Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1852–1963 жылдар аралығында Рио-Гранде өзенінің арнасының өзгеруіне байланысты АҚШ-Мексика шекарасында туындаған Чамзиль дауы – Техас штатының Эль-Пасо және Чиуауа штатының Сиудад-Хуарес қалалары арасындағы Мексика мен АҚШ шекарасындағы шекаралық қақтығыс. Бұл дау Рио-Гранде өзенінің арнасының өзгеруі салдарынан туындады, себебі 1852 жылы жасалған зерттеуде өзеннің ескі және қазіргі арнасы арасындағы айырмашылықтар анықталды. Тарихи Тафт-Диас саммиті кезіндегі аумаққа байланысты шиеленіс 1909 жылғы 16 қазанда екі президенттің өміріне қастандық жасау әрекетіне ұласты. «Chamizal» испан сөзі «chamizo» сөзінен шыққан, ол қазіргі парктің жанындағы даулы жерді жабатын төрт қанатты тұз бұтасының (Atriplex canescens) жалпы аты.
1852–1963 U. S.–Mexico border conflict caused by a shift in the Rio Grande
The Chamizal dispute was a border conflict over around on the Mexico–United States border between El Paso, Texas, and Ciudad Juárez, Chihuahua. It was caused by a shift in the Rio Grande, as a survey presented in 1852 marked differences between the bed of the Rio Grande (in lang es) and the present channel of the river. Tensions over the territory during the historic Taft–Díaz summit almost resulted in the attempted assassination of both presidents on October 16, 1909. The Spanish word chamizal comes from chamizo, the common name for the four wing saltbush (Atriplex canescens) which covered the disputed land near the present day park.
Шығуы (18481899)
Гвадалупе-Идальго шарты (Мексика-Америка соғысын ресми түрде аяқтады) халықаралық шекараны Рио-Гранде өзенінің ең терең арнасының ортасымен жүргізілген сызық ретінде белгіледі, арналары мен жағалауларындағы кез келген өзгерістерге қарай үнемі икемделе отырып. 1884 жылы жасалған келісім бұл шартты өзгертіп, халықаралық деңгейде қалыптасқан доктринаны қабылдады: өзен шекарасының өзгеруіне жауап ретінде тек біртіндеп шөгінділердің жиналуы ғана себеп болуы мүмкін, ал кенеттен арнаның ауысуы шекара сызығына әсер етпейді. 1852 мен 1868 жылдар аралығында өзен үнемі оңтүстікке қарай жылжыды, ең күрт өзгеріс 1864 жылғы су тасқынынан кейін болды. 1873 жылға қарай өзен шамамен жылжып, нәтижесінде Америка Құрама Штаттарының аумағынан жер бөлігі үзіліп қалды. Жаңадан ашылған бұл жер Эль-Шамизал деп аталды, соңынан ол Ель-Пасо қаласының құрамына енді. Мексика да, АҚШ та бұл жерге құқық таластады. 1895 жылы мексикалық азаматтар жерді қайтару үшін Хуарес алғашқы сотына талап арыз берді. 1899 жылы екі ел де даулы аймақтағы өзеннің жылқы тәрізді иілген бөлігінің түйесі арқылы су тасқынын бақылау мақсатында арна қазыды. Бұл жердің бір бөлігін өзеннің АҚШ жағына жылжытты, бірақ адамның жасаған өзгерістері шекараны өзгерте алмайды, сондықтан бұл жер Мексиканың аумағы болып қалды. Бұл жер Кордова аралы деп аталды, ол АҚШ территориясының ішінде орналасқан Мексикаға тиесілі арал болды. Осылайша, жергілікті биліктің бақылауы аз немесе мүлдем болмады, бұл қылмыс ошағына және заңсыз өтуге мүмкіндік жасады.
The Treaty of Guadalupe Hidalgo (which officially ended the Mexican–American War) defined the international border as the line along the middle of the deepest channel in the Rio Grande, continuously in tandem with any fluctuation in its channels or its banks. In 1884, another treaty modified this by explicitly accepting the internationally established doctrine that the line of a river defined border shall follow the changing path of the boundary river only in response to gradual alluvial deposition, but that sudden avulsion shall not affect the borderline. The river continually shifted south between 1852 and 1868, with the most radical shift in the river occurring after a flood in 1864. By 1873 the river had moved approximately , cutting off land that was in effect made United States territory. The newly exposed land came to be known as El Chamizal, and eventually the land was settled and incorporated as part of El Paso. Both Mexico and the United States claimed the land. In 1895, Mexican citizens filed suit in the Juárez Primary Court of Claims to reclaim the land. In 1899, both countries dug a channel across the heel of the horseshoe bend of the river at the dispute site for flood control purposes. This moved a tract of land to the U. S. side of the river, but as man made alterations do not change the boundary, this tract of land remained Mexican territory. This tract of land came to be known as Cordova Island, in a sense it was an island belonging to Mexico inside U. S. territory. Thus, there was little or no control by the local authorities, which created a haven for crime and opportunities for illegal crossings.
