Кіріспе

Касабланка класының эскорт-тасымалдауышы USS Wake Island (CVE 65) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемесі. Ол 1943 жылдың 6 ақпанында Вашингтон штатындағы Ванкуверде, Kaiser Shipyards компаниясымен АҚШ Теңіз комиссиясының шарты бойынша (MC корпус 1102) салынды. 1943 жылдың 15 қыркүйегінде контр-адмирал Фредерик Шерманның әйелі, Фредерик Карл Шерманның қолдауымен суға түсірілді. 1943 жылдың 7 қарашасында капитан Хеймс Р. Тагю басқаруымен комиссияға қабылданды.

Атлантика

Орын алғаннан кейін, Wake Island Орегон штатының Астория қаласында керек-жарақ, оқ-дәрі және бензин алып, 1943 жылы 27 қарашада Пуджет-Саундқа жолға шықты және келесі күні Вашингтон штатының Бремертон қаласында тоқтады. Авиатасымалдаушы Пьюджет-Саунд аймағында конструкциялық сынақтар жүргізіп, 6 желтоқсанда оңтүстікке қарай бағыт алды, алдында Порт-Таунсенд, Синклер-Инлет және Сиэтлде тоқтады. 10 желтоқсанда Сан-Францискоға келді, жанармай құйды, екі күннен кейін Сан-Диегоға бет алды. Кетер алдында, кемеге 69-шы құрамды эскадрильяның (VC 69) ұшақтары мен құрамы мінгізілді. 1944 жылдың 11 қаңтарында Wake Island Панама каналы арқылы Вирджиния штатының Хэмптон Роудс қаласына жүзіп, 26 қаңтарда Вирджиния штатының Норфолк қаласына жетті. Қолжетімділікке байланысты, тасымалдаушы 14 ақпанда Миссия шығанағы, Свеннинг және Хаверфилд кемелерімен бірге Нью-Йоркке жол тартты. 16 ақпанда, керек-жарақ тиеп, армия және теңіз күштерінің офицерлерін тасымалдауға кіріскеннен кейін, Wake Island Бразилияның Ресифе қаласына, Үндістанның Карачи қаласына сапарының алғашқы аялдамасына бағыт алды. 1 наурызда Ресифеге келді, 29 наурызда Карачиге дейін Кейптаунда (Оңтүстік Африка) және Мадагаскардағы Диего Суарес портында тоқтады. Авиатасымалдаушы 3 сәуірде кері сапарға шықты және 12 мамырда Норфолкке келді. Мамыр айының қалған бөлігі мен маусымның басында жөндеу және күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізді. Содан кейін VC 58 эскадрильясының ұшақтары мен құрамын алып, 15 маусымда Бермудаға 22.6-шы міндетті топтың (TG 