Қара қоробка – 1-2 ойыншыға арналған стратегиялық ойын. Ішіндегі "атомдарды" табу үшін сәулелерді ату қағидаты негізге алынған. Эрик Соломон жасаған, CAT сканерінен шабыттанған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Абстрактілі үстел ойыны
Abstract board game
Black Box – бір немесе екі ойыншыға арналған абстрактілі үстел ойыны, ол қара қорапқа сәулелерді бағыттап, ішінде жасырылған "атомдардың" орналасқан жерін анықтауды мақсат етеді. Оны Эрик Соломон ойлап тапқан. Үстел ойыны 1970-жылдардың ортасынан бастап Waddingtons компаниясы, ал 1970-жылдардың соңында Parker Brothers компаниясы тарапынан жарияланды. Ойынды қалам мен қағазбен де ойнауға болады, сондай-ақ көптеген түрлі платформалар үшін көптеген компьютерлік нұсқалары бар, оның ішінде Emacs мәтіндік редакторынан іске қосылатын нұсқасы да бар. Black Box Годфри Хансфилдтің 1979 жылы КТ сканерін ойлап тапқаны үшін медицина саласындағы Нобель сыйлығын алған жұмысынан шабыттанды.
Black Box is an abstract board game for one or two players, which simulates shooting rays into a black box to deduce the locations of "atoms" hidden inside. It was created by Eric Solomon. The board game was published by Waddingtons from the mid 1970s and by Parker Brothers in the late 1970s. The game can also be played with pen and paper, and there are numerous computer implementations for many different platforms, including one which can be run from the Emacs text editor. Black Box was inspired by the work of Godfrey Hounsfield who was awarded the 1979 Nobel Prize in Medicine for his invention of the CAT scanner.
Мақсаты
Black Box екі өлшемді торда ойналады. Ойынның мақсаты – тордың ішінде жасырылған нысандардың ("атомдар", Waddingtons ойынында металл шарлармен, ал Parker Brothers нұсқасында сары шарлармен бейнеленген) орналасқан жерін анықтау. Бұл үшін ең аз сандағы зондтарды ("сәулелерді") пайдалану қажет. Екі ойыншы ойнаған кезде атомдарды бір ойыншы жасырады. Жеке ойналатын ойындарда олар компьютермен жасырылуы мүмкін немесе бұрыннан жасырылған болады; осы жағдайда әртүрлі зондтардың нәтижелері кітаптан қарастырылып шешіледі. Іздеуші сәуленің қара қорапқа қай жерден кіретінін көрсетеді, ал жасырушы (немесе компьютер немесе кітап) нәтижені хабарлайды ("соқтығысу", "шағылысу" немесе "бұрылып өту"/"соқтығысусыз"). Іздеуші осы нәтижені белгілеп, оның көмегімен қара қораптың ішіндегі атомдардың орнын анықтайды.
Black Box is played on a two dimensional grid. The object of the game is to discover the location of objects ("atoms", represented by metal balls in the Waddingtons game and by yellow balls in the Parker Brothers version) hidden within the grid, by the use of the minimum number of probes ("rays"). The atoms are hidden by a person in a two player game. In a solitaire game, they are either hidden by a computer or they are pre hidden; in this case, the results of various probes are resolved by looking them up in a book. The seeker designates where the ray enters the black box and the hider (or computer or book) announces the result (a "hit", "reflection", or "detour"/"miss"). This result is marked by the seeker, who uses these to deduce the position of the atoms in the black box.
Ережелер
Жаңадан бастаған ойыншылар үшін ең көп қолданылатын конфигурация – 8×8 тордағы төрт атом. Сол жақта осы конфигурациядағы қара жәшіктің мысалы келтірілген. 8×8 торда 32 кіріс позициясы бар, олардың әрқайсысы жоғары, төмен, оң және сол жақта сегізден. Сәуле осы позициялардың біріне "жіберіледі" және алынған нәтиже белгілі бір саны жасырынған атомдардың орнын анықтауға көмектеседі.
The most common configuration for novice players is four atoms in an 8×8 grid. At left is a sample black box in this configuration. There are 32 input positions in an 8×8 grid, eight each at the top, bottom, right, and left. A beam is "fired" into one of these positions and the result is used to help deduce the location of a known number of hidden atoms.
Табылды
Атомдар сәулелермен үш түрлі әрекеттеседі. Сәуленің атомға тікелей шабуы "соққы" деп аталады. Осылайша, сол жақтағы қорапшаға бағытталған 1-ші сәуле атомға тікелей шабады, осыны "H" әрпімен белгіленген "соққы" деп танимыз. Атомға шапқан сәуле қораптан шықпайды.