Даулар мен даулар (18991963)
1909 жылы Порфирио Диас пен Уильям Говард Тафт Сиуад-Хуарес пен Эль-Пасода саммит өткізуді жоспарлады. Бұл Мексика мен АҚШ президенттері арасындағы алғашқы тарихи кездесу және сонымен қатар американдық президент Мексика шекарасынан алғаш рет өтетін болды. Бірақ El Paso-дан Ciudad Juárez-ге дейінгі кез келген бағыт, тіпті ол бейтарап аймақ болып саналса да, саммит кезінде ешқандай ту жоқ, Chamizal аймағынан өтетін еді, бұл шекараның екі жағында да шиеленісті күшейтті. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін Техас рейнджерлері, 4000 АҚШ және Мексика әскерлері, АҚШ құпия қызметінің агенттері, федералды агенттер және АҚШ маршалдары шақырылды. Атақты скаут Фредерик Расселл Бернхэм, Джон Хейс Хаммондтың 250 адамнан тұратын жеке күзет тобын басқарды. Хаммонд Мексикада ірі инвестицияларға ие болды, сонымен қатар Йель университетінде Тафттың жақын досы және 1908 жылы АҚШ вице-президентіне кандидат болған еді. 16 қазанда, саммит күні, Бернхам және Техас рейнджері рядовой К. Р. Мур процессия жолындағы Эль-Пасо сауда палатасының ғимаратында жасырын тапанша ұстаған адамды тапты. Бернхам мен Мур Диас пен Тафттың жанынан бірнеше аяқ қашықтықтағы өлтірушіні ұстап, қаруын алып, тұтқындады. 1910 жылы Мексика мен АҚШ дауды Халықаралық шекара және су комиссиясы арқылы шешуге келісті. Комиссияға әр елден бір өкіл және төрағалық ету үшін канадалық заңгер Эжен Лафлер [fr] кірді. Комиссия өзеннің бағытының өзгеруі біртіндеп болды ма, келісімдермен белгіленген шекаралар бекітілді ме және 1848 жылғы келісім қолданылатын ба, соны зерттеп, талқылауға міндетті болды. Мексика шекара ешқандай өзгеріске ұшырамағанын, демек, Шамизал техникалық тұрғыдан Мексиканың аумағы екенін алға тартты, ал АҚШ 1848 жылғы конвенцияның қолданылуын, шекараның кенеттен эрозия нәтижесінде пайда болғанын және мүліктің АҚШ-қа тиесілі екенін мәлімдеді. Комиссия сол жылы 1852 жылы өлшенген өзен төсегі мен 1864 жылы өзеннің ортасы арасындағы даулы аймақтың бір бөлігін АҚШ-тың аумағына, ал қалғанын Мексикаға беруді ұсынды. АҚШ төрелік келісімдеріне сәйкес келмейтіндігіне сілтеме жасап, бұл ұсынысты қабылдамады, керісінше, екі үкімет арасындағы дауды күшейте түсті және жағымсыз пікірлерді тудырды. 1911 және 1963 жылдар аралығында әртүрлі президенттер мәселені шешу үшін бірнеше рет әрекет жасады. Ұсынылған келісімдердің арасында қарызды кешіру, Рио-Гранде бойындағы басқа аумақтармен айырбастау, аймақты тікелей сатып алу және Чамизалды Рио-Грандеді түзеу жобасына қосу қарастырылды. Бұл дау Мексика-АҚШ қарым-қатынасына кері әсерін тигізе берді, бірақ президент Джон Кеннеди оны 1911 жылғы төрелік шешімі негізінде шешуге келісті. Даудың шешілуі «Прогресс үшін Альянс» күшін арттырып, Америка мемлекеттері ұйымын нығайтады деп үміттенілді.
