Кіріспе
Дәрі-дәрмек қабылдауды уақытша тоқтатудың жоспарланған кезеңі
Дәрі-дәрмекке үзіліс жасау (кейде дәрі-дәрмек демалысы, дәрі-дәрмек тағылымдамасы, құрылымдық емді тоқтату, төзімділік демалысы, емді тоқтату немесе стратегиялық емді тоқтату деп те аталады) – науқастың дәрі-дәрмектерді белгілі бір мерзімге қабылдауды тоқтатуы; дәрігер немесе медициналық қызметкер науқас үшін осылай дұрыс деп тапса, бірнеше күннен бастап бірнеше айға, тіпті жылдарға дейін. Кез келген дәріні тағайындаған маманның қатаң бақылауысыз тоқтатуға болмайды. Дәрі-дәрмекке үзіліс жасау медицинаның көптеген салаларында қолданылады. Бұл әдіс ең көптеген жағдайда ВИЧ терапиясында қолданылады, себебі зерттеулер көрсеткендей, дәрі-дәрмектерді тоқтату иммундық жүйені вирустың қарсы күресуіне ынталандыруы мүмкін. Дәрі-дәрмекке үзіліс жасаудың тағы бір себебі – дәрі-дәрмектің үздіксіз қолданылғаннан кейін тиімділігін қайта қалпына келтіру және дозаны арттыру қажеттілігін тудыратын төзімділік әсерін азайту. Дәрі-дәрмектің терапиялық әсерін қамтамасыз ету мақсатында жасалатын үзілістерден басқа, олар кейде дәрі-дәрмектің қосымша әсерлерін азайту үшін қолданылады, соның арқасында науқастар демалыс немесе мереке сияқты уақыт аралығында немесе қандай да бір іс-әрекетпен айналысқанда қалыпты өмір сүре алады. Мысалы, SSRI антидепрессанттарымен емделетін науқастар жыныстық дисфункциямен байланысты қосымша әсерлерді азайту немесе болдырмау үшін дәрі-дәрмекке үзіліс жасайды. Психикалық ауруларды емдеу кезінде дәрі-дәрмекке үзіліс жасау емдеуді тоқтатуға қадам болуы мүмкін. Сондай-ақ, үзіліс дәрі-дәрмектің пайдасын жағымсыз қосымша әсерлермен салыстыру құралы болып табылады, егер олар ұзақ үзілістен кейін жоғалып кетеді деп есептелсе.
A drug holiday (sometimes also called a drug vacation, medication vacation, structured treatment interruption, tolerance break, treatment break or strategic treatment interruption) is when a patient stops taking a medication(s) for a period of time; anywhere from a few days to many months or even years if the doctor or medical provider feels it is best for the patient. It is recommended not to discontinue any medication without the close supervision of the prescribing party. Planned drug holidays are used in numerous fields of medicine. They are perhaps best known in HIV therapy, after a study showed that stopping medication may stimulate the immune system to attack the virus. Another reason for drug holidays is to permit a drug to regain effectiveness after a period of continuous use, and to reduce the tolerance effect that may require increased dosages. In addition to drug holidays that are intended for therapeutic effect, they are sometimes used to reduce drug side effects so that patients may enjoy a more normal life for a period of time such as a weekend or holiday, or engage in a particular activity. For example, it is common for patients using SSRI anti depressant therapies to take a drug holiday to reduce or avoid side effects associated with sexual dysfunction. In the treatment of mental illness, a drug holiday may be part of a progression toward treatment cessation. The holiday is also a tool to assess a drug's benefits against unwanted side effects, assuming that both will dissipate after an extended vacation.
Биполярлық бұзылысты емдеу үшін
Бір күндік дәрі қабылдаудан үзіліс, литиймен емделетін екіұштық тәртіпсіздікте "литийсіз күндер" деп белгілі, және 1951 жылдан бері Ноак пен Траутнердің пионерлік жұмысынан бастап қолданылып келеді. Бұл кейбір науқастарда препараттың уытты жиналуын азайтуға көмектеседі.
Паркинсон ауруын емдеу үшін
L-допадан жасалған дәрілік үзілістер 1970 жылдардың басында пайда болды, Sweet және әріптестері олардың емдеудің тиімділігін ми бейімделгеннен кейін қалпына келтіруге көмектесетінін хабарлады. Алайда, кейінгі зерттеулер мұндай үзілістер L-допаға сезімталдықты уақытша ғана жақсартатынын көрсетті. Бұған қоса, байланысты асқынулар, атап айтқанда аспирациялық пневмония, депрессия және тромбоэмболиялық аурулар салдарынан өлім қаупі артты. Сондықтан, L-допадан дәрілік үзіліс жасау енді ұсынылмайды.
Шизофренияны емдеу үшін
Хлорпромазин сияқты антипсихотикалық дәрілерді қабылдауды тоқтату (дәрілік демалыс) 1980 жылдардың басынан бері ұзақ мерзімді емдеумен байланысты жағымсыз реакцияларды азайту үшін қолданылып келеді. Энн Мортимердің сөзіне сәйкес, қалыптасқан емдеу нұсқаулары белгілі шизофренияны ұзақ мерзімді емдеуді қажет етеді, себебі көп жылдар бойы жүргізілген дәріні тоқтату, "дәрілік демалыс" және өте төмен дозалы зерттеулердің көп бөлігі, емдеуді жалғастырумен салыстырғанда, қайталану көрсеткішінің жоғары екенін көрсетеді. Егер антипсихотикалық препараттарды жақын арада тоқтату мүмкін болмаса, олардың ұзақ мерзімді пайдалылығына күмән тудырудың қажеті жоқ. Осыған ұқсас нәрсені диабеттегі инсулинге қатысты да айтуға болады.
АИТВ- ді емдеу үшін
АИТВ белсенді көмекші Т-жасушаларын таңдап шабуылдайды. Осылайша, уақыт өте келе, АИТВ инфекциясымен күресуге ең қабілетті көмекші Т-жасушаларын таңдап жояды, нәтижесінде иммундық жүйе инфекцияға сезімталдығын жоғалтады. Құрылымды емді үзудің мақсаты – вирустың вирусты жеңуге қабілетті Т-жасушаларының өндірілуін стимуляциялау үшін жеткілікті мөлшерде таралуын қамтамасыз ететін қысқа мерзімдік аралық жасау. 2006 жылғы АИТВ әдебиеттерінің шолуында "екі зерттеу дәрілік демалыс деп аталатын әдіс ешқандай пайда бермейді, тіпті науқастарға зиян келтіруі мүмкін екенін көрсетті, ал үшінші зерттеу бұл идеяны қайта қарастыруға болатынын ұсынды" делінген.