Ангус Л. Макдональд: Нова-Скоцияның көрнекті саяхатшысы мен премьер-министрі

Ангус Л. Макдональд (1890-1954) – Нова-Скотияның либерал премьері, Канаданың теңіз қорғаныс министрі. 2-ші Дүниежүзілік соғыстағы теңіз күштерін дамытты.

26 мин оқу

100%

Дереккөз: Angus Lewis Macdonald — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Канадалық заңгер және саясаткер (1890–1954)

Ангус Льюис Макдональд (10 тамыз 1890 – 13 сәуір 1954), халық арасында «Ангус Л.» деп танылған, – канадалық заңгер, заң профессоры және Нова-Шотландиядан шыққан саясаткер. Ол 1933 жылдан 1940 жылға дейін Нова-Шотландияның либерал премьері болды, содан кейін әскери-теңіз күштерінің федералдық қорғаныс министрі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол тиімді канадалық әскери-теңіз флоты мен одақтастардың конвой қызметін құруды басқарды. Соғыстан кейін ол Нова-Шотландияға премьер-министр болып қайта оралды. 1945 жылғы сайлауда оның либералдары қайтадан билікке келді, ал олардың басты қарсыластары – консерваторлар бірде-бір орын жеңе алмады. Либералдардың «Ангус Л.-мен бәрі жақсы» деген ұраны соншалықты тиімді болды, консерваторлар Макдональдты жеңу үмітін жоғалтты. Ол 1954 жылы лауазымында қайтыс болды. Макдональдтың премьер-министр ретінде өткізген 15 жылдан астам уақыты түбірінен өзгерістер әкелді. Оның басшылығымен Нова-Шотландия үкіметі 100 миллион доллардан астам қаржы жұмсап, жолдар салды, көпірлер тұрғызды, электр желілерін кеңейтті және білім беру жүйесін жақсартты. Макдональд Ұлы депрессия кезіндегі жаппай жұмыссыздықпен күресу үшін жұмыссыздарды тас жолдар салуға жұмысқа тартты. Ол тікелей мемлекеттік жәрдем көрсету моральдық қасиеттерді әлсіретеді, өзіне деген құрметті төмендетеді және жеке бастаманы басады деп есептеді. Алайда, Нова-Шотландия үкіметінің қаржылық жағдайының қиындығын, провинциялардың үлесін талап ететін федералдық жәрдем бағдарламаларына толыққанды қатысуға мүмкіндік бермейтінін де түсінді. Макдональд өзінің провинциясының ең шешен саяси ораторларының бірі саналды. Ол провинциялық автономия философиясын қалыптастырып, кедей провинцияларға денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қамтамасыз ету үшін ұлттық салық кірістерінің үлкен бөлігі қажет екенін айтты. Ол Нова-Шотландиялықтардың Онтарио мен Квебек өнеркәсібін қорғаған ұлттық саясаттың құрбаны болғанын мәлімдеді, өйткені олардың тауарларына жоғары тарифтер салынғандықтан, халық өндірілген заттарға қымбат төлеуге мәжбүр болды. Макдональдтың сөзіне қарағанда, Нова-Шотландияның 1867 жылғы Канада Конфедерациясына дейін ең бай провинциядан 1930 жылдары ең кедей провинцияға айналуы кездейсоқ емес. Макдональд 19 ғасырдың дәстүріндегі Джон Стюарт Милл сияқты классикалық либерал болды. Ол жеке адамның бостандығы мен жауапкершілігіне сенді және мемлекеттік бюрократияның өсуі бостандыққа қауіп төндіреді деп қорықты. Оның пікірінше, мемлекеттің рөлі – негізгі қызметтерді қамтамасыз ету. Ол Нова-Шотландия Энергия Комиссиясы сияқты коммуналдық қызметтердің мемлекеттік меншігін қолдады, бірақ негізгі салалардың мемлекеттік меншігіне немесе жеке компанияларға үлкен несие беру сияқты белсенді саясатты қабылдамады.

