Кіріспе
Касабланка класындағы эскортты тасымалдаушы USS Marcus Island (CVE 77) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін салынған 50 кемелік серияның жиырма үшінші кемесі. Ол 1943 жылғы 31 тамызда Минами Тори Шима аралындағы шайқасқа қатысқандығы үшін осылай аталған (американдық карталарда Маркус аралы деп белгіленген). 1943 жылғы желтоқсанда суға түсіріліп, 1944 жылғы қаңтарда қолданысқа берілді. Мариана және Палау аралдары операциясында, Филиппин операциясында, сондай-ақ Окинава шайқасында қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыстың көп бөлігін әртүрлі эскортты тасымалдаушылар тобының флагманы ретінде өткізді, контр-адмиралдар Уильям Д. Сэмпл және Феликс Стамптың штабы болып қызмет етті. Филиппин операциясы кезінде Самар шайқасына қатысты, бұл тарихтағы ең ірі теңіз шайқасы болды. Миндаро шайқасында жапондық камикадзелермен бірнеше рет қақтығысты. Соғыстан кейін "Magic Carpet" операциясына қатысып, Тынық мұхиты аймағынан АҚШ әскери қызметшілерін елдеріне қайтарды. 1946 жылғы желтоқсанда қызметтен босатылып, Атлантика резервтік флотына қойылды. 1960 жылы бөлшектерге таратылды.
USS Marcus Island (CVE 77) was the twenty third of fifty s built for the United States Navy during World War II. She was named after an engagement on 31 August 1943 over Minami Tori shima, known on American maps as Marcus Island. She was launched in December 1943, commissioned in January 1944, and she served in the Mariana and Palau Islands campaign, the Philippines campaign, as well as the Battle of Okinawa. She spent the majority of her World War II as a flagship for various escort carrier formations, serving as the headquarters for Rear Admiral William D. Sample and Felix Stump. During the Philippines campaign, she participated in the Battle off Samar, the largest naval engagement in history, and during the Battle of Mindoro, she had multiple near brushes with Japanese kamikazes. Post war, she participated in Operation Magic Carpet, repatriating U. S. servicemen from throughout the Pacific. She was decommissioned in December 1946, being mothballed in the Atlantic Reserve Fleet. Ultimately, she was broken up in 1960.
Дизайн және сипаттама
Маркус Айленд – Касабланка класындағы эскорт-авианосец, ең көп салынған әуе кемелерінің түрі. Ол соғыстың басындағы ауыр шығындарды толықтыру үшін, жиналатын бөліктерді пайдаланып, жылдам жаппай өндіріс үшін арнайы жобаланған. Бауырларымен стандартизацияланған, жалпы ұзындығы 512 фут (156 м), ені 65 фут (20 м), суға бату тереңдігі 20 фут (6 м) болған. Стандартты және толық жүктемемен ауысты. Ұшақ ангары 257 фут (78 м) ұзын, ал ұшу палубасы 477 фут (145 м) ұзын болған. Кеме екі Skinner Unaflow поршеньді бу машинасымен жабдықталған, ол екі валды қозғалтады, соның арқасында жылдамдыққа ие болды. Кеменің круиздік қашықтығы 10 000 морлық мильді құрады, жылдамдығы сағатына шамамен 18 теңіз шақырымы болды. Оның ықшам өлшемі ұшу палубасының ұзындығын шектеді, сондықтан кеменің бауында ұшақ катапульті орнатылды, ал ұшақтарды ұшу және ангар палубалары арасында жылжытуды жеңілдету үшін екі ұшақ лифті болды: біреууі алдында, біреуі артқы жағында. Артында 38 калибрлі қос мақсатты зениттік қару орнатылған. Ұшаққа қарсы қорғаныс сегіз Бофорс 40 мм зениттік пулеметтерімен және палуба периметрі бойынша орналасқан он екі Оерликон 20 мм зениттік пулеметтерімен қамтамасыз етілді. Соғыстың соңына қарай Касабланка класындағы авианосецтер отыз 40 мм зениттік қару тасымалдауға бейімделді, ал Бофорс пулеметтерінің саны екі есеге көбейтіліп, он алтыға жетті. Бұл өзгерістер камикадзе шабуылдарынан салдарынан туындаған шығындардың өсуіне жауап ретінде жасалды. Касабланка класындағы эскорт-авианосецтер 860 адамнан тұратын экипажбен және 50-56 адамнан тұратын эскадрильямен жұмыс істеуге арналған, бірақ соғыс жағдайында экипаж саны көбейтілуі жиі қажет болды. Касабланка класындағы эскорт-авианосецтер 27 ұшақ тасымалдауға арналған, бірақ ангар палубасы одан да көп ұшақты қабылдай алатын. Мариан және Палау аралдары операциясы кезінде Маркус Айленд 16 FM 2 Wildcat истребителі мен 12 TBM 1C Avenger торпедо бомбалаушысын, барлығы 28 ұшақты алып жүрді. Филиппин операциясының басында ол 17 FM 2 Wildcats және 12 TBM 1C Avengers ұшақтарын тасымалдады. Миндоро шайқасында ол 24 FM 2 Wildcats және 9 TBM 1C Avengers ұшақтарын тасымалдады. Ұшақтардың санының артуы камикадзе шабуылдарының қаупімен байланысты болды. Лингяен шығанағына шабуыл кезінде ол 26 FM 2 Wildcats және 9 TBM 1C Avengers ұшақтарын тасымалдады. Окинава шайқасына дейін ол 20 FM 2 Wildcats, 11 TBM 3 Avengers және TBM 3P фотобарлау ұшағын, барлығы 32 ұшақты тасымалдады.
