Кіріспе

Нигер-Конго тілдері отбасының ірі бір бөлімі – Бенуэ-Конго (кейде Шығыс Бенуэ-Конго деп аталады), ол Сахара асты Африканың көп бөлігін қамтитын Вольта-Конго тілдерінің маңызды тармағы болып табылады.

Филиалдар мен кеңселер (Нигерия)

Төменде Бленчтің (2019) негізінде Нигериядағы ірі Бениуэ–Конго тармақтарының және олардың негізгі орналасқан жерлерінің (түрліліктің орталықтарының) тізімі келтірілген. + Нигериядағы Бениуэ–Конго тармақтарының таралуы * lito * tuŋi * zua * nini, * nino; * sana; * gaŋgo * lemi; * lake * zi; * luŋ * kupe * titi; * kwon * izi; * ni * zina Kainji Proto Northern Jos **iji (lì /à ) *toŋ (ù /tì ) *nyimu (bì /ì ) *ʔini (lì /à ) *lelem (lì /à ) *nua (ù /tì ) *nyì(aw) (mà ) *ti (қайталаумен) (ù /tì ) *nyi (mà ) *lia *ji(a) (lì /sì ) Plateau Proto Jukunoid *giP (ri /a ) *tóŋ (ku /a ) *wíǹ (ri /a ) *baŋ (ku /a ); *gyín (ri /a ) *déma (ri /a ) *ndut (u /i ) *yíŋ (ma ) *kup (ku /a ) *kun (ku /i ) *mbyed *dyi *gyin (ri /a ) Plateau Proto Kagoro * gi * two *nii[ŋ] * dyam * nu[ŋ] * suok * kup * kwan * sii Plateau Proto Jaba *dyèná * ttóŋ(ì) *dyòná * ttân * dák * mà * dè; * yìŋ * kúpà * tté * nì *dyá * dínà Cross Proto Lower Cross *ɛ́ ɲɛ̀n / *a *ú tɔ́ŋ / *a *í búkó *é dɛ̀t / *a *ɛ́ lɛ́mɛ̀ / *a *í núà * ɟìːp *ɔ́ kpɔ́ *é tíé *ˊ mɔ́ːŋ *líá *ɛ́ ɟɛ́n Cross Proto Ogoni *adɛ́ɛ̃ *ɔ̀tɔ́̃ *m̀ bĩɔ́̃ *àdáNa *àdídɛ́Nɛ́ *m̀ miNi, *m̀ muNu *ákpogó *èté m̀ mṹṹ *dè *àbée Grassfields Proto Grassfields *Ít` *túŋ li *L(u)Í` *sòŋ´ *lím` *cùl` *lém`; *cÌ´ *gÚp; *kúi(n)´ *tí´ *LÍb; *kÌ´; *mò´ *lÍa *lÍn`; *kúm Grassfields Proto Ring *túɛ̀ *túndé *dúì, *tɔ́ŋ *túŋɔ̀, *góìk *dɔ́mì, *dídè *dúɔ̀ *dúŋá, *káŋù *gúpɛ́ *kák`, *tíɛ́ *múɔ̀ *dúɛ̀ *dítɔ́, *gíd' Bantu Proto Bantu *i=jíco *kʊ=tʊ́i *i=jʊ́lʊ *i=jíno; *i=gego *lʊ=lɪ́mi *ka=nʊa; *mʊ=lomo *ma=gilá; *=gil a; *ma=gadí; *=gadí; *mʊ=lopa; *ma=ɲínga *i=kúpa *mʊ=tɪ́ *ma=jíjɪ; *i=diba (HH?) *=lɪ́ a *i=jína Bantu Swahili jicho sikio pua jino ulimi kinywa damu (Ар.) mfupa mti maji la jina