Atoms interact with rays in three ways. A direct impact on an atom by a ray is a "hit". Thus, ray 1 fired into the box configuration at left strikes an atom directly, generating a "hit", designated by an "H". A ray which hits an atom does not emerge from the box.
Айналу
Атомға тікелей соқпай, шардың бір жағынан өтетін сәуледен туындайтын әрекеттесу "ұңғылу" деп аталады. Осы сәуле мен атомның әрекеттесуінің бұрышы 90 градусқа тең. 2-сәуле сол жақтағы атомнан ұңғып, көрсетілгендей қоршаудан шығады.
The interaction resulting from a ray which does not actually hit an atom, but which passes directly to one side of the ball is called a "deflection". The angle of deflection for this ray/atom interaction is 90 degrees. Ray 2 is deflected by the atom at left, exiting the box as shown.
Ойлану
Атоммен сәуленің өзара әрекеттесуінің соңғы түрі – "R" таңбасымен белгіленген "шағылысу" болып табылады. Бұл екі жағдайда орын алады. Егер атом тордың шетінде орналасса, торға тікелей бағытталған кез келген сәуле оның жанында шағылысуға себеп болады. Сол жақтағы 3-ші және 4-ші сәулелер шеттегі атомға байланысты әрқайсысы шағылысу тудырады. 5-ші сәуле атомға тиеді.
The final type of interaction of a ray with an atom is a "reflection", designated by an "R". This occurs in two circumstances. If an atom is at the edge of the grid, any ray which is aimed into the grid directly beside it causes a reflection. Rays 3 and 4 at left would each generate a reflection, due to the atom at the edge. Ray 5 would be a hit on the atom.
Қос бұрылу
Көңіл көтеруге себеп болатын тағы бір жағдай – екі сынбаның бір-бірін өшіруі. Сол жақтағы торда 6-шы сәуле тордағы атомдармен әрекеттесуі нәтижесінде шағылыс пайда болады.
The other circumstance leading to a reflection is when two deflections cancel out. In the grid at left, ray 6 results in a reflection due to its interaction with the atoms in the grid.
Қызым
Сонымен қатар, қателіктер де кездеседі. Мысалы, сол жақтағы 7-сәуле тордағы ешқандай атоммен байланыспайды.
There are also misses. Ray 7 at left, for instance, interacts with no atoms in the grid.
Айналадан өту
Тез соққыға немесе шағылысуға әкелмейтін сәулелер "қайтаратын жол" деп аталады. Бұл бір немесе бірнеше бұрылыстар немесе қателер болуы мүмкін. Қайтаратын жолдың кіру және шығу орны бар, ал соққылар үшін кіру орны және шағылыс үшін бір кіру/шығу орны болады. Әрине, осы мінез-құлықтардың өзара әрекеттесуі күрделі жағдайларға әкеледі. 8-ші сәуле 9-шы сәуле сияқты екі бұрылыс тудырады. Кейбір сәулелер қияң бағытпен жүреді, сол жақтағы 1-ші сәуле сияқты. Жоғарыдағы бес бұрылыстың күрделі жиынтығы сол жақтағы 2-ші сәуледе көрсетілгендей бір бұрылыс сияқты көрінеді. Қара қораптың ішінде бәрі көрінетіндей қарапайым емес. Шағылыстар мен соққылар да күрделірек болуы мүмкін. 2-ші сәуле бірінші атомнан бұрылады, келесі екі атомнан шағылысады, содан кейін бастапқы атомнан қайта бұрылады, нәтижесінде шағылыс пайда болады. 3-ші сәуле бірінші атомнан бұрылады, содан кейін екінші атомнан бұрылады, содан кейін үшінші атомға соқтығысады, нәтижесінде соққы болады. Бұрынғы қара қораптың үлгісімен сәулелердің өзара әрекеттесуінің толық жиынтығы сол жақта көрсетілген. Назар аударыңыз, қайтаратын жол үшін кіру және шығу орындары өзгеріссіз – 2-ші сәуле сол жақтан немесе жоғарғы жағынан қорапқа кірсе де маңызды емес.
Rays that do not result in hits or reflections are called "detours". These may be single or multiple deflections, or misses. A detour has an entry and an exit location, while hits and reflections only have an entry location for a hit, and a single entry/exit location for a reflection. Of course, more complex situations result when these behaviors interact. Ray 8 results in two deflections, as does ray 9. Some rays travel a twisted course, like ray 1 at left. Notice that this complex set of five deflections above looks exactly like a single deflection, as shown by ray 2 at left. Things are not always as simple as they seem within a black box. Reflections and hits can be more complex, too. Ray 2 gets deflected by the first atom, reflected by the next two atoms and again deflected by the original atom, yielding a reflection. Ray 3 below gets deflected by the first atom, then by the second atom, and then hits the third atom, yielding a hit. The complete set of interactions of rays with the original sample black box is shown at left. Note that for detours, the input and output locations are interchangeable it does not matter if ray 2 below enters the box from the left side, or the top.