22.6) ядросы ретінде бағыт алды – әуе және теңіз күштерінің, суастына қарсы, аңшы-жойғыш тобы. Круиздің ең жарқын сәті 2 шілдеде болды, сол күні оның Grumman TBM Avenger ұшақтарының бірі Гвинея шығанағында сәтсіз патрульдік сапардан кейін үйіне қайтып келе жатқан U 543 суасты қайығын Африка жағалауында, Канар және Кабо-Верде аралдары арасында тоқтатып, жойды. Ұшқыш, фрейзер Фредерик Л. Мур, U 543 суасты қайығынан қарсы оқ атудан қауіптеніп, екі бомбалық шабуыл жасады, нәтижесінде суасты қайық батты. Алайда, оны жойғанын растайтын дәлел табылмады, сондықтан тасымалдаушы мен оның эскорттары келесі екі аптаны жойылған суасты қайығын іздеумен өткізді. TG 22.6 2 тамызда түстен екі минут бұрын жаумен келесі маңызды кездесуін бастады, сол кезде Дуглас Л. Ховард 13 км қашықтықта U суасты қайығының басқару мұнарасын көрді. Ол және Fiske кемесі тергеу үшін жіберілді, ал аймақтағы барлық ұшақтар кері шақырылды. Тереңдік бомбаларымен жабдықталған "Авенджер" ұшағы 12:09-да ұшырылды. 12:35-те екінші суасты қайығы атқан торпеда Fiske кемесінің ортасына соқтығысып, екіге бөлді. Топтың кемелері екі торпедадан қашып үлкерді. Алғашқы хабарламада 4 адам қаза тапқан, 26 адам із-түссіз жоғалып, 55 адам ауыр жарақат алған. Фаркуар Ховардты қолдау үшін, кейін аман қалғандарды алу үшін жіберілді. Топ Fiske кемесінің жоғалуына кек қайтаруға дайындалып жатқанда, қатты тұман мен жаңбыр барлық операцияны тоқтатты. 4 тамызда TG 22.6 таратылды, ал төрт күннен кейін Wake Island UC 32 конвойымен батысқа қарай жүзіп бара жатқан кезде кездесті. 11-і күні конвойдан шығып, Хэмптон Роудсқа бағыт алды. 15-і күні Норфолкке келді, 25-і күні дейін жөндеу жұмыстарын жүргізді. Жөндеуден кейінгі сынақтардан және қысқа уақытқа қолжетімді болғаннан кейін, 29 тамызда эскорт-тасымалдаушы Квенсет-Пойнт, Род-Айлендке Миссия шығанағын ауыстыру үшін бағытталды, ол 30 қазанға дейін ұшақтарды даярлау операциясын жүргізді. Келесі күні тасымалдаушы Норфолкке Лия және Баббит эскорттарымен бірге жол тартты, 1 қарашада келді және бірнеше күнге қолжетімділікке ие болды.