Angus Lewis Macdonald (August 10, 1890 – April 13, 1954), popularly known as 'Angus L.', was a Canadian lawyer, law professor and politician from Nova Scotia. He served as the Liberal premier of Nova Scotia from 1933 to 1940, when he became the federal minister of defence for naval services. He oversaw the creation of an effective Canadian navy and Allied convoy service during World War II. After the war, he returned to Nova Scotia to become premier again. In the election of 1945, his Liberals returned to power while their main rivals, the Conservatives, failed to win a single seat. The Liberal rallying cry, "All's Well With Angus L.," was so effective that the Conservatives despaired of ever beating Macdonald. He died in office in 1954. Macdonald's more than 15 years as premier brought fundamental changes. Under his leadership, the Nova Scotia government spent more than $100 million paving roads, building bridges, extending electrical transmission lines and improving public education. Macdonald dealt with the mass unemployment of the Great Depression by putting the jobless to work on highway projects. He felt direct government relief payments would weaken moral character, undermine self respect and discourage personal initiative. However, he also faced the reality that the financially strapped Nova Scotia government could not afford to participate fully in federal relief programs that required matching contributions from the provinces. Macdonald was considered one of his province's most eloquent political orators. He articulated a philosophy of provincial autonomy, arguing that poorer provinces needed a greater share of national tax revenues to pay for health, education and welfare. He contended that Nova Scotians were victims of a national policy that protected the industries of Ontario and Quebec with steep tariffs forcing people to pay higher prices for manufactured goods. It was no accident, Macdonald said, that Nova Scotia had gone from the richest province per capita before Canadian Confederation in 1867 to poorest by the 1930s. Macdonald was a classical liberal in the 19th century tradition of John Stuart Mill. He believed in individual freedom and responsibility and feared that the growth of government bureaucracy would threaten liberty. For him, the role of the state was to provide basic services. He supported public ownership of utilities like the Nova Scotia Power Commission, but rejected calls for more interventionist policies such as government ownership of key industries or big loans to private companies.

Ерте өмір және білім

Ангус Льюис Макдональд 1890 жылдың 10 тамызында Кейп-Бретон аралындағы Инвернесс округіне қарасты Данвеган деген шағын отбасылық шаруа қожалығында дүниеге келді. Ол Льюис Макдональд пен Вероника "Вероника" Перридің ұлы және 14 балалы отбасының тоғызыншы баласы болған. Оның анасы Принс-Эдвард аралындағы белгілі акадиялық отбасынан шыққан, ал анасының әкесі саясаткер Станислаус Фрэнсис Перри болды. Оның әкесі отбасымен 1810 жылы Шотландияның таулы аймақтарынан Кейп-Бретонға көшіп келген. Макдональдтар тың Рим католиктері және Либералдық партияның жақтастары болды. 1905 жылы, Макдональд 15 жасқа толғанда, отбасы Кейп-Бретонның Порт-Худ қаласына көшіп өтті. Макдональд Порт-Худ академиясында оқыды. Ол Антигониш қаласындағы Сент-Франсис Ксавьер университетінің бакалавр бағдарламасына түсуді жоспарлаған, бірақ отбасының қаржылық мүмкіндігі болмағандықтан, Макдональд оқытушылық лицензиясын алып, білімін қаржыландыру үшін екі жыл сабақ берді. Университетте оқып жүргенде ол тағы бір жыл демалып, ақша табу үшін ұстаздықпен айналысты. Ол соңғы семестрін несиеге аяқтады және қарызын өтеу үшін 1914–1915 жылдары университеттің жоғары мектебінде сабақ беруге міндетті болды. Макдональд Сент-Фексте жақсы оқыды. Ол регби ойнады, дебат клубына қосылды, студенттік газеттің редакторы болды және бітіру жылында сегіз пәнінің жетісінен алтын медаль жеңіп алды. Ол сонымен қатар сыныптың үздік бітірушісі атанды.

