Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әлеуметтанудағы ұғым
Concept in sociology
Әлеуметтануда постматериализм – жеке құндылықтардың материалистік, физикалық және экономикалық құндылықтардан автономия мен өзін-өзі танытудың жаңа жеке құндылықтарына өзгеруі. Бұл терминді саяси ғалым Рональд Инглехарт 1977 жылы жариялаған «Үнсіз революция» кітабында кеңінен таныстырды. Онда ол соғыстан кейінгі буынның өсіп келе жатқан әл-ауқаты олардың біразын материалдық қауіпсіздікті берілгендей қабылдап, керісінше өзін-өзі таныту, автономия, сөз бостандығы, гендерлік теңдік және қоршаған ортаны қорғау сияқты материалдық емес мақсаттарға көбірек мән беруіне алып келгенін анықтады. Инглехарт өркендеудің артуымен мұндай постматериалистік құндылықтар дамыған индустриалды қоғамдардың халқы арасында ұрпақтар алмасу арқылы біртіндеп арта түседі деп санайды.
In sociology, postmaterialism is the transformation of individual values from materialist, physical, and economic to new individual values of autonomy and self expression. The term was popularized by the political scientist Ronald Inglehart in his 1977 book The Silent Revolution, in which he discovered that the formative affluence experienced by the post war generations was leading some of them to take their material security for granted and instead place greater importance on non material goals such as self expression, autonomy, freedom of speech, gender equality and environmentalism. Inglehart argued that with increasing prosperity, such postmaterial values would gradually increase in the publics of advanced industrial societies through the process of intergenerational replacement.
Тарих
Постматериализмнің әлеуметтанулық теориясын 1970 жылдары Рональд Инглехард жасады. Көптеген сауалнамалық зерттеулер жүргізгеннен кейін Инглехард, оның сауалнамасының шеңберіндегі Батыс қоғамдары жеке құндылықтардың өзгеруіне ұшырап, экономикалық және физикалық қауіпсіздікке баса назар аударатын материалистік құндылықтардан бас тартып, автономия мен өзін-өзі танытуға баса назар аударатын жаңа постматериалистік құндылықтар жиынтығына көшіп жатыр деген тұжырым жасады. Инглехард өркендеудің артуы дамыған индустриалды қоғамдардың халқын негізгі иелену немесе материалдық қажеттіліктердің күйбеңдеуінен біртіндеп азат етеді деп санайды. Жастардың постматериалистік құндылықтарды қабылдауға бейім екенін байқаған Инглехард, бұл үнсіз революцияның жасы ұлғайған сайын адамдардың материалистікке ұмтылуымен байланысты өмірлік циклдың өзгеруі ғана емес, сонымен қатар ұрпақ алмасу арқылы ұрпақтар арасындағы құндылықтардың өзгеруінің нақты мысалы екенін болжады. Ұрпақтар аралық өзгерістер теориясы тапшылық гипотезасы мен әлеуметтендіру гипотезасына негізделген.
The sociological theory of postmaterialism was developed in the 1970s by Ronald Inglehart. After extensive survey research, Inglehart postulated that the Western societies under the scope of his survey were undergoing transformation of individual values, switching from materialist values, emphasizing economic and physical security, to a new set of postmaterialist values, which instead emphasized autonomy and self expression. Inglehart argued that rising prosperity was gradually liberating the publics of advanced industrial societies from the stress of basic acquisitive or materialistic needs. Observing that the younger people were much more likely to embrace postmaterialist values, Inglehart speculated that this silent revolution was not merely a case of a life cycle change, with people becoming more materialist as they aged, but a genuine example of generational replacement causing intergenerational value change. The theory of intergenerational change is based on the scarcity hypothesis and the socialization hypothesis.
Жеделдік гипотезасы
Инглехард адамдардың әртүрлі мақсаттарды иерархиялық тәртіпке ұқсас ретпен қуып жетеді деп есептеді. Адамдардың барлығы дерлік еркіндікке және тәуелсіздікке ұмтылуы мүмкін, бірақ аштық, шөл және қауіпсіздік сияқты ең маңызды материалдық қажеттіліктерді бірінші кезекте қанағаттандыру қажет, себебі олар тікелей өмір сүрумен байланысты. Инглехарттың Авраам Маслоудың адамдық мақсаттар иерархиясын түсіндіруіне сәйкес, егер тапшылық болса, бұл материалистік мақсаттар – жатақ, құрмет, эстетикалық және интеллектуалды қанағаттандыру сияқты постматериалистік мақсаттардан басым болады. Дегенмен, өмір сүру қажеттіліктерінің қанағаттандырылуы айқын болғаннан кейін, назар біртіндеп осы "материалдық емес" құндылықтарға ауысады.
