Кіріспе

Кінәсіздік – заң термині, сонымен қатар тәжірибесіздік.

Кінәсіздік – кез келген қылмыс немесе қателікке қатысты кінәнің жоқтығы. Заң аясында, кінәсіздік – бұл жеке тұлғаның қылмысқа қатысты заңдық кінәсіздігі. Басқа жағдайларда, ол тәжірибесіздік болып табылады.

Білімге қатысты

Бейкүнәлік, салыстырмалы түрде әлеуметтік ортамен салыстырғанда немесе жалпы қалыпты өлшеммен абсолютті түрде тәжірибесі аз болуын білдіруі мүмкін. Надандықтан айырмашылығы, бұл көбінесе оң ұғым ретінде қарастырылады, әлемге үмітпен қарауды білдіреді, әсіресе, жамандық жасаудың себебі білімнің жетіспеушілігінен туындайды, ал балаларда жамандық білімсіздіктен болады. Қылмыс және сексуалдық сияқты мәселелер ерекше назар аударуды қажет етеді. Бұл мағына "әділ" сөзінің "білмеу" (латынша noscere – білу, үйрену) деген жалған этимологиясымен байланысты болуы мүмкін. Шын этимологиясы – жалпы жоққа шығару префиксі "in" және латынша nocere, "зияндану" сөздерінен шыққан. Өз ісінің мәнін түсінуге қабілеті жетпейтін адамдар, олардың мінез-құлқына қарамастан, кінәсіз деп есептелуі мүмкін. Осы мағынадан ақыл-есі жетілмеген балаға немесе кез келген жастағы, ауыр психикалық мүкіяттығы бұзылған адамға сілтеме жасау үшін "кінәсіз" сөзі есім ретінде қолданылады. Жан-Жак Руссо балалық шақты "кінәсіздіктің кезеңі" деп сипаттаған, онда балалар "білмейді" және қоғамда лайықты адамдар болу үшін ақыл-есі жетілуі керек. Дегенмен, технологияның дамуымен қазіргі заманғы әлемдегі балалар "цифрлық тумалар" деп аталатын платформаға ие болды, олар кейбір салаларда ересектерден де білімді көрінеді.

Кішірейткіш мағынасы

"Тәбиғилық" кейде теріс мағынада қолданылуы мүмкін, егер белгілі бір өмірлік тәжірибе деңгейі әдеттегі әңгіме жүргізуді немесе басқа, жаңа әлеуметтік ортаға қабылдану үшін қажетті негізгі талаптарды білдірсе. Тәжірибе адамның қалыптасуындағы маңызды фактор болғандықтан, "тәбиғилық" көбінесе ойсыздыққа немесе тәжірибесіздікке синоним ретінде қолданылады.

Символизм

Тоқты – әдетте тазалықтың, күнәсіздіктің символы ретінде қолданылады. Мысалы, христиан дінінде Исаны "Құдайдың Тоқтысы" деп атайды, осы арқылы оның күнәсіз табиғатын баса көрсетеді. Күнәсіздіктің басқа да белгілеріне балалар, бойжеткен қыздар, жыныстық сипаттамасы жоқ жалаңаштық, ән салайтын құстар және ақ түс жатады (Киелі кітаптағы суреттер мен Голливуд фильмдерінде Иса ақ түсті тоға киген күйінде бейнеленеді).

Айыпсыздықты жоғалту

"Бәласыздықты жоғалту" – көркем әдебиетте, халық мәдениетінде және реализмде жиі кездесетін тақырып. Ол көбінесе ересек болу процесінің ажырамас бөлігі саналады. Әдетте, бұл адам өміріндегі жамандық, ауырсыну және/немесе айналасындағы әлемдегі қайғы-қасіретті жақсырақ сезінуге әкелетін тәжірибе немесе кезең ретінде түсіндіріледі. Осы тақырыпты "Американ пирогы" сияқты әндер, Уильям Блейктің "Тәбиғат пен тәжірибе әндері" жинағы сияқты поэзия, "Моңғол құсын атқылау", "Чарльздың қара көзі", "Қош сау, қарулар", және "Бұшпан иелері" сияқты романдар, сондай-ақ "Виридиана", "400 соққы" және "Біздің жақтастар" сияқты фильмдерде көруге болады. Ал И-Цзин 25-ші гексаграмманы "тазалық" деп атайды және "тазалықты белсенді түрде сақтауға шақырады". Әдемілік балалық шаққа батыстық көзқарас ретінде қарастырылуы мүмкін, ал "әдемілікті жоғалту" – әлеуметтік құрылым немесе үстемдік идеология ретінде қарастырылады. Жан-Жак Руссо сияқты ойшылдар балаларды ересектерден бөліп көрсету үшін романтизмді пайдаланды. Балалық шақ және балалық шақтағы әдемілік туралы идеялар осы тұжырымнан туындайды.

Психоанализде

Психоаналитикалық дәстүр шартты түрде екі бағытқа бөлінеді: біріншісі – баланың бастапқыда күнәсіз деп есептелінетін, бірақ стресс немесе психологиялық жарақат салдарынан осы күнәсіздігінен айырылатын (Фейрберн және Винникотт сияқты) жандар; екіншісі – баланың Эдип кешенін еңсеру және/немесе депрессивті позициядан өту арқылы күнәсіздікке қадам сайлап, жетілетінін жақтағандар (Фрейд пен Клейн сияқты). Ал Эрик Берн балалық эго күйін және оның сөздік қорын үш түрлі мүмкіндікті көрсетеді деп санайды: сәйкестіктің қалыпты сөздері; көтерілістің ұятсыз тілі; және "әдемілік пен тазалықтың сөздері". Кристофер Боллас "Күшті кінәсіздік" терминін балама пікірдің бар екенін мойындаудан түбегейлі бас тартуды сипаттау үшін қолданды – бұл оның "фашистік құрылым" деп атаған нәрсесіне ұқсас, нәтижесінде санадағы барлық қарсылықтар жойылады.

Әдебиетті жарықтандыру

Дорис Лессингтің "Алтын дәптері" романында бір әйел бұрын өзін "махаббаттағы әйел" рөліне толыққанды батыруға мүмкіндік берген әдемі тазалыққа күліп, қызғанышпен еске алады. Айви Комптон-Бернеттің бір кейіпкері екі басқа кейіпкер туралы ресми түрде: "Екеуің де күнәсізсіңдер, бірақ бұл күнәсіздік өз өміріңізге деген құштарлығыңызда жатыр" деген қорытындыға келді.