің құрметіне туған жеріне ескерткіш орнатты. Тағы бір Джиндо, сондай-ақ Бэкгу деп аталған, сол кезде төрт жастағы еркек, Джиндо аралында иесі Пак Ван Сухпен (박완서) жалғыз өмір сүрді, иесі 2000 жылдың маусым айында бауыр ауруынан қайтыс болғаннан кейін жеті күн бойы тамақ ішпеді және қайғырды. «Чосун Ильбо» газетінің хабарлауынша, ит үш күн бойы өлген иесінің қасында болды, содан кейін басқа адамдар денесін тауып алды, жаназаға қатысты және төрт күн бойы тамақ ішпестен үйіне оралды. Корея Jindo Dog Research Institute (진돗개 시험연구소) оны өзіне қарауға алды, бірақ институт өкілі 2005 жылдан бастап ит тек тамақтандырушысымен ғана қарым-қатынас жасайтынын мәлімдеді.

Тарих

Дзинда итін 1937 жылдың ақпанында Кейджо Императорлық университетінің профессоры Тамезо Мори зерттеді және ол 1938 жылдың мамырында 朝鮮總督府 (Кореяның Бас үкіметі) Табиғи қазынасының 53-ші ретінде тіркелді. Дзинда иті 1910-1945 жылдар аралығында Кореяда жапондық үстемдік кезінде аман қалды, себебі жапон биологтары оның Жапонияның жергілікті итттеріне ұқсастығын мойындады, ал басқа корей ит тұқымдарын жапондықтар жойды. 1962 жылы Оңтүстік Корея үкіметі Дзинданы 53-ші «Табиғи қазына» (немесе «Табиғи ескерткіш») (천연기념물; 天然記念物) деп жариялады және сол жылы Мәдени мұраны қорғау заңына сәйкес, барлық тағайындалған Табиғи қазыналармен бірге қорғауға алынды. Дзиндоның ерекше статусының арқасында, таза Дзиндо аралынан шыққан Дзиндо итттерін Кореядан тысқары елдерге экспорттау өте қиын. 1988 жылы Сеулде өткен Жазғы Олимпиада ойындарының ашылу салтанатында Дзиндо итттері шеруге қатысты. 2008 жылдан бастап Кореяның Дзиндо итттерінің қауымдастығы (Jindo Dogs Guild of Korea) Дзиндо аралынан шыққандығын растайтын, иттің тіркеу нөмірін, жынысын, туған күнін және өсірушінің мекенжайын көрсететін корей Дзиндо итінің тазалығы туралы сертификаттар береді. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, АҚШ-та тіркелген екі Дзиндо болды: біреуі Лос-Анджелес аймағында, екіншісі Сиэтлде. Ұлыбританияда 25 Дзиндо тіркелген.

Ұрпағы

2020 жылғы зерттеу көрсеткендей, Джиндо және Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа да иттері Жаңа Гвинея әнші итімен ортақ тектік байланысқа ие. Осы зерттеуде бұл иттердің селекциялық шараларға тартылған басқа ит тұқымдарына қарағанда бір-біріне филогенетикалық жағынан жақын екені анықталды, ал олардың көпшілігі қазіргі Еуропалық тектің үлесін көптеп қамтиды. ДНК талдауы 900 жылдай бұрын Дунггёньги иті мен корей Джиндосы ортақ атадан бөлінгенін көрсетеді. Джиндо итінің геномдық талдауында Джиндоға тән бірнеше митохондриялық ДНК генотиптері анықталды. Аталған зерттеуде Джиндоның ерекше митохондриялық ДНК геномы басқа иттермен ұқсастығын көрсеткенімен, иттің филогенетикалық ағашында ерекше тармақ ретінде көрінді.

Кеннел клубының тануы

Халықаралық деңгейде Jindo Халықаралық кинологиялық федерация және Біріккен Кеннел клубтарымен толық мойындалған. Америка Кеннел клубында олар бастапқы танылу қадамы болып табылатын «Қор қызметі» тізімінде, ал Кеннел клубының «Импорт» санатында тіркелген. Олардың туған жерінде Корея Кеннел федерациясы мен Корея Кеннел клубы мойындайды, сондай-ақ жергілікті Jindo клубтары жыл мезгіліне қарай Jindo тұқылы иттің арнайы көрмелерін өткізеді.

Адамның Jindos пайдалануы

Табиғи түрде күшті олжа қуалау инстинктісіне ие болғандықтан, Jindo иттерін Jindo (арал) тұрғындары су бұғылары мен жабайы шошқаларды қоса алғанда, аң аулау үшін дәстүрлі түрде пайдаланған. Көбінесе қазіргі заманда Jindo иті адал серік және күзетші ит ретінде адамдармен ұсталады. Корея армиясы ірі базаларда күзетші иттер ретінде Джиндo иттeрін пайдаланатыны мәлім. Сонымен қатар, Джиндo иттeрі бейтаныс адамдарға күдікпен қарап, тек өз иелерінен ғана тамақ алады. 2009 жылы Korea Economic Daily (한국경제) газетіне берген сұхбатында Оңтүстік Кореядағы іздеу иттерін даярлайтын сарапшы Пак Нам Сун (박남순) Джиндo иттeрінің құтқару және іздеу жұмысына жарамсыз екенін айтты. Себебі Джиндo иттeрінің аң аулау инстинктісі тым күшті (олар аң аулауға байланысты міндеттерін ұмытып кетуі мүмкін), және олар көбінесе тек бірінші иесіне ғана адал болады, ал іздеу және құтқару иттерін ұстаушылар жиі алмасады. 2010 жылы Корея қауіпсіздік форумының мүшесі Сон Мин Сук (손민석) корей армиясындағы көптеген иттердің неміс шопандары екенін және Джиндo иттeрінің әскери қызметке жарамсыз екенін жазды, себебі олар әскери қызметтен шығарылған немесе үйлеріне оралған алғашқы басқарушыларын іздеу үшін қызметтерінен қашуы мүмкін. Дегенмен, Джиндo иттeрін іздеу-құтқару иттері ретінде даярлау жұмыстары жалғасуда. 2010 жылдың қазанында Лос-Анджелес полиция департаменті Джиндo тұқымын құқық қорғау органдарында, әсіресе патрульдік және іздеу қызметінде пайдалану мақсатында бағалауға ниетті екенін жариялады. LAPD және Глендейл, Калифорния полиция бөліміне төрт таңдалған Джиндo күшігі K9 бөлімдерін даярлау үшін жіберілді. Бір жылдық жаттығудан кейін, жаттықтырушылар иттердің полиция жұмысына қолайлы еместігін анықтады, себебі олар оңай алаңдап, иелеріне ұнауға тырысады.