Inglehart assumed that individuals pursue various goals in something akin to a hierarchical order. While people may universally aspire to freedom and autonomy, the most pressing material needs like hunger, thirst and physical security have to be satisfied first, since they are immediately linked with survival. According to Inglehart's interpretation of Abraham Maslow's hierarchy of human goals, while scarcity prevails, these materialistic goals will have priority over postmaterialist goals like belonging, esteem, and aesthetic and intellectual satisfaction. However, once the satisfaction of the survival needs can be taken for granted, the focus will gradually shift to these "non material" goods.
Әлеуметтену гипотезасы
Материалдық жағдай мен құндылықтар арасындағы байланыс дереу орнатылмайды. Көптеген деректер адамдардың негізгі құндылықтары ересек жасқа жеткен кезде қалыптасып, кейіннен салыстырмалы түрде аз өзгеретінін көрсетеді. Сондықтан, экономикалық қиыншылықты жиі бастан өткерген топтар, барлығы тең болған жағдайда (ceteris paribus), экономикалық қажеттіліктерді қанағаттандыруға (мысалы, экономикалық өсімді қоршаған ортаны қорғаудан жоғары қою) және қауіпсіздікке басымдық береді (авторитарлық басшылық стилін қолдайды, ұлттық мақтаныш сезімін күшейтеді, үлкен, күшті әскерді сақтауды жақтайды және заң мен тәртіп үшін азаматтық бостандықтардан бас кешіруге дайын болады). Ал, тұрақты материалдық жайлылықты бастан өткергендер жеке өсу, жеке бостандық, үкімет шешімдеріне азаматтардың қатысуы, гуманизм негізіндегі қоғам идеалы және таза әрі салауатты қоршаған ортаны сақтау сияқты құндылықтарға көбірек мән бере бастайды. Осы екі гипотезаның біріктірілгені, материалдық жайлылықтың ұзақ мерзімді кезеңдерінде қоғамның үлкен бөлігі постматериалистік құндылық жүйесін қабылдайды деген тұжырымды білдіреді, және бұл соңғы 30 жылғы сауалнама деректерімен халықаралық деңгейде расталды. Әлеуметтену кезінде әрбір топтың қабылдаған постматериалистік бағдарлары ондаған жылдар бойында өте тұрақты болып қалатыны байқалды, бұл саяси және әлеуметтік көзқарастардың өзгеруімен салыстырғанда, тұрақтырақ құндылық жүйесі болып табылады.
The relationship between material conditions and value priorities is not one of immediate adjustment. A large body of evidence indicates that people's basic values are largely fixed when they reach adulthood, and change relatively little thereafter. Therefore, cohorts which often experienced economic scarcity would ceteris paribus (all things being equal) place a high value on meeting economic needs (such as valuing economic growth above protecting the environment) and on safety needs (will support more authoritarian styles of leadership, will exhibit strong feelings of national pride, will be strongly in favour of maintaining a large, strong army and will be more willing to sacrifice civil liberties for the sake of law and order). On the other hand, cohorts who have experienced sustained high material affluence start to give high priority to values such as individual improvement, personal freedom, citizen input in government decisions, the ideal of a society based on humanism, and maintaining a clean and healthy environment. Together, these two hypotheses carry the implication that, given long periods of material affluence, a growing part of society will embrace postmaterialist value systems, an implication which has been indeed borne out internationally in the past 30 years of survey data. The postmaterial orientations acquired by each cohort during socialization have been observed to remain remarkably steady over the time frame of multiple decades, being a more stable value system in contrast to the more volatile political and social attitudes.