Нәрселеу
Әрбір кіру және шығу орны бір ұпай ретінде есептеледі. Сондықтан, соққы мен шағылысу бір ұпайға, ал айналып өту екі ұпайға тұрады. Іздеуші тордағы атомдардың орналасуын болжағанда, әрбір дұрыс емес анықталған атом позициясы айып ұпайларын қысқартады: бастапқы Уоддингтон ережелерінде он, Паркер Бразерс нұсқасында бес, ал көптеген компьютерлік басылымдарда. Әртүрлі атом позициялары әртүрлі орташа есептерге әкеледі – өте оңай төрт допты ойынды шешу үшін орташа есеп сегіз немесе тоғыз ұпайды құрайды, ал өте қиын ойын үшін орташа есеп 18 ұпайға жетеді.
Each entry and exit location counts as a point. Hits and reflections therefore cost one point, while detours cost two points. When the seeker guesses the location of the atoms in the grid, each misidentified atom position costs penalty points: ten in the original Waddingtons rules, five in the Parker Brothers version and most computer editions. Different atom positions lead to different average scores a very easy four ball game might average eight or nine points to solve, while a very hard game might average 18 points.
Нұсқалар
Қара қораптың ең көп таралған нұсқасы бес (немесе одан да көп) атомнан тұратын 8×8 торда ойналады. Бес атомдық конфигурациялар зондтармен нақты анықталмайтын жағдайларға мүмкіндік береді. Сол жақтағы тор осыған мысал. Егер бесінші атом X белгісімен көрсетілген төрт жағдайдың кез келгенінде болса, ешбір сәуле оның қайда орналасқанын анықтай алмайды, себебі оны айналасындағы атомдар барлық бағыттан қорғайды. Көп атомдарды қосу одан да күрделі анықталмаған конфигурацияларға, сондай-ақ қызықты өзара әрекеттесулерге мүмкіндік береді. Осы төрт атомдық конфигурациямен шарды "жасыру" мүмкін. Дегенмен, бұл түсініксіз емес. Black Box 10×10 немесе 12×12 сияқты әртүрлі өлшемдегі торларда да ойналуы мүмкін. Осыған ұқсас компьютерлік жұмбақ ойындар класы қораптың ішінде жасырылған әртүрлі кедергілерді ұсынады, олар сәулелерге әртүрлі әсер етеді – мысалы, тек тікелей соққан сәулені ғана қайтаратын айналар немесе бір сәулені екіге бөлетін призмалар. GNOME ойыны GFingerPoken және Macintosh ойыны System's Twilight-тың бір бөлігі осы кластың ойындары болып табылады.
The most common variant of Black Box is played on an 8×8 grid with five (or more) atoms. Five atom configurations allow for positions that cannot be unambiguously determined by probes. The grid at left shows an example of this. If the fifth atom is in any of the four positions marked by the X, no ray can ever determine where it is located, because it is shielded from all directions by the surrounding atoms. The addition of more atoms allows for more complex indeterminate configurations, but also allows for more intriguing interactions. It is possible to "hide" a ball with this four atom configuration. It is not ambiguous, however. Black Box can also be played with different sized grids, such as 10×10 or 12×12 grids. A related class of computer puzzle games feature different types of obstacles concealed in the box, which affect rays in varying ways — such as mirrors which reflect only a direct hit ray, or prisms which split one ray into two. The GNOME game GFingerPoken and one section of the Macintosh game System's Twilight fall into this class.
Видео ойындар
Ойынның бір нұсқасын Бен Финн (кейіннен Sibelius авторының бірі) BBC Micro үй компьютері үшін жасады және оны ITV арнасының The Saturday Show бағдарламасында өткен "ойынды жобалау" конкурсына жіберді. Конкурстың бірлескен жеңімпазы болғандықтан, ойын Waddingtons компаниясынан ресми түрде лицензияланды және 1984 жылы Acornsoft баспасынан жарық көрді (Оливер Твинстердің Gambit ойынымен бірге).
A version of the game was created for the BBC Micro home computer by Ben Finn (who would go on to co write Sibelius) and submitted in the 'design a game' competition on ITV's The Saturday Show. As joint winner of the competition, the game was officially licensed from Waddingtons and published (along with fellow winner Gambit by the Oliver Twins) by Acornsoft in 1984.