Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1946 жылы Палестинада еврей жартылай әскери ұйымдарына қарсы британдық әскери операция.
1946 British military operation against Jewish paramilitaries in Mandatory Palestine
"Агата" операциясы (29 маусым 1946 жыл, сенбі), кейде "Қара сенбі" деп те аталады, себебі ол еврейлердің сенбі күні басталды, – бұл британдық билігінің Палестинада жүргізген полиция және әскери операциясы болды. Әскерлер мен полиция Иерусалим, Тель-Авив, Хайфа және бірнеше ондаған елді мекендерде қару іздестіріп, тұтқындаулар жасады; Еврей агенттігіне шабуыл жасалды. Операцияға қатысқан британдық қауіпсіздік күштерінің жалпы саны 10 000, 17 000 және 25 000 деп әртүрлі хабарланды. Шамамен 2700 адам тұтқындалды, олардың ішінде Израильдің болашақ премьер-министрі Моше Шарет те болды. Операцияның ресми мақсаты Палестинадағы "анархиялық жағдайға" тоқтау салу еді. Басқа мақсаттарының қатарында – Палмақтың саботаждық операцияларын Еврей агенттігінің мақұлдағаны және Хагана мен одан да зорлық-зомбылыққа бейім Лехи (Стерн тобы) мен Иргун арасындағы одақтың құжаттық дәлелін алу, Хагананың әскери күшін жою, әскердің рухын көтеру және Лехи мен Иргунның мемлекеттік төңкеріс жасауына жол бермеу болды.
Operation Agatha (Saturday, June 29, 1946), sometimes called Black Sabbath or Black Saturday because it began on the Jewish sabbath, was a police and military operation conducted by the British authorities in Mandatory Palestine. Soldiers and police searched for arms and made arrests in Jerusalem, Tel Aviv, Haifa and several dozen settlements; the Jewish Agency was raided. The total number of British security forces involved is variously reported as 10,000, 17,000, and 25,000. About 2,700 individuals were arrested, among them future Israeli Prime Minister Moshe Sharett. The officially given purpose of the operation was to end "the state of anarchy" then existing in Palestine. Other objectives included obtaining documentary proof of Jewish Agency approval of sabotage operations by the Palmach and of an alliance between the Haganah and the more violent Lehi (Stern Gang) and Irgun, destroying the Haganah's military power, boosting army morale and preventing a coup d'état being mounted by the Lehi and Irgun.
Өмірбаян
1946 жылғы 16 маусымда "Көпірлер түні" кезінде Палмах Палестинаны көрші елдермен байланыстыратын сегіз жол және теміржол көпірлерін жарылқады. 17 маусымда Лехи Хайфадағы теміржол шеберханаларына шабуыл жасады. Содан кейін Иргун алты британдық офицерді ұрлады. Бір офицер қашып кетті, ал екеуі босатылды. Иргун қалған офицерлерді екі Иргун мүшесіне қаратылған өлім жазасын жеңілдету шартымен ғана босататынын мәлімдеді. Британ армиясы бірнеше ай бойы сионистік астыртын ұйымдарға қарсы әскери шаралар қолдануға ниеттенген, бірақ жоғары комиссар Алан Каннингэм бұған кедергі келтірді, ол еврей агенттігіне қарсы әскери шараларға да қарсы болды. Каннингэм "Көпірлер түнінен" кейін пікірін өзгертті және британ кабинетімен және армияның бас қолбасшысы фельдмаршал Бернард Монтгомеримен кездесу үшін Лондонға ұшты. Монтгомери "Агата" операциясының жоспарын жасады. Каннингэм оны тартыншақпен қабылдады, өйткені радикалды сионистерді басып тастағаннан кейін Хаим Вейцман сияқты орташа және британдықтарға жақын көшбасшылармен саяси келісімге келуге мүмкіндік ашылады деп үміттенді. Операция кезінде радио хабарламасында Каннингэм: "[Тұтқындаулар] жалпы еврей қауымына емес, тек қазіргі зорлық-зомбылық науқанына белсенді қатысып жатқан және оны бастап, басқарып отырғандарға ғана бағытталған" деді. Еврей елді мекендеріндегі іздеулер кезінде 15 қару қоймасы табылды, оның ішінде Хагананың Кибуц Ягурдегі үш орталық арсеналының бірі, онда 325 мылтық, 425 000 оқ, 96 2 дюймдік миномет, 5 200 минометтік снаряд, 5 000 граната және 78 револьвер тәркіленді. Қарулар баспасөз конференциясында көрсетілді және Ягурдың барлық тұрғындары тұтқындалды. Бұл іздеулерге еврей халқының көп бөлігі қарсылық көрсетті, олардың көпшілігі Холокосттан аман қалғандар еді. Жолдарда кедергілер қойылды және британдық әскерлерге іздеу кезінде шабуыл жасалды. Кейбір яһудилер әскери жүк көліктерінің қозғалысын тоқтату үшін жамылғылар жасады, ал басқалары британдықтардың ықыласын ояту үшін концлагерьдегі татуировкаларын көрсетті. Бірнеше британдық сарбаздар "Хайл Гитлер!" деп айқайлап, іздеу кезінде қабырғаларға свастикалар жазып, жағдайды шиеленістірді.
