Кіріспе

Дхармапала (, , , пиньинь: дамо болуо, hùfǎ shén, hùfǎ guǐshén, zhūtiān guǐshén, hùfǎ lóngtiān, zhūtiān shànshén, 達磨波羅, 護法善神, 護法神, 諸天善神, 諸天鬼神, 諸天善神諸大眷屬, kana: だるまはら, ごほう ぜんしん, ごほうしん, しょてんぜんしん, しょてん きじん, しょてん ぜんしん しょだい, rōmaji: darumahara, gohō zenshin, gohōshin, shoten zenshin, shoten kijin, shoten zenshin shodaiken) – буддизмдегі ашулы құдайдың бір түрі. Санскрит тілінде бұл атау «дхарманы қорғаушы» дегенді білдіреді, ал дхармапалалар Әділеттіліктің қорғаушылары (Дхарма) немесе Заңның сақшылары деп те аталады. Дхармапаланың екі түрі бар: Дүниелік сақшылар (локапала) және Даналықты қорғаушылар (джнанапала). Тек Даналықты қорғаушылар ғана толыққанды ағарған жандар.

Сипаттама

Буддистік дхарманы қорғайтын тұлға дхармапала деп аталады. Олар көбінесе ашулы құдайлар болып бейнеленеді және Махаяна мен буддизмнің тантрикалық дәстүрлерінде қорқынышты иконографиямен суреттеледі. Ваджраяна иконографиясында және танка суреттерінде дхармапалалар көбінесе көп басты, көп қолды немесе көп аяқты қорқынышты жандар ретінде бейнеленеді. Дхармапалалардың терісі көк, қара немесе қызыл түсті болуы мүмкін, ал олардың жүзі қаһарлы, тістері айқын шығыңқы болады. Дхармапалалардың сыртқы келбеті қорқынышты болғанымен, олардың ашулы әрекеттерінің барлығы да сезімтал тіршілік иелерінің пайдасы үшін жасалады. Тибет дәстүрінде дхармапалаларға бағыну 8 ғасырдың басына дейін жетеді.

Қытай буддизмі

Қытай буддизмінде жиырма төрт қорғаушы құдай немесе жиырма төрт дева (қытайша: 二十四諸天; пиньинь: Èrshísì Zhūtiān) – дхармапалалар ретінде құрметтелген құдайлар тобы. Бұған қоса, Акала, Учхусма, Махамайури және Хаягрива сияқты Ақыл-ой патшалары да дхармапала ретінде құрметтеледі.

Шыңго буддизмі

Жапондық Сингон буддизмінде, Танмидің, яғни қытайлық Эзотерикалық буддизмнің ұрпағында Акала мен Ямантака сияқты дхармапалалар «Даналық патшалары» деп жіктеледі. Басқа дхармапалалар, әсіресе Махакала, құрметті жандардың иерархиясындағы төртінші және ең төменгі дәрежедегі Дева әлеміне жатады.

Қарым-қатынас құдайлар

Тибет буддизмінде қорғаушылардың тағы екі класы бар: локапалалар және Кшетрапала Папия. Гуань Юй мен Хачиман да қорғаушы ретінде танымал.