Тігін-тоқыма бұйымдары мен ер адам киімдері сатушысының тарихы

Кіріспе

Ұлыбританияда, тігіс бұйымдарын, киім тігуге және тоқуға қажетті ұсақ-түйектерді сататын адам; АҚШ-та ерлер киімінің сатушысы.

NOTOC

Британ ағылшын тілінде "гардеробщик" – тігіс, киім тігу және тоқуға арналған түймелер, ленталар, молдықтар сияқты ұсақ-түйектерді сататын дүкен немесе адам. АҚШ-та бұл термин костюмдер, көйлектер, галстуктер, ерлер аяқ киімдері және басқа да заттар сататын ерлер киім дүкенін білдіреді.

Тігін жабдықтары мен керек-жарақтары

Тігін бұйымдары британдық ағылшын тілінде "галантерея" деп аталады. Америкалық ағылшын тілінде оған сәйкес келетін термин – "notions", ал "галантерея" сөзі қазір көбінесе қолданылмайтын ескі сөз болып саналады, ол дүкеннің өзін білдіреді. Ұлыбританияда галантерея дүкендері немесе галантерея сатушылары соңғы онжылдықтарға дейін қалалық сауданың маңызды бөлігі болды, бірақ үй шаруашылығында киім тігу, тоқу және басқа да тоқыма өнерлері мен хоббилердің азаюына және интернет-сауданың дамуына байланысты қазір сирек кездеседі. Көбінесе олар мата сатушылар да болған, яғни мата сататын дүкендер.

Этимологиясы мен қолданылуы

"Гердешер" сөзі Чосердің "Кентербериялық ертегілер" кітабында кездеседі. Ол англо-француз тіліндегі "хапертас" сөзінен шыққан. "Хапертас" сөзінің мағынасы туралы пікірталас болуы мүмкін, бірақ бұл, көбінесе, қандай да бір мата немесе түрлі-түрлі шағын бұйымдар болған деседі. Гердешер шағын бұйымдарды, көшпелі саудагерлердің тауарын сатқан, ал саудагерлер "мата, жібек, фустиан, жүн мата және төсек-орын" сияқты тауарларға маманданған. Бельгияда және Континенттік Еуропаның басқа жерлерінде Әулие Николай олардың қасиетті қамқоршысы болып саналады, ал Әулие Екатерина Лондон қаласындағы Гердешерлердің құрметті компаниясы тарапынан қабылданды.