In 1909, Porfirio Díaz and William Howard Taft planned a summit in Ciudad Juárez and El Paso, a historic first meeting between a Mexican and a U. S. president and also the first time an American president would cross the border into Mexico. But tensions rose on both sides of the border over the Chamizal, which any route from El Paso to Ciudad Juárez would cross, even though it would be considered neutral territory with no flags present during the summit. The Texas Rangers, 4,000 U. S. and Mexican troops, U. S. Secret Service agents, federal agents and U. S. marshals were all called in to provide security. Frederick Russell Burnham, the celebrated scout, was put in charge of a 250 person private security detail hired by John Hays Hammond, who in addition to owning large investments in Mexico was a close friend of Taft from Yale and a U. S. Vice Presidential candidate in 1908. On October 16, the day of the summit, Burnham and Private C. R. Moore, a Texas Ranger, discovered a man holding a concealed palm pistol standing at the El Paso Chamber of Commerce building along the procession route. Burnham and Moore captured, disarmed, and arrested the assassin within only a few feet of Díaz and Taft. In 1910 Mexico and the United States agreed to have the dispute settled by the International Boundary and Water Commission, A tribunal was established comprising a representative from each country and a Canadian jurist, Eugène Lafleur [fr], as presiding officer to investigate and deliberate over whether the change in the river's course had been gradual, whether the boundaries set by treaties were fixed, and whether the 1848 treaty applied. Mexico claimed that the boundary had never changed and therefore that the Chamizal was technically Mexican territory, while the United States claimed that the 1848 convention applied, that the boundary was the result of sudden erosion, and that the property therefore belonged to the United States. The tribunal recommended that year that part of the disputed tract lying between the riverbed, as surveyed in 1852, and the middle of the river in 1864 would become United States territory and the remainder of the tract become part of Mexico. The United States rejected the proposal on grounds that it did not conform to the agreements of the arbitration – instead it fuelled an ongoing dispute between the two governments and fostered ill will. Between 1911 and 1963 various presidents made several more attempts to resolve the issue. Amongst the suggested compromises were forgiving debt, exchange of other territory along the Rio Grande, direct purchase of the tract, and inclusion of the Chamizal in the Rio Grande Rectification Project. The dispute continued to affect Mexico–United States relations adversely until President John F. Kennedy agreed to settle it on the basis of the 1911 arbitration award. It was hoped that settlement of the dispute would strengthen the Alliance for Progress and solidify the Organization of American States.
Қаулы
Бұл дау 1964 жылдың 14 қаңтарында АҚШ пен Мексика 1911 жылғы төрелік ұсыныстарын негізге алған келісімді ратификациялаған кезде ресми түрде шешілді. Келісім бойынша Мексикаға Чамизал аймағы және оған іргелес Кордова аралының шығыс бөлігі берілді. Екі үкімет арасында төлем жасалмады, бірақ АҚШ Мексиканың жеке банкінен аударымға кірген 382 нысан үшін өтемақы алды. Сонымен қатар, Америка Құрама Штаттары Мексикадан Кордова аралын алды, ал екі ел өзен арнасын өзгертуге кеткен шығындарды тең бөлісуге келісті. 1964 жылы президенттер Адольфо Лопес Матеос пен Линдон Б. Джонсон шекарада кездесіп, дауды аяқтады. 1963 жылдың 17 қыркүйегінде АҚШ Конгресі 1964 жылғы Америка-Мексика Шамизал конвенциясы туралы заң жобасын ұсынды, ол мәселені толығымен шешті. 1967 жылдың қазан айында президент Джонсон президент Густаво Диас Ордаспен шекарада кездесіп, келісімді ресми түрде жариялады. Екі үкімет арнаның құнымен қатар үш жаңа көпірдің құнын да бөлісті. 1974 жылы Америка Құрама Штаттары қақтығыстарды шешудің маңызды құралы ретінде ынтымақтастық, дипломатия және мәдени құндылықтар туралы хабардарлықты арттыру мақсатында Шамизал ұлттық ескерткіші деп аталатын мұражай құрды.
The dispute was formally settled on January 14, 1964, when the United States and Mexico ratified a treaty that generally followed the 1911 arbitration recommendations. The agreement awarded to Mexico of the Chamizal area and east of the adjacent Cordova Island. Although no payments were made between the two governments, the United States received compensation from a private Mexican bank for 382 structures included in the transfer. The United States also received of Cordova Island from Mexico, and the two nations agreed to share equally in the cost of rechanneling the river. In 1964, Presidents Adolfo López Mateos and Lyndon B. Johnson met at the border to end the dispute. On September 17, 1963, the U. S. Congress introduced the American–Mexican Chamizal Convention Act of 1964, which finally settled the matter. In October 1967, President Johnson met with President Gustavo Díaz Ordaz on the border and formally proclaimed the settlement. The two governments shared the cost of the channel, along with the cost of three new bridges. The United States established a museum known as the Chamizal National Memorial in 1974 to increase visitor awareness of cooperation, diplomacy and cultural values as a basic means to conflict resolution.