On June 16, 1946, the "Night of the Bridges" had the Palmach blow up eight road and rail bridges linking Palestine to neighbouring countries. On June 17, the Lehi attacked railway workshops in Haifa. Shortly afterwards, the Irgun kidnapped six British officers. One officer subsequently escaped, and two were released. The Irgun announced that the remaining officers would be released only in exchange for the commutation of death sentences for two Irgun members. The British Army had for months wanted to take military action against the Zionist underground organizations, but it had been blocked by High Commissioner Alan Cunningham, who was also particularly opposed to military action being taken against the Jewish Agency. Cunningham changed his mind after the "Night of the Bridges" and flew to London to meet the British Cabinet and army chief Field Marshal Bernard Montgomery in London. Montgomery formulated the plan for Operation Agatha. With reluctance, Cunningham accepted it in the hope that with the more militant Zionists restrained, the way would be open to reaching a political settlement with the more moderate and pro British leaders such as Chaim Weizmann. During the operation, a radio broadcast had Cunningham say, "[The arrests] are not directed against the Jewish community as a whole but solely against those few who are taking an active part in the present campaign of violence and those who are responsible for instigating and directing it "
Searches of Jewish settlements uncovered 15 arms caches, including one of the Haganah's three central arsenals at Kibbutz Yagur, where 325 rifles, 425,000 bullets, 96 2 inch mortars, 5,200 mortar shells, 5,000 grenades and 78 revolvers were confiscated. The arms were displayed at a press conference, and all of the men of Yagur were arrested. The searches were resisted by large swathes of the Jewish population, many of whom were Holocaust survivors. Roadblocks were constructed and British troops were attacked while conducting searches. Some Jews conducted lie ins to prevent the movement of military trucks, and others publicly displayed their concentration camp tattoos to the British in order to try to elicit their sympathy. A few British soldiers exacerbated the tense atmosphere by shouting "Heil Hitler" and scrawling swastikas on walls while they conducted searches.
Салдары
Агата аяқталғаннан кейін, ұсталған британдық офицерлер босатылды, ал жоғарғы комиссар Алан Каннингэм Иргун мүшелерінің өлім жазасын өмір бойына түрмеге кесуге ауыстырды. Хагана мен Палмақ британдықтарға қарсы операцияларды жалғастырудан бас тартты. Дегенмен, болашақ премьер-министр Менахем Бегин басқарған Лехи (Стерн тобы) және Иргун Цвай Леуми сияқты радикалды топтар шабуылдарын жалғастырып, оларды күшейтті. Атап айтқанда, Иргун Агата операциясына жауап ретінде Палестинадағы британ үкіметінің штаб-пәтері орналасқан Король Давид қонақ үйінің оңтүстік жақ бөлігін бомбалады. Оңтүстік жақ бөлігін бомбалаудың бір себебі – британдықтар еврей агенттігінен құжаттарды осы жерге әкелген деген болжам болды.
After Agatha ended, the kidnapped British officers were released, and High Commissioner Alan Cunningham commuted the Irgun members' death sentences to life imprisonment. The Haganah and Palmach were dissuaded from continued anti British operations. However, the more extreme groups, the Lehi (Stern Gang) and the Irgun Tzvai Leumi, headed by future Prime Minister Menachem Begin, continued and even intensified their attacks. Specifically, the Irgun retaliated for Operation Agatha by bombing the south wing of the King David Hotel, which was the headquarters of the British government in Palestine. One reason for bombing the south wing was that it was presumed to be the place to which the British had taken the documents from the Jewish Agency.