Тауарларды сату жүйесі

Британияда Haberdashery бастапқыда тауар сату жүйесі болды, ал кейін ғана осы жүйе бойынша сатылатын тауарлардың түрлеріне атау ретінде қолданыла бастады. Мысалы, сыра, қант және ұн сияқты кейбір тауарлар белгілі бір мөлшерде сатылады. Сыра пинтемен сатылады, ал пабта клиент пинте алады немесе мүлдем алмайды. Ұн мен қант килограмм, центнер немесе тоннамен сатылады, бірақ клиент сатып алғысы келетін тауардың салмағын стандартты мөлшердің еселігімен көрсетеді. Ет, бензин және жер сияқты басқа тауарларды сатуда клиент не сатып алғысы келетінін айтады, ал сатушы оның қанша екенін есептеп, содан кейін бағасын анықтайды. Мысалы, етханада клиент етханашыға етті қалай кесу керектігін айта алады, содан кейін етханашы кесілген етті таразыға қойып, салмағын және құнын анықтайды. Жанармай құю стансасында клиент көлігіне қалаған мөлшерде бензин құяды, ал сатушы оның қанша екенін есептеп, содан кейін бағасын есептейді. Жер де осы жүйе бойынша сатылады. Клиент сатып алғысы келетін жер учаскесін көрсетеді, ал сатушы сату бағасын анықтау үшін жер учаскесінің ауданын есептеуі керек. Сатушы мөлшерді есептеуге тиіс сату жүйесі кем дегенде 1533 жылдан бері Haberdashery деп аталады, осы кезде Англия Парламентінің заңы етті осы жүйе бойынша сатуды міндеттеді. "Акт, 24 Генрих VIII c. 2" мәтінінде: "Сіздің құрметті патшалық, рухани және уақытша Лордтар және осы Парламентте жиналған жалпы жұртшылық, сондай-ақ олардың өкілеттігімен, август айының келесі бірінші күнінен бастап, шошқаның, қойдың немесе бұзаудың немесе олардың кез келген бөлігін өзі немесе басқа біреу арқылы сататын әрбір адам, оны заңмен белгіленген, Haberdepayes деп аталатын салмақпен сатады және басқаша емес; аталған етті сатып алушының тілегіне сәйкес, бұрынғы уақытта қолданылғандай, арамдықсыз және жалғандықсыз ақылға қонымды бөліктерге бөлу керек. Сондай-ақ, осы аталған еттің кез келгенін өзі немесе басқа біреу арқылы сататын әрбір адам, осы етті сату орнында, сатып алушыларға дұрыс қызмет ету үшін, жеткілікті мөлшерде мөрленген таразылар мен салмақтарды, яғни Haberdepayes деп аталатын таразыларды алып жүруі керек." Патшалықтың заңдары, 3-том (1509-1547), 472-бет. Уақыт өте келе бұл термин осы жүйе бойынша сатылатын тауарларға қолданыла бастады және ол әлі де көптеген көкөніс дүкендерінде қолданылады, онда клиент бір алманы немесе бір жұдырық саңырауқұлақты ғана сатып ала алады, егер оған тек соғысы керек болса, және осы сату жүйесі бастапқыда Haberdashery деп аталды. Уақыт өте келе бұл термин осы жүйемен сатылатын тауарлардың белгілі бір түрлеріне, содан кейін осы тауарларды сататын дүкендерге қолданыла бастады, сондықтан қазіргі заманғы Haberdashery дүкенінде клиент қаласа, бір түймені ғана сатып ала алады.

In Britain Haberdashery was originally a system for selling goods, and only later came to be used as the name for the types of goods sold under that system. Some goods, beer, sugar, and flour, for example, are sold in multiples of a specific quantity. Beer is sold in pints and in a pub the customer can purchase a pint, or none at all. Flour and sugar are sold by the kilogram, or the hundredweight, or the metric tonne, but the customer specifies the weight of the item they want to purchase as multiples of a standard quantity. Some other goods, meat, petrol, and land, for example, are sold where the customer specifies what they want to purchase and the merchant has to calculate what quantity that is, and then calculate the price. In a butcher's, for example, the customer can specify where they want the butcher to cut the joint, who then puts the cut on the scale to see how much it weighs, and therefore how much it will cost. At a petrol station the customer puts as much petrol as they want into their vehicle and the merchant has to calculate what quantity that is and then calculate the price. Land is also sold by this system. The customer specifies the particular piece of land they want to purchase, and the seller has to calculate the area of that piece of land in order to determine the sale price. The system of sale where the seller has to calculate the quantity has been known as haberdashery since at least as early as 1533 when an Act of the English Parliament specified that meat must be sold by this system. The Act, 24 Henry VIII c. 2, specified that

text=it may be enacted by your Grace and the Lordes Spirituall and Temporall and the Commons in this presente Parliamente assembled and by authoritie of the same, that every persone, whiche shall sell by hym self, or any other, the Carcases of Beoffes Porke Mutton or Veale or any parte or parcell therof after the first day of Auguste nowe nexte ensuyng shall sell the same by laufull weighte called Haberdepayes and no otherwise; the said Flesshe to be cut out in reasonable peces, according to the requeste of the byer in like fascion as before this tyme hathe ben used, without fraude or covyn. And that every persone, which by hymself or any other shall sell any Flesshe of the said Carcases, shall have withe hym where he shall make sale of the said flesshe sufficient Beame Scales and Weyghtes sealed called Haberdepayes for true servyng of the byers. Statutes of the Realm Vol 3 (1509 47) p. 472. In time the term came to be applied to goods sold under this system and it still applies in many greengrocers where the customer may purchase one apple, or a handful of mushrooms, if that's all they want, and it is this system of sale that was originally called haberdashery. In time the term came to be applied to certain types of goods sold by this system, and then to shops that sold those goods, so that in a modern haberdashery the customer may purchase one button if that's all they want.