Филиппин

11-ші күні ол Норфолктен «Шамрок Бэй» және Панама каналы арқылы батыс жағалауға бет алған эскорттармен бірге шықты. 28 қарашада кеме Сан-Франциско шығанағына кірді және Калифорниядағы Аламида әскери-әуе базасына орналасты, онда екі жаңа ұшақ эскадрильясын қабылдап, келесі күні Гавайиге қарай жолға шықты. 5 желтоқсанда Форд аралында, Перл-Харборда тоқтады, VC 9 және VPB 149 эскадрильяларын бөліп, ұшақтар мен жабдықтарын түсірді. Он күннен кейін «Уэйк Айлэнд» жүкпен толы ұшу палубасымен, ұшақтарды ұшыра да, қабылда да мүмкін емес, «Ричард М. Роуэлл» және «О'Флаэрти» эскорттарымен Адмиралтейство аралдарына қарай жолға шықты. 27 желтоқсанда Манус аралына жетіп, барлық жүгін және жолаушыларын түсірді, Палау аралдарына бет алды және 1945 жылдың 1 қаңтарында Коссол жолдарына жетті. Сол күні кешке баржадан оқ-дәрілерді тиеп, 0642-де Филиппинге және Лузонға жорыққа, ірі флотпен бірге жолға шықты. Екі күннен кейін «Уэйк Айлэнд» Суригао бұғазынан өтіп, SNAP (әуедегі бақылау патрулі) және LCAP (жергілікті жауынгерлік әуе патрулі) ұшақтарын ұшырды. 1945 жылдың 4 қаңтарында Сулу теңізінде үш сағаттық SNAP патрулін іске қосты. Америкалық ұшақтар Панай аралының оңтүстік-шығыс жағасында су үстінде жапондық бір моторлы ұшақты байқады. Ол құтқару тобының қолында болған сияқты. Екі барлаушы ұшақ әрқайсынан екі рет шабуыл жасап, ұшақты қиратып, құтқару тобын шашыратты. Флот Маниладан оңтүстік-шығысқа қарай 161 шақырым жердегі Панай шығанағына кірді. «Уэйк Айлэнд» радары жаудың кедергісіне тап болды, содан кейін эскорт тасымалдауышы 1714-те толық дайындыққа келді. Бір минуттан кейін жапондық бір моторлы ұшақ Оммани Бэйге тік шабуыл жасап, жоғарыдан көрінді. Дереу ұшу және ангар палубаларынан өрт шықты, 20 минуттан кейін экипаж тығыз қара түтін бұлтының астында Оммани Бэйді тастап кетті. Ол оқ-дәрілердің жарылысымен жанып, ақыр соңында американдық эсминецтен жіберілген торпедамен флоттың артында батып кетті. 5 қаңтарда «Уэйк Айлэнд» «Оммани Бэйден» құтқарылған 19 аман қалғанды қабылдады. Кеме радар экранындағы мақсаттарға байланысты толық дайындыққа келді, бірақ үш қауіпті шабуыл күшін жойған жоқ. 1502-де «Уэйк Айлэндтан» сегіз LCAP истребителі Жапон армиясының истребительдер тобына шабуыл жасады. Шайқас аяқталғаннан кейін американдықтар үш нақты жойылғанын және біреуін күмәнді деп мәлімдеді, өзінің ешқандай шығыны болмады. Барлығы «Уэйк Айлэнд» күндіз үш LCAP ұшырды. 1655-те кеме тағы да әуе шабуылын тойтару үшін толық дайындыққа келді және келесі сағат бойы қатты шабуылға ұшырады. Бір кезде алты бір моторлы ұшақ «Уэйк Айлэндтың» сол жағындағы тасымалдауыштарға бірдей шабуыл жасады. Бесін әуеге қарсы оқтармен құлатты, нысаналарын аздап жіберді, бірақ біреуі «Манила Бэйге» тиді. Ол өртеніп, артта қалды, бірақ тиімді зақымды басқару шаралары оның ұшу палубасының жұмысын тоқтатқаннан кейін 51 минут ішінде құрамадағы орнына оралуға мүмкіндік берді. Шабуыл кезінде кем дегенде 10 жау ұшағы «Уэйк Айлэндтың» маңына құлап, оның әуеге қарсы артиллериялық ұшақтары үш ұшақты жойды. 13 қаңтарда екі жау ұшағы «Саламауаға» шабуыл жасады, «Уэйк Айлэндтан» 13 шақырым қашықтықта круиздеп жүрді. Бір шабуылшы атып түсірілді, бірақ екіншісі соққыға ұшырап, әуе кемесін сәл уақытқа баяулатты. Көп ұзамай ол жылдамдығын қалпына келтіріп, ангар палубасындағы өртті басып, құрамадағы орнынан жаңылмады. Төрт күннен кейін «Уэйк Айлэнд» бөлініп, Лингэйн шығанағынан TG 77.14 тобымен, сегіз эскорт тасымалдауыштан және олардың эскортынан Улитиге, Каролин аралдарына кетуге кетті. Ол 23-31 қаңтар аралығында Улитидің оңтүстік анкерлеу орнына орналасып, техникалық қызмет көрсетуден өтті және келесі операцияларға дайындық жасады. Осы кезеңде оның үй порты Норфолктен Пуджет-Саундқа, Вашингтон штатындағы Бремертонға ауыстырылды.