Құрылыс
1942 жылғы 18 маусымда оның құрылысы Кеме құрылысы жөніндегі комиссияның шарты бойынша Kaiser Shipbuilding Company, Ванкувер, Вашингтон компаниясына тапсырылды. Ол 1943 жылғы 15 қыркүйекте Франк Нокс бұйрығымен "Каналку шығанағы" деп аталды, эскорт тасымалдаушыларға "бұғаздар, шығанақтар мен аралдар" аттары берді. Ол MC корпусы 1114 ретінде салынды, Касабланка класындағы 50 эскорт тасымалдаушының жиырма үшіншісі. 1943 жылғы 6 қарашада ол "Маркус аралы" деп қайта аталды, бұл эскорт тасымалдаушыларға "бұғаздар, шығанақтар мен аралдар, сондай-ақ танымал американдық шайқастар" аттарын беру туралы өзгертілген конвенцияның бөлігі болды. Ол 1943 жылғы 16 желтоқсанда суға түсірілді, С. Л. ЛаХэш демеушілік етті; Теңіз күштеріне берілді және 1944 жылғы 26 қаңтарда капитан Чарльз Ф. Гребердің басқаруымен Орегон штатының Астория қаласында қолданысқа енгізілді.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Маркус аралы тапсырыс алғаннан кейін, батыс жағалау бойымен сынақ сапарына шықты. Сапар аяқталғаннан кейін, ол Батыс жағалаудан Оңтүстік Тынық мұхитындағы базаларға ұшақтарды тасымалдауды бастады, алғашқы рейсі 19 мамырда басталды. 1 шілдеде тасымалдау жұмысын аяқтап, ол Композиттік эскадрилья (VC) 21-ді қабылдап, 20 шілдеде Сан-Диегодан батысқа қарай жолға шықты.
Мариана және Палау аралдары науқаны
Ол 24 тамызда Соломон аралдарының Тулаги қаласына келді және 32.7-ші міндеттік топқа қосылды, ол Батыс эскорт тікұшақтар тобы еді. 32.7.1 операциялық бөлімінің флагманы ретінде контр-адмирал Уильям Д. Сэмпл Маркус аралында өзінің туын көтерді. Оның міндеттік тобына Палау аралдарының Пелелиу және Ангаур аралдарына жоспарланған десантқа қатысқан теңізшілерге жақыннан әуе көмегін көрсету тапсырылды, бұл Мариан және Палау аралдары жорысының бір бөлігі болды. Маркус аралы 12 қыркүйекте Пелелиу және Ангаурдағы жапондықтардың бекіністерін әлсірету үшін алдын ала соққылар жасады. Маркус аралы 15 қыркүйекте, десант күні жақыннан әуе көмегін көрсету операцияларын бастады. Десанттың бірінші күні оның ұшақ құрамы бір "Авенджер" ұшағын және оның пилотын жауынгерлік қимылдарда жоғалтты, бірақ шайқастың қалған бөлігінде шығын көбінесе аз болды. Ол 2 қазанға дейін әуеден жабуды қамтамасыз етуді және соққылар жасауды жалғастырды, содан кейін ол Адмиралтейство аралдарының Манусына қайтып, 4 қазанда жетті.
