Дингисвайо: Мтетва патшасы және Шака Зулудың ұстазы
Dingiswayo
Дингисвайо: Мтетва патшасы, Шака Зулудың ұстазы. Билікке дипломатия арқылы жеткен, Мтетва тайпасын дамытқан тарихы. Шака Зулуға менторлық жасаған тұлға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мтхетва патшасы және Шака Зулудың ұстазы (1780–1817)
Mthethwa King and mentor of Shaka Zulu (1780–1817)
Дингсвайо (шамамен 1760–1817) (туған аты Годонгуана) – жас Зулу генералы Шака каСензангаконаға ұстаздық еткенімен белгілі Мтхетва патшасы, ол кейін Зулу патшаларының ең ұлысына айналды. Оның әкесі Мтхетва патшасы Джобэ каКаи болған. Дингсвайо патшаның тұсында Мтхетва мемлекеті күшейді, ол көбінесе дипломатияны және көршілес биліктерді өзіне қабылдау арқылы билігін нығайтты. Мтетваның (1995) сөзіне сәйкес, Мтетвалар Наталдың солтүстігіндегі Нгуни тайпаларынан және Лубомбо тауларынан шыққан, олардың қазіргі тарихи түбірлері 700 жылға жетеді.
Dingiswayo (c. 1760 – 1817) (born Godongwana) was a Mthethwa King, well known for his mentorship over a young Zulu general, Shaka kaSenzangakhona, who rose to become the greatest of the Zulu Kings. His father was the Mthethwa King, Jobe kaKayi. It was under King Dingiswayo that the Mthethwa rose to prominence, mostly employing diplomacy and assimilation of nearby chiefdoms to strengthen his power base. According to Mthethwa (1995), the Mthethwas are descended from the Nguni peoples of northern Natal and the Lubombo Mountains, whose modern identity dates back some 700 years.
Мтхесвас тайпасының патшасы
Әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол патшалыққа талап ету үшін оралды. Ол ағасы Мавеве билікте екенін көрді. Ол оны ешқандай қарсылықсыз тақтан ығыстырды. Мавеве қашып кетті, бірақ алданып қайта шақырылып, өлтірілді. 83-ші полктің капитаны Годдард Эдвард Донован мен докторы Эндрю Коуэн Африканың ішкі аймағына оңтүстік жақтан жол іздеп келе жатқанда, бас Пхакатвайо оларды өлтірген болуы мүмкін. Ал Дингсвайо кейін Коуэннің атын және қаруын иеленді. Дингсвайоның жаңа әскери тактикасы – батыстың әскери жаттығулары мен формациялық қимылдарының, басшылық тізбегі бойынша қабылдануы болды. Бұл Мфекан көшінің бастауы болды – зулустардың кейіннен ығыстырған тайпалар, олар өз кезегінде бір-бірімен соғыстарда басқаларды қуып шықты. Дингсвайо солтүстіктегі басты қарсыласы, Ндвандуе тайпасының басшысы Звидеге қарсы тұру үшін бірнеше кіші тайпаларды біріктірді.
Upon the death of his father, he returned to claim the Kingship. He found his brother Mawewe in power. He displaced him without resistance. Mawewe fled, but was lured back and killed. Captain Goddard Edward Donovan and Dr Andrew Cowan of the 83rd Regiment who were exploring a Southern approach to the African interior and were possibly murdered by chief Phakathwayo, and Dingiswayo subsequently acquired Cowan's horse and gun. Dingiswayo's new military tactics were an adoption of western techniques of drills and formation movements under a chain of command. It was the first of the Mfecane migrations – tribes displaced, latterly by the Zulus, and who in turn displaced others in a series of internecine wars. Dingiswayo combined a number of smaller tribes to oppose his chief rival to the north, Chief Zwide of the Ndwandwe.
Өлім және мұра
1816 жылы Шака зулу тайпасына оралып, басшылыққа талап етті, бірақ Мтетва және Дингсвайоның үлкен билік екенін мойындады. Бірақ Звиде аумағына жасалған шабуыл барысында Дингсвайо тұтқындалып, Нгомеде, Нгогоманың жанында Звиде тарапынан басы кесілді. Оның жеке заттары оның ауласында жерленді. Дингсвайоның қабірі Тугела өзенінің солтүстік жағасында, КхеКхеКхе аулында орналасқан. Мтетва әскерлері жеңіліп, уақытша шашырады, ал қалғандары Шака басшылығымен қайта құрылды. Зулу азамат соғысында Звиде кейін Шакадан жеңілді. Дингсвайоның мансабы Оңтүстік-Шығыс Африка тарихындағы шешуші кезең болды. Шет елде жүргенде ол еуропалық идеялармен танысып, оларды тәжірибеге асырып, аймақта алғаш рет жоғары ұйымдастырылған және тәртіпті армия құрды. Оның қайтысынан кейін Шака Дингсвайоның әскери реформаларын дамытып, оған сәйкес қатаң тәртіпті қоғам құрды.
In 1816 Shaka returned to the Zulu to claim chieftainship, while still recognising the larger Mthethwa and Dingiswayo as overlord. However, in the course of an attempted invasion of Zwide's territory, Dingiswayo was captured and beheaded by Zwide at Ngome, near Nongoma. His personal possessions were buried in his kraal. Dingiswayo's grave is on the north bank of the Tugela River, in KheKheKhe's kraal. The Mthethwa forces were defeated and scattered temporarily, with the remnants reforming under Shaka. Zwide was later defeated by Shaka in the Zulu Civil War. Dingiswayo's career marked a watershed in the history of south east Africa. During his exile he was exposed to European ideas and he put these into practice to produce a disciplined and highly organised army for the first time in the region. After his death, Shaka extended these ideas to create a rigidly disciplined society to complement Dingiswayo's military reforms.