Иво-Джима

1945 жылдың 10 ақпанында тасымалдағыш TG 52.2 тобына қосылу үшін жолға шықты, ол әуеден қорғау және қолдау көрсету мақсатында құрылған еді. Келесі күні ол Сайпан-Тиниан аймағында жағалауға шабуылға дайындық репетицияларын өткізді. 13 ақпанда Уэйк аралдарының командирі, капитан Остин В. Магли, 52.2.1-ге (TU 52.2.1) қарасты оперативтік топ командирі (ОТК) болып тағайындалды. 14 ақпанда тасымалдағыш Иво Джимаға бағыт алды және екі күннен кейін Иво Джиманың оңтүстік-батыс ұшынан 79 шақырым (49 миль) қашықтықтағы операциялық аймаққа жетті. Таң атып үлкерген соң, ауыр бомбалау тобы аралдағы жағалау нысандарын бомбалауды бастады. Уэйк аралынан ұшқан ұшақтар барлау рейстерін жасады, қорғаныс құрылыстарын ракеталармен шабуылдады, сондай-ақ жағалау үстінде суасты қайықтарға қарсы патрульдеу және гидрографиялық бақылау ұшуларын жүргізді. Иво Джимаға шабуылдың "D күні" 19 ақпанға белгіленді; және сол күні Уэйк аралы бұрынғысынша жұмыс істеді, 56 барлау рейсі жасап, 87 ракета атты. Оның тобындағы тасымалдағыш "Бисмарк Си" 21 ақпанда камикадзе шабуылынан батып кетті. Келесі күні Уэйк аралы бөлініп, Иво Джимадан шығысқа қарай белгіленген кездесу орнына жолға шықты. 23 ақпанда ол жанармай құйып алды және Иво Джиманың шығысына қайта оралды. Келесі күні ол Иво Джиманың оңтүстік ұшынан шамамен 56 шақырым (35 миль) қашықтықта орналасып, 55 барлау рейсі жасады, 205 ракета жұмсады. Келесі апталарда Уэйк аралы теңіз жаяу әскеріне қолдау көрсету операцияларын жалғастырды. 5 наурызда ол ТУ 52.2.1 командирі, контр-адмирал Клифтон Спрагтан ерекше маңызды хабарлама алды: "Егер сіздің кемеңіз әуе бөліміңіз бен эскадрильяңыз сияқты жақсы болса, ол ерекше. Мен барлық жауынгерлік CVE кемелерінің жұмысын көрдім және Уэйк тиімділігі, ұқыптылығы және дұрыс шешімдері бойынша бәрінен де жоғары екенін айтуым керек. Біз қайтадан бірге боламыз деп үміттенемін." 24 күн қатарынан операциялар жүргізгеннен кейін, 8 наурызда Уэйк аралы Иво Джимадан шығып, аралдың батысындағы Сагинау шығанағымен кездесті. Келесі күні олар Улитиге бағыт алды және 14 наурызда сонда жетті.

Окинава

Кеме келесі бес күн бойы тағы бір операцияға дайындалып, тізгіштей тұрды. 21 наурызда Окинаваға шабуыл жасайтын күштерге әуе қолдауын көрсету үшін теңізге шықты. 25 наурызда Окинавадан оңтүстікке қарай шамамен 97 километр жердегі операциялық аймаққа жетіп, Керама Ретто жағалаулары мен Окинаваға ұшуларын бастады. Уэйк аралы 1 сәуірде Окинаваға алғашқы десант арқылы науқанға қолдау көрсетті. 3-ші күні кеме Окинаваның оңтүстік-шығысында жұмыс істеді. 17:22-де ол өзінің бесінші барлау ұшуын аяқтады және барлық ұшақтары қайтадан кемеге қонды. Сегіз минуттан кейін, кеме толық дайындыққа келтірілді, жаудың нысандары туралы хабарлама келіп түсті. 17:42-де, ұшақтар ұшу палубасында барлау үшін жылжытылып жатқанда, күшті толқын кемеге соқты. Екі General Motors FM 2 Wildcats ұшағы ұшу палубасынан суға түсіп кетті. Екі истребитель аударылып, тағы екеуі ауыр зақымдар алды. Сол сәтте екі "Уайлдкэт" ангар палубасындағы байлаудан босап, соқтығысып, екеуіне де елеулі зақым келді. 17:44-те жапондық бір қозғалтқышты ұшақ кемеге тік бұрышпен құлап, ұшу палубасының алдыңғы бөлігін өткізіп, бастионның жанында суға жарылды. Отыз секундтан кейін, екінші ұшақ оң жақтан үлкен жылдамдықпен төмен түсіп, көпір құрылымын шамалы ғана өткізіп, кеме корпусынан шамамен 3 метр қашықтықта суға құлады. Ұшақ соққыдан кейін жарылып, кеменің бортына, су сызығының астында, шамамен 14 метрлік (45 фут) ұзын және 5 метрлік (18 фут) биіктікте тесік жасады, сондай-ақ көптеген сынық тесіктерін тудырды. 1946 жылы Уэйк аралы деактивацияға дайындалды. 5 сәуірде кеме қызметтен босатылды, 17 сәуірде Әскери кемелер тізілімінен алынып тасталды, ал 19 сәуірде 1946 жылы Бостон металл компаниясына металл терісі үшін сатылды.

Марапаттар

Уэйк аралы Екінші дүниежүзілік соғыста үш шайқас жұлдызына ие болды.