Соғыс қызметі

Бірінші дүниежүзілік соғыс Макдональд университетті бітіріп жатқанда басталды. 1915 жылы ол Канада офицерлік дайындық корпусында әскери оқудан өтті. 1916 жылдың ақпан айында ол «Кейп-Бретон жоғарытаулықтары» деп аталатын 185-ші батальонға қосылды және 1916 жылдың қазан айында Ұлыбританияға аттанды, онда одан әрі дайындықтан өтті. 1918 жылдың мамыр айында Макдональд Нова-Шотландияның 25-ші батальонында лейтенант болып Франция майданына жіберілді. Ол ауыр шайқастарға қатысты және бірде барлық ротасын басқарды, себебі қалған офицерлердің барлығы жараланған немесе қаза тапқан. Макдональд аман қалғаны үшін өзін бақытты сезінді, бірақ оның жолы Бельгияда таусылды, ол 1918 жылдың 7 қарашасында, келісімге қол қойылғанға дейін төрт күн қалғанда, неміс снайперінің оғынан мойнына рескендік тартты. Макдональд жарақатынан айығу үшін Ұлыбританияда сегіз ай өткізді. 1919 жылы ол үйіне, Кейп-Бретонға, отбасына қайтып оралды. Өмірбаясын жазған Стивен Хендерсон соғыстың оны «көңілділігінен айырып, өзіне сенімсіздік сезімін ұқтырғанын», бірақ «көптеген адамдардың абстрактілі идея үшін қорқынышты өлімге баруға дайын тұрғанын көріп таң қалғанын» жазды.

Саясаттың алдындағы өмір

1919 жылдың қыркүйегінде 29 жастағы Макдональд Галифакстағы Далхаузи заң мектебінде оқуға түсті. Сол екі жыл ішінде Макдональд аймақтың саяси элитасының мүшесі болатын студенттермен өмір бойы сақталатын достық қарым-қатынас орнатты. Ол қайтадан спортта өте жақсы нәтижелер көрсетті, Далхаузи студенттер кеңесіне сайланды, студенттік газеттің редакторлық алқасына кірді және заң мектебінің Мок Парламентінде оппозициялық күштерді басқарды. Ол дерлік барлық пәндерде үздік баға алды және 1921 жылы академиялық жетістіктері үшін диплом алды. Макдональд заң мектебін бітіргеннен кейін бірден Нова Скотия үкіметінде бас прокурордың орынбасары болып жұмысқа орналасты. Ол көбінесе әкімшілік қызметтермен айналысты, бірақ кейде бас прокурорға іс жүргізуде көмектесу үшін сотқа да қатысты. 1922 жылы Макдональд заң мектебінде жартылай штаттан жұмыс істеді. 1924 жылы бас прокурорлық кеңседен кеткеннен кейін толық штаттан профессор болып жұмыс істеді. Макдональд танымал және тиімді оқытушы болды. Оның бұрынғы бір студенті оның трибунадағы үстелінде отырып, шыңға қадала қарап, абайсыздай, ойлап-толғап сөйлейтінін айтады. "Студенттердің бір-бірімен келіспеген жағдайларында Ангус оны одан да ынталандырды". 1924 жылдың 17 маусымында, 33 жасқа келгенде Макдональд әйгілі ирландтық католик отбасынан шыққан Агнес Фоулиге үйленді. 1925-1936 жылдар аралығында Макдональдтардың үш қызы мен бір ұлы дүниеге келді. Агнес балаларды тәрбиеледі және Макдональд саясатқа қадам басқаннан кейін үй шаруасын басқарды. Биограф Джон Хокинс ол ақырында күйеуіне сайлауда жеңіске жетуге көмектескенін жазады. Оның достары көп, соның ішінде Галифакстағы ықпалды Либерал әйелдер қоғамдарының мүшелері де бар еді. Хокинс сондай-ақ Агнес Макдональдтың шебер қонақжай және әңгімелесуді ұнататынын айтады. "Жылдам ойлы, оның тез және алуан түрлі сөз ағыны Ангус Л.дың салмақты, ойластырылған сөйлеуіне қарама-қарсы келді, оны кейбіреулер 'баяулап айту' деп сипаттады". Гарвардтың профессорлары заңды қоғамды жетілдіру құралы ретінде қарастырды. Бұл көзқарас 1929 жылы Макдональдтың азаматтық құқық бойынша мүлік иелерінің жауапкершілігі туралы докторлық диссертациясында көрініс тапты. 1929 жылы заң факультетінің деканы лауазымы бос орынға ие болғанда, Макдональд осы жұмысқа үміттене ме, жоқ па деген мәселеде ойланып, толқыды. Ол университеттің басқару кеңесінің бірнеше мүшесінің қолдауын алған болатын. Алайда, сонымен бірге ол саясатқа көбірек бейімделді және деканатты қабылдау оның саяси амбицияларын белгісіз мерзімге кейінге шегеруді білдіретін еді. Ақырында, бұл лауазым тағы бір белгілі канадалық ғалым, Сидни Смитқа ұсынылды, ол Макдональдтың мектепте қалуын шартымен қабылдады. Макдональд қалды, бірақ тек бір жылға ғана. 1930 жылы ол саясатқа еркін қадам басу үшін отставкаға кетті.