Лейте шайқасы
Мануста Маркус аралы 77.4 операциялық топқа қосылды, бұл жетінші флот құрамында Филиппинге қайта оралуға қолдау көрсету міндеті жүктелген эскорт тасымалдаушылар тобы болды. Ол 77.4.2 операциялық бөлімшесінің флагманы мәртебесін сақтап, сондай-ақ "Таффи 2" деп аталды. Ол 18 басқа эскорт тасымалдаушы және оларды қорғаған линкорлар, крейсерлер мен эсминецтермен бірге 12 қазанда Лейте шығанағына бет алды, онда олар Лейтедегі десантты қолдауға дайындалған еді. "Таффи 2" Сан-Бернардино бұғазының шығысында орналасқан "Таффи 3" тобының оңтүстігіне орналасты. 18 қазанда аралға жеткен соң, оның ұшақтары теңіз патрульдерін жүргізе бастады және бұрын белгіленген нысаналарға шабуылдар жасады. 20 қазанда Алтыншы армия десант түсіргеннен кейін, оның ұшақтары жақыннан әуе қолдауына көшті, келесі бірнеше күнде алғашқы шабуылдарды қолдады. Сол күні контр-адмирал Сэмпл Маркус аралының "Авенджер" ұшағының бірімен жақыннан әуе қолдауы миссиясына қатысуға талап етті және ұшақтың корпусына снаряд түсіп, жарылған кезде сынықтардан жарақат алды. Бастапқы десант кезінде Маркус аралының әуе күштері Лейте үстінен 261 рет ұшты.
Самардағы шайқас
23 қазанда Лейте шығанағы шайқасы басталды. Жапон теңіз флотының көп бөлігі америкалықтарды Филиппиннен ығыстыруға бағытталған, оны басып алу Оңтүстік-Шығыс Азиядан мұнай ағынын тоқтатуға әкелген болар еді. Үшінші флоттың қолбасшысы вице-адмирал Уильям Холси-младший өз су үсті кемелерін алдын ала шабуыл жасаған Солтүстік күштермен күресу үшін жіберді. Сондықтан, 25 қазанның таңертеңіне қарай вице-адмирал Такео Куританың Орталық күштері Лейте шығанағының суларына шығып, Маркус аралының солтүстігінде орналасқан "Таффи 3" тобын күтпеген жерден шабуылдады. "Таффи 3" күші жеткіліксіз болғандықтан, "Таффи 2" тобының барлық ұшақтары қорғанысқа көмектесу үшін қайта шақырылды. Маркус аралында тек бір "Авенджер" бар еді, ал қалғандары 96-шы дивизияға әуеден жабдықтап беру үшін жіберілген. Бұл "Авенджерлер" келген кезде шайқас аяқталған болатын. Дегенмен, Маркус аралы барлық қолдағы ұшақтарын жіберді, ал оның жалғыз "Авенджері" жапондық крейсер "Чикуманың" ықтимал артқы бөлігіне торпедалық соққы берді. Оның истребительдері жапондық кемелерге шабуыл жасап, он төрт рет тигізді және бес жапон ұшағын атып түсірді. Маркус аралы сондай-ақ "Таффи 3" тобынан ауысқан жеті "Авенджерді" отынмен қамтамасыз етуге және қайта қаруландыруға міндетті болды. Американдық күштер Самар шайқасымен және оның салдарымен алаңдағанда, вице-адмирал Наомаса Саконжудың алты кемеден тұратын көліктік тобы Лейте аралының батыс жағалауындағы Ормок шығанағына 2000 сарбазды түсіруде болды. 26 қазан күні таңертең сарбаздарды түсіргеннен кейін, батысқа қарай шегінуге тырысқанда олар байқалды. Жапондық кемелерге шабуыл жасау үшін жиырма үш "Авенджер" және жиырма тоғыз истребительден тұратын шабуыл тобы құрылды. Маркус аралы шабуыл тобына өзінің он екі ұшағын қосты, және шабуыл тобы таңғы сағат 10:00-де жапондық кемелерге жетіп, біреуін батырып, екіншісін мүгедек етті, ол кейіннен батып кетті.