Постматериализмді өлшеу
Әлеуметте постматериализмнің таралуын эмпирикалық түрде өлшеудің бірнеше жолы бар. Көпте қолданылатын және салыстырмалы түрде қарапайым жолы – жеке саяси басымдықтарды анықтау үшін жасалған бірқатар сұрақтарға сауалнамаға қатысушылардың жауаптарының үлгісінен индекс құру. Постматериализм концепциясымен байланысты теориялық ережелер мен эмпирикалық зерттеулер гуманитарлық ғылымдарда кеңінен талқыланып, сынға алынды. Басқалармен қатар, постматериализмнің дұрыстығы, тұрақтылығы және себептері күмәнді. "Инглехарт индексі" деп аталатын бірнеше зерттеулерге (мысалы, Жалпы әлеуметтік сауалнама, Дүниежүзілік құндылықтар сауалнамасы, Еуробарометр, ALLBUS, Өмір жолының өзгеру нүктелері) қосылған. ALLBUS (Германияның жалпы әлеуметтік сауалнамасы) бойынша уақыт қатары ерекше толық. 1980 жылдан 1990 жылға дейін Батыс Германияда "таза постматериалистердің" үлесі 13%-дан 31%-ға дейін өсті. 1990 жылы Германияның бірігуіне байланысты туындаған экономикалық және әлеуметтік қиындықтардан кейін 1992 жылы 23%-ға төмендеді және содан кейін осы деңгейде сақталды. ALLBUS-тың Шығыс Германиядағы аз қамтылған халықтан алған үлгілерінде постматериалистердің үлесі айтарлықтай төмен (1991: 15%, 1992: 10%, 1998: 12%). 2000 жылғы Дүниежүзілік құндылықтар сауалнамасының халықаралық деректері бойынша, постматериалистердің ең жоғары пайызы Австралияда (35%), одан кейін Австрияда (30%), Канадада (29%), Италияда (28%), Аргентинада (25%), АҚШ-та (25%), Швецияда (22%), Нидерландыда (22%), Пуэрто-Рикода (22%) және т.б. құрады. Постматериализм материалдық иелік пен ресурстардың жеткілікті болуына негізделгендіктен, оны аскетизммен немесе тұтынудан толық бас тартумен шатастыруға болмайды. Бір жағынан, постматериализмді суперматериализм деп сипаттауға болады. Германиялық деректер көрсетіп тұрғанындай, осындай бағыт жастардың, экономикалық тұрғыдан сенімді мемлекеттік қызметкерлердің және басқарушы орта таптың арасында байқалады. Соңғы кезде әлемдік азаматтық қоғамда пайда болатын "постматериализмнің екінші буыны" мәселесі, олардың "оң идеологиялық бейнесі" ретінде қарастырылып, мәдениеттанушы Роланд Бенедиктер өзінің жеті томдық "Постматериализм" (2001–2005) кітап сериясында көтерілді.
There are several ways of empirically measuring the spread of postmaterialism in a society. A common and relatively simple way is by creating an index from survey respondents' patterns of responses to a series of items which were designed to measure personal political priorities. The theoretical assumptions and the empirical research connected with the concept of postmaterialism have received considerable attention and critical discussion in the human sciences. Amongst others, the validity, the stability, and the causation of postmaterialism has been doubted. The so called "Inglehart index" has been included in several surveys (e. g., General Social Survey, World Values Survey, Eurobarometer, ALLBUS, Turning Points of the Life Course). The time series in ALLBUS (German General Social Survey) is particularly comprehensive. From 1980 to 1990 the share of "pure post materialists" increased from 13% to 31% in West Germany. After the economic and social stress caused by German reunification in 1990 it dropped to 23% in 1992 and stayed on that level afterwards. The ALLBUS sample from the less affluent population in East Germany show much lower portions of postmaterialists (1991: 15%, 1992: 10%, 1998: 12%). International data from the 2000 World Values Survey show the highest percentage of postmaterialists in Australia (35%) followed by Austria (30%), Canada (29%), Italy (28%), Argentina (25%), United States (25%), Sweden (22%), Netherlands (22%), Puerto Rico (22%) etc. As increasing postmaterialism is based on the abundance of material possessions or resources, it should not be mixed indiscriminately with asceticism or general denial of consumption. In some way postmaterialism may be described as super materialism. German data show that there is a tendency towards this orientation among young people, in the economically rather secure public service, and in the managerial middle class. Recently, the issue of a "second generation of postmaterialism" appearing on the scene of worldwide civil society, to a large extent conceived as their "positive ideological embodiment", has been brought up by cultural scientist Roland Benedikter in his seven volume book series Postmaterialismus (2001–2005).