Кіріспе
Роберто Деверо (толық атауы Роберто Деверо, немесе Эссекс графы) – Гаэтано Доницеттидің трагедия лирикасы, яғни трагедиялық операсы. Сальвадор Каммарано итальяндық либреттоны Франсуа Аншелоттың «Элизабет д’Англи» трагедиясы (1829) негізінде, сондай-ақ Жак Лессен д’Майсонның «Элизабет пен Эссекс графының құпия махаббат тарихы» (1787) бойынша жазды. Деверо кем дегенде екі француз пьесасының сюжеті болды, екеуі де «Эссекс графы» деп аталды: бірі Томас Корнельдің, екіншісі – Готье де Костес, ла Кальпренед мырзасының. Опера Англия королевасы I Елизаветаның сарайындағы ықпалды тұлға, Эссекс графы Роберт Девероның өміріне негізделген. «Роберто Деверо» сюжеті аса түпнұсқа емес, көбінесе Феличе Романидің 1833 жылғы «Иль Конте д’Эссекс» либреттосынан алынған, бастапқыда Саверио Меркаданте үшін жазылған. Романидің жесірі Каммараноны плагиат жасады деп айыптады; бәсекелес итальян опера үйлері арасында сюжеттерді ұрлау кең таралған құбылыс еді. Бұл Доницеттидің ағылшын тарихының Тюдор дәуірімен айналысатын операларының бірі. Олардың қатарында «Анна Болена» (Анна Болейн туралы), «Мария Стуарда» (Шотландия королевасы Мэри туралы) және «Кенилворт қамалы» бар. Басты әйел персонаждар – Анна Болейн, Мэри Стюарт және өзінің Елизаветасы – «Үш Доницетти патшайымы» деп аталады. Олар 1970-ші жылдары танымал болды, американдық сопрано Беверли Силс оларды Нью-Йорк операсында серия ретінде насихаттады. «Операның сюжеті тарихпен еркін ойнағанымен, өзіне тән драмалық сенімділікке ие» делінген.
Roberto Devereux (in full Roberto Devereux, ossia Il conte di Essex, roˈbɛrto deveˈrø osˈsiːa il ˈkonte di ˈɛsseks; "Robert Devereux, or the Earl of Essex") is a tragedia lirica, or tragic opera, by Gaetano Donizetti. Salvadore Cammarano wrote the Italian libretto after François Ancelot's tragedy Elisabeth d'Angleterre (1829), and based as well on the Historie secrète des amours d'Elisabeth et du comte d'Essex (1787) by Jacques Lescène des Maisons. Devereux was the subject of at least two other French plays, both titled Le Comte d'Essex: one by Thomas Corneille and one by Gauthier de Costes, seigneur de la Calprenède. The opera is loosely based on the life of Robert Devereux, 2nd Earl of Essex, an influential member of the court of Queen Elizabeth I of England. The plot of Roberto Devereux was hardly original, mainly derived from Felice Romani's libretto Il Conte d'Essex of 1833, originally set by Saverio Mercadante. Romani's widow charged Cammarano with plagiarism; the practice of stealing plots was very common between rival Italian opera houses. It is one of a number of operas by Donizetti which deal with the Tudor period of English history and which include Anna Bolena (about Anne Boleyn), Maria Stuarda (about Mary, Queen of Scots) and Il castello di Kenilworth. The lead female characters – Anne Boleyn, Mary Stuart and Elizabeth herself – have been referred to as the "Three Donizetti Queens." They became popular in the 1970s, when the American soprano Beverly Sills promoted them as a series at New York City Opera. It has been said that, "although the plot plays fast and loose with history, the opera carries its own brand of dramatic conviction".
Шығу тегі
1837 жылдың көктемінде Неапольдегі Сан-Карло театры үшін жаңа опера сериясы туралы шарт жасалды. Роберто Деверо туындысы композитордың өміріндегі ауыр сынақтармен көлеңкеленді. Алдыңғы жылы Доницетти ата-анасынан айырылып, содан кейін әйелі Вирджиния Вазелли тірі тумаған бала тауып алды. 1837 жылдың маусымында тағы бір бала дүниеге келген кезде қайтыс болды. 30 шілдеде оның әйелі 28 жасында дүние салды. Премьераға дайындық репетициялары 1837 жылдың тамыз айының соңында басталды; партитураның көп бөлігі әйелі қайтыс болғаннан кейінгі айда жазылуға тиіс болды. Бұған қоса, холера эпидемиясы репетициялардың басталуын тағы да ықпалдастырды. Сальваторе Каммараноның либреттосы Жак Франсуа Анселоттың трагедиясына өте адал, ол Францияда Пьер Корнель және Ла Кальпренед қарастырған материалды романтикалық түрде қайта жазды, соған Лессеннің "Тарихынан" жекелеген қосымшалар енгізді.