Миндоро шайқасы
30 қазан күні таңертең «Маркус аралы» және оның үш бауырласы Лейтеден Манусқа қарай шегінді, 77.4.4 тапсырмалық тобына қайта ұйымдастырылып, флагмандық мәртебесін сақтап қалды. Қараша айы бойында ол Филиппиннің шығысындағы конвойлерге әуеден қорғау қызметін атқарды, олар Минданаодағы жапондық әуе күштерінің шабуылына ұшыраған болатын. Қарашаның соңында «Маркус аралы» Сеадлер портынан Палау аралдарындағы Коссолға бағыт алды. 10 желтоқсанда «Маркус аралы» 77.12.7 тапсырмалық тобының флагманы ретінде Миндароға бет түзеді, Миндаро шабуыл тобы үшін әуеден қорғауды қамтамасыз етті. 15 желтоқсанда, Миндароға қону операциясының таңертеңінде «Маркус аралы» және оның бауырлары қарқынды камикадзе шабуылына ұшырады. Сағат 4:30 шамасында, шамамен 40 жапондық ұшақ, камикадзелер мен сүйемелдеушілерге шамамен тең бөлініп, Кларк Филд пен Даваодан 77.12 топшасына қарсы ұшуды бастады. Сағат 8:00-де TG 77.12 әуе күштерінің десанттық күштерді қорғау міндетінен босатылып, Лейтеге қайта бұрыла бастады, бірақ жапондық камикадзелер оларды тызғын қуып жетті. 8:22-де үш камикадзе Zero «Маркус аралына» сол жақтан, шамамен 4572,00 метр биіктікте жақындап келе жатқанда, біреуі бұлтқа кіріп кетті, ал қалған екеуі оған қайта бағытталды. Бір Zero кеме палубасынан өтіп, оң жаққа қарай бет алды, ал екіншісі кемеге жақын болу үшін тік бұрылыс жасады. Бірінші камикадзе оның ұшу палубасынан сырғып өтіп, оң жақ мұңыннан 6,10 метр қашықтықта суға түсті, қарау тұғырына тиіп, біреуін қаза қылды. Бірінші шабуылдан кейін он секунд өткен соң, екінші Zero «Маркус аралына» құлады, бірақ суға 9,14 метр қашықтықта құлады. Суға түскен кезде оның бомбасы жарылып, ұшу палубасына сынықтар шашырап, алты экипаж мүшесіне жарақат келтірді. Бірнеше минуттан кейін Йокосука D4Y бомбалаушысы «Маркус аралына» шабуыл жасауға тырысты, бірақ бомбасы өткізіп алды және атып түсірілді. «Маркус аралы» Миндародағы әуе қолдау операцияларын жалғастыра алды.
Лингаен шығанағына шабуыл
Маркус аралы 16 желтоқсанда Миндоро маңындағы операцияларын тоқтатып, 23 желтоқсанда Адмиралтейство аралдарына оралды. Онда ол 77.4.4 операциялық тобына, Сан-Фабиан қорғаныс тобының бас штаб-квартирасы ретінде қосылды, оған Лингаен шығанағына шабуыл жасау міндеті жүктелді, сондай-ақ Лузонға түскен Алтыншы армияға көмектесуге белгіленді. 77.4.4 операциялық тобы вице-адмирал Дэниел Э. Барби басқаратын Сан-Фабиан операциялық тобының, 78-ші операциялық топтың әуе қорғауын қамтамасыз етуге жауапты болды. 1945 жылдың 4-5 қаңтарына қараған түні, 78-ші топ Суригао бұғазынан өтіп бара жатқанда, екі жапондық шағын су асты қайығымен кездесті. Олардың бірі перископын көтеріп айналасына қарағанда, Маркус аралынан шыққан ұшақ оған тереңдік бомбасын тастады, осымен ол су астында мерт болып, қатты қисайды. Оны сүйреп әкелген эсминец аяқтады. Маркус аралы 6 қаңтарда Лингаен шығанағына келді, онда ол камикадзелерге қарсы әуе қорғауын ұсынды. 8 қаңтар таңында оның таңертеңгі патрульдік ұшақтары жапондық ұшақтар тобын атып түсіріп, төрт ұшақты құлатты. Дегенмен, камикадзе Кадашан шығанағына зиян келтірді. 10 қаңтарда Кадашан шығанағына барлық ұшақтарын Маркус аралына беруге және кері қайтуға бұйрық берілді. Осы кезеңде Маркус аралы операция кезінде әр 3,8 минут сайын ұшып немесе қонуға орташа есеппен мүмкіндік берді, бұл жауынгерлік эскорт тасымалдаушы үшін рекордты көрсетті. 