In September 1919, the 29 year old Macdonald began studying at Dalhousie Law School in Halifax. During his two years there, Macdonald formed lifelong friendships with students who were to become members of the political elite in the region. Once again, he excelled in athletics, was elected to the Dalhousie students' council, became the associate editor of the student newspaper and led the opposition in the law school's Mock Parliament. He scored firsts in nearly every course and graduated in 1921 with academic distinction. Macdonald was hired by the Nova Scotia government as assistant deputy attorney general immediately after graduating from law school. He worked mainly as an administrator, although he occasionally appeared in court to help the attorney general prosecute a case. In 1922, Macdonald became a part time lecturer at the law school. When he left the attorney general's office in 1924, he became a full time professor. Macdonald was a popular and effective teacher. One former student describes him sitting at his desk on the rostrum speaking slowly and deliberately while gazing intently at the ceiling. "The more students disagreed (with one another in class) the more Angus encouraged it." On June 17, 1924, when he was 33, Macdonald married Agnes Foley, a member of a prominent Irish Catholic family. Between 1925 and 1936, the Macdonalds had three daughters and a son. Agnes raised the children and ran the household after Macdonald entered politics. Biographer John Hawkins writes she eventually helped her husband win election in a Halifax riding with a significant Irish Catholic population. She had a large circle of friends including members of the powerful Liberal Women's societies of Halifax. Hawkins also notes that Agnes Macdonald was a gifted hostess who loved conversation. "Quick witted, her rapid and varied flow of language contrasted with Angus L.'s deliberate, thoughtful manner of speaking, which some have described as a 'drawl'." Harvard's faculty members saw the law as an instrument for social improvement. That view was reflected in Macdonald's 1929 doctoral thesis on the responsibility of property holders under civil law. When the deanship of the law school came open in 1929, Macdonald agonized over whether he should seek the job. He apparently had strong support from several members of the university's board of governors. At the same time however, he was increasingly drawn to politics and accepting the deanship would mean postponing his political ambitions indefinitely. In the end, the job was offered to Sidney Smith, another prominent Canadian academic who accepted on condition that Macdonald remain at the school. Macdonald did stay, but only for one more year. In 1930, he resigned so he would be free to enter politics.

Федералды науқан, 1930 жыл

1930 жылдың жазында өткен федералды сайлау 40 жастағы Макдональдқа мемлекеттік қызметке үміткер болуға мүмкіндік берді. Ол өзінің туған жері Кейп-Бретондағы Инвернесс округінен сайлауға түсуге шешім қабылдады. Ол жерде ол консерватор қарсыласымен кездесті, оның мінезі өзінің салмақты және ұстамды манерасынан мүлдем өзгеше болды. Биографы Джон Хокинс айтқандай, И. Д. "Айк" Макдугалл "шебер актер болған, көрермендер алдында қарсыласының жақсы дайындалған аргументтерін күлкіге толы шу арасында қиратуға қабілетті еді. Ол гипербола, ойын сөздер