Музыка
Бүгінде жиі қойылмаса да, онда Доницеттидің ең көрнекті вокалдық партиялары бар, олардың кейбіреулері "жоғары сапалы" (Роберто мен Сараның 1-ші актісінің соңындағы дуэт, "Dacché tornasti, ahi misera" ("Сен қайтып келгеннен бері, ах, мен бақытсызмын!")) деп бағаланады, ал қысқа 2-ші акті "тамаша". Кейде D нотасымен қосымша өңделеді.
Жазбалар
ЖылCast(Элизабетта, Сара,Роберто, Ноттингем)Дирижер,Опера театры мен оркестріЖазушыЛейла Генцер,Анна Мария Рота,Руггиеро Бондино,Пьеро КаппуччиллиМарио Росси,Сан-Карло театрының оркестрі мен хоры(Сан-Карло, Неаполь, 2 мамырдағы қойылымның жазбасы)CD: Opera d'Oro OPD 1159Кат: OPD 11591968Монсеррат Кабалье,Бьянка Берини,Бернабе Марти,Пьеро КаппуччиллиКарло Феличе Чилларио,Gran Teatre del Liceu оркестрі мен хоры(Gran Teatre del Liceu театрындағы қараша айындағы қойылымның жазбасы)CD: The Opera LoversКат: ROB 1968011969Беверли Силлс,Беверли Вольф,Роберт Илошфальви,Питер ГлоссопСэр Чарльз Маккеррас,Корольдік Филармониялық оркестріжәне Амброзиан опера хорыCD: DGКат: 289 465 964 21970Беверли Силлс,Сюзанна Марси,Пласидо Доминго,Луис КиликоЮлиус Рудель,Нью-Йорк қалалық операсының оркестрі мен хоры(Нью-Йорк қалалық операсындағы 18 қазан күнгі қойылымның жазбасы)CD: HREКат: HRE 374 31975Беверли Силлс,Сюзанна Марси,Джон Александер,Ричард ФредриксЮлиус Рудель,Filene Center оркестрі & Wolf Trap Company хоры(Тито Капобьянконың қойылымының жазбасы, Нью-Йорк қалалық операсының рұқсатымен)DVD: VAIКат: 42041994Эдита Груберова,Делорес Зиглер,Дон Бернардини,Этторе КимФридрих ХайдерСтрасбург филармониялық оркестрі және Opéra du Rhin хоры(Страсбургтағы Palais de la Musique et des Congres-те наурыз айындағы концерттік қойылымдарда жазылған)CD: NightingaleКат: 190100 21998Александрина Пендачанска,Илдико Комлоши,Джузеппе Саббатини,Роберто СервилеАлен ГингалСан-Карло театрының оркестрі мен хоры(Бұл Сан-Карло ди Неаполь театрындағы мамыр немесе маусым айындағы қойылымның бейнежазбасы болып көрінеді) DVD: Image EntertainmentКат: ID 6943 ERDVD2002Нелли Миричиоу,Сония Ганасси,Хосе Брос,Роберто ФронталиМаурицио БениниКорольдік опера театры, Ковент-Гарден, оркестрі мен хоры(Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрындағы шілде айындағы концерттік қойылымдарда жазылған)CD: Opera RaraКат: ORC242005Эдита Груберова,Жанна Пиланд,Роберто Ароника,Альберт ШагидуллинФридрих ХайдерБавария мемлекеттік оркестрі мен хоры(Мюнхендегі Nationaltheater-де мамыр айындағы қойылымның бейнежазбасы)DVD: Deutsche GrammophonКат: 073 418–52006Димитра Теодоссиу,Федерика Брагалия,Массимилиано Пизапиа,Эндрю ШредерМарчелло РотаБергамо Музыка фестивалінің оркестрі мен хоры G. Donizetti(Театро Доницетти ди Бергамодағы қыркүйек айындағы қойылымдарда жасалған аудио және бейнежазбалар)CD: NaxosКат: 8.660222 23DVD: NaxosКат: 8.21102322015Мариэлла Девиа,Сильвия Тро Сантафе,Грегори Кунде,Марко КарияБруно КампанеллаТеатро Реал Мадрид, оркестрі мен хоры(Театро Реалдағы қазан айындағы қойылымның бейнежазбасы)Blu ray: BelAir ClassiquesКат: BAC430DVD: BelAir ClassiquesКат: BAC1302016Мариэлла Девиа,Сония Ганасси,Штефан Поп,Мансу КимФранческо ЛанциллоттаТеатро Карло Феличе оркестрі мен хоры(Театро Карло Феличе, Генуядағы 20 және 24 наурыз күнгі қойылымдар)Blu ray: DynamicКат: 1080i60DVD: DynamicКат: 377552016Сондра Радванoвски,Элина Гаранча,Мэттью Полензани,Мариуш КвиченьМаурицио БениниМетрополитен операсының оркестрі мен хоры(16 сәуірдегі қойылым)Streaming HD видео:Met Opera on Demand