9 қаңтарда, десанттар жалғасқанда, Маркус аралы жақыннан әуе көмегін көрсетуге көмектесті, Лузонның солтүстік жағалауындағы екі кішкентай жапондық жағалау кемесін батырды. Зардап шеккендердің санына байланысты, 10 қаңтарда эскорт тасымалдаушылар 77.4.6 операциялық тобына қайта құрылды, ол жақыннан қорғау тобы болды. 17 қаңтарда Маркус аралы, 77.4 операциялық тобының қалған бөлігімен бірге Лузон маңындағы сулардан шығып, солтүстік Миндороның батысында орналасқан контр-адмирал Рассел С. Беркидің жақыннан қорғау тобына қосылды. 29 қаңтарда ол Лусондағы Замбалесте қарсылықсыз десантты қолдады, содан кейін Каролин аралдарындағы Улитиге бет алды, 5 ақпанда жетті. Жолда капитан Ховард Ваниман Хопкинс кеменің басқаруын өз қолына алды. 6 ақпанда вице-адмирал Сэмпл Маркус аралын тастап кетті, ал кеме 24-ші ұшу дивизиясының командирі, адмирал Феликс Стампты қабылдады. Улитиде ол VC 21 эскадрильясын түсіріп, 14 ақпанда 87 құрама эскадрильясын (VC) қабылдады. Ақпанның қалған бөлігін оқу-жаттығулармен өткізді, содан кейін наурыздың басында Окинаваға жоспарланған десанттарға дайындық репетицияларын өткізу үшін Лейт шығанағына бағыт алды.
Окинава шайқасы
Маркус аралы 21 наурызда 52.1.2 операциялық топтың флагманы ретінде Улитиден шықты. 26 наурызда Керама-Реттоға жетіп, әуе операцияларын бастады. 5 сәуірде бұрын Уэйк аралында орналасқан Композиттік бақылау эскадрильясы (VOC) 1 Маркус аралына қабылданып алынды. Ол өз кезегінде, камикадзе шабуылынан зақымдалған Уэйк аралындағы ұшақ контингентін Гуамға қайтару үшін алмастырды. 29 сәуірде Маркус аралы Сагинау шығанағы және Саво аралы сияқты әріптес кемелерімен бірге Окинавадан конвоймен кетті. Окинава шайқасы барысында оның әуе күштері 1085 рет ұшып, 11 жапон ұшағын атып түсірді және тағы 13 ұшақты жерде жойды. Гуамда зақымдалған ұшақтарды тиеп алып, 5 мамырда Батыс жағалауға беттеп, 22 мамырда Сан-Диегоға қайта оралды. 10 шілдеде ол тағы да батысқа қарай жүзіп, Перл-Харбор және Гуамға әскерлер мен жаңа ұшақтарды жеткізді. 15 тамызда ол Аламида әскери-әуе базасына оралды, сол күні Жапония капитуляциясын жариялады.
Соғыстан кейінгі
Аламидада Маркус аралы Тынық мұхитының түкпір-түкпірінен АҚШ әскери қызметшілерін елдеріне қайтару операциясы – "Сықырлы кілем" флотына бекітілді. Оның алғашқы "Сықырлы кілем" сапары Окинаваға бағытталды, ол Перл-Харбор мен Гуамда тоқтады және 24 қазанда Сан-Францискоға жетті. 1945 жылдың қалған бөлігінде ол Гуам мен Перл-Харборға тағы да "Сықырлы кілем" рейстерін жүргізді. Маркус аралы 1946 жылдың 12 қаңтарында Сан-Диегодан шығып, Панама каналы арқылы өтіп, 2 ақпанда Бостон портына жету алдында Норфолкте тоқтады. 12 желтоқсанда ол қызметтен босатылып, Атлантика резервтік флотының Бостон тобына қосылды. 1955 жылдың 12 маусымында ол CVHE 77 корпус белгісін алып, тікұшақ тасымалдаушысы ретінде қайта тағайындалды. 1959 жылдың 7 мамырында ол авиациялық көлік ретінде қайта тағайындалды, AKV 27 корпус белгісін алды. 1959 жылдың 1 қыркүйегінде Әскери-теңіз күштерінің тізімінен шығарылды. 1960 жылдың 29 ақпанында Comarket Inc компаниясына сатылып, 1960 жылдың маусым айында Жапонияда демонтаждалды. Маркус аралы Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін төрт шайқас жұлдызымен марапатталды.