Кіріспе

Әскери теңізші шені – әлемнің көптеген теңіз күштерінде қолданылатын әскери шен. Ол кіші сатыдағы қызметкерлер шені саналады және теңіз күшіне байланысты, ол жеке шен болуы немесе бірнеше ұқсас кіші шендердің ортақ атауы болуы мүмкін. Ұлтас Достастықта (Commonwealth) бұл теңіз күшінің ең төменгі шені, ал АҚШ-та ол АҚШ Теңіз күшінің және АҚШ Жағалау күзетінің ең төменгі үш шеніне сілтеме жасайды. Теңізші шеніне балама ретінде француз тілінде сөйлейтін елдерде "matelot", ал неміс тілінде сөйлейтін елдерде "Matrose" қолданылады.

Австралия

Австралия Корольдік теңіз флотында бір теңізші шені бар, ол екі бөлек сыныпқа бөлінеді. Теңізші және теңізші* (айтылуы – "теңізші жұлдызы"), қызметтік оқуын аяқтағандар мен оқудағыларды ажырату үшін. Теңізші шенінің белгісіз сызығында (слайдында) белгі жоқ.

Франция

Matelot 2e classe (матрос 2-сынып), немесе матрос-шақырушы, және matelot breveté (білікті матрос) – француз әскери-теңіз флотының атаулары. Теңізшілер көбінесе "мысықтар" деп аталады.

Эстония

Мадрус – Эстония әскери-теңіз күштерінің ең төменгі шені. Бұл НАТО стандарты бойынша OR 1 деңгейіне балама.

Германия

Германия әскери-теңіз күштеріндегі "моряк" (Matrose) атағы – ең төменгі мерзімі өткен қызметші атағы. Бұл атақ НАТО стандарты бойынша OR1 деңгейіне баламалы және Федералдық қорғаныс министрлігінің еңбекақы ережелерінде A3 санатында қарастырылады.

Грекия

Грекия теңіз күштерінде бір ғана теңізші шені бар.

Индонезия

Индонезия әскери-теңіз күшінде бұл шен "kelasi" деп аталады. Индонезия әскери-теңіз күшінде осы шеннің үш деңгейі бар: "жаңадан келген теңізші" (kelasi dua), "теңізші шәкірті" (kelasi satu) және "теңізші" (kelasi kepala), соның салдарынан рейтингтік жүйе АҚШ әскери-теңіз күшінде қолданылатын жүйеге ұқсас.

Италия

Италиялық "матрос" шені – НАТО стандарты бойынша OR1 дәрежесіне баламалы Италия әскери-теңіз күштерінің ең төменгі мерзімілі шені.

Ресей

Ресейдің әскери терминологиясының көп бөлігі 16-17 ғасырларда Нидерланд Республикасынан әскери кеңесшілермен бірге қабылданып алынды. Орыс тіліндегі "теңізші" немесе "жаршы" деген сөз (матрос; matros) голланд тіліндегі "matroos" сөзінен алынған. Ресей империясындағы ең төменгі теңізші шені – "екінші мақамы теңізші" (матрос 2 й статьи; matros vtoroi stati) болды. Эстония және Латвия ұқсас сөздерді пайдаланады. 1917 жылғы революциядан кейін 1943 жылға дейін "қызылфлоттық" (краснофлотец; krasnoflotets) термині қолданылды, содан кейін Кеңес Әскери-теңіз күштері "теңізші" (матрос; matros) терминін қайта енгізіп, шен белгілерін де пайдаланды. Ресей Федерациясы 1991 жылы осы терминді мұра етті, сондай-ақ Украина, Әзірбайжан және Беларусь сияқты бұрынғы Кеңес Одағының бірнеше республикалары да осы терминді қабылдады, ал Болгария да осы сөзді және сол кириллица әліпбиін қолданады.

Ұлыбритания

Корольдік теңіз флотында шен екі дивизионға бөлінеді: AB1 және AB2. AB2 шені кәсіби міндеттемелерін толық орындамағандарға беріледі. Қарапайым теңізші шені жойылды.

Америка Құрама Штаттары

Теңізші – АҚШ Әскери-теңіз күштері мен АҚШ Жағалау күзетіндегі ең төменгі шеннен үшінші шен. Ол теңізші шәкіртінен жоғары, ал үшінші сыныпты офицерден төмен тұрады. Бұл шен бұрын бірінші сыныпты теңізші деп аталатын, мысалы, Құрмет медалінің иегері Джеймс Р. Уорд сияқты. Бұл шен АҚШ Теңіз кадет корпусында да қолданылады, ол АҚШ Теңіз лигасының демеушілігімен ұйымдастырылған, теңіз тақырыбындағы бірыңғай жастар бағдарламасы болып табылады. E3 шеніне жататын әскери қызметкердің нақты атауы мен белгілері, оған тағайындалатын лауазымдыққа байланысты өзгереді. Палуба, техникалық, қару-жарақ және әкімшілік топтарындағы (әуе қатынасы әкімшілік қызметкерлерін қоспағанда) қызметкерлер "теңізшілер" деп аталады және E3 және одан төменгі жалақы разрядындағы Әскери-теңіз күштері мен Жағалау күзетінің ең ірі тобын құрайды. Олар көгілдір киімдерінде ақ жолақтарды (USN және USCG), ал ақ киімдерінде (тек USN) теңіз көгілдір (қара) жолақтарды тағады. Медициналық топтағылар қазір "госпитальдық қызметкерлер" деп аталады. 2005 жылдың қазан айында USN тіс техникасы (DT) шені ауруханалық медбике (HM) шенімен біріктірілді, E3 және одан төменгі шендерде "тіс дәрігері" атауын жойды. Бұрын "тіс дәрігері" шенінде болғандар "госпитальдық қызметкерлер" болып өзгерді. Олар көгілдір киімдерінде ақ жолақтарды, ал ақ киімдерінде көк жолақтарды тағады. "А" мектебін бітіргеннен кейін, олар киімдерінің түсіне сәйкес кадуцей тағады. Жауынгерлік киімде госпитальдық қызметкер сол жағасының табасында кадуцей тағады. Бұл шен бұрын фармацевт сержанты (PHM) деп аталатын, ал HM теңіз қызметінде "корпман" деп аталады. Госпитальдық қызметкерлер тек АҚШ Әскери-теңіз күштерінде бар; АҚШ Жағалау күзетіндегі олардың баламасы – денсаулық сақтау техникасы (HS), ол осы қызметтің әкімшілік және ғылыми тобындағы теңізшілерден алынған. Кемедегі инженерлік және корпус тобындағы қызметкерлер, конвенциялық (USN + USCG) және ядролық (тек USN) электр станциялары мен қозғалтқыштарын, сондай-ақ корпус күтімін қамтиды, "өрт сөндірушілер" деп аталады. Олар USN және USCG көк киімдерінде қызыл жолақтарды, ал Әскери-теңіз күштерінде ақ киімдерінде тағады. Әскери-теңіз күштері мен Жағалау күзетінің авиациялық тобындағылар "әуешілер" деп аталады және олар көк киімдерінде (USN + USCG) және ақ киімдерінде (тек USN) жасыл жолақтарды тағады. Құрылыс тобындағы әскери қызметшілер, негізінен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің азаматтық-инженерлік құрылыс батальондарын (яғни, Seabees) құрайтын, "құрылысшылар" деп аталады және олар көк және ақ киімдерінің екі түсінде де ашық көк жолақтарды тағады. Құрылысшылар тек АҚШ Әскери-теңіз күштерінде бар; АҚШ Жағалау күзетінде оған баламасы жоқ. E1, E2 немесе E3 шені үшін жұмыс киімдерінде (мысалы, Әскери-теңіз күштерінің жұмыс киімінде, USCG операциялық киімдерінде, комбинезондарда, жұмыс киімдерінде, ұшу костюмдерінде, ауруханалық және клиникалық киімдерде, су астында жүзу костюмдерінде және т.б.) мұндай жолақтарды тағуға рұқсат етілмейді. Алайда, E2 немесе E3 жалақы разрядындағы теңізшілерге қызметтік киімдерінде күміс анодталған жаға белгілерін тағуға рұқсат етіледі. Кейбір теңізшілер мен Жағалау күзетшілері осы шенге арналған әскери техникалық оқу курсын аяқтағаннан кейін біліктілік алады, ол "А" мектебі деп аталады. Рейтингке тағайындалу талаптарын орындаған және Әскери-теңіз күштерінің кадрлық басқармасы/Әскери-теңіз күштерінің кадрлық бюросы (USN) немесе Жағалау күзетінің кадрлық қызмет көрсету орталығының басқармасы (USCG) осы рейтингті иеленгенін қабылдаған (бұл процесс "соққы беру" деп аталады) "белгіленген соққы берушілер" деп аталады және ресми хабарламаларда олардың толық шені мен атауымен аталады (мысалы, машина жүргізушінің көмекшісі өрт сөндірушісі (MMFN), қарапайым өрт сөндірушіге (FN) қарағанда), бірақ рейтинг көбінесе бейресми хабарламаларда қалдырылады. Рейтингке ресми түрде тағайындалмағандар ресми түрде "тағайындалмағандар" немесе "рейтингсіздер" деп аталады. Өздері таңдаған шенге іріктелгеннен кейін олар сол сала бойынша жоғарылауға құқылы болады.

Венесуэла

Бұл шенді Венесуэланың Ұлттық Боливар қарулы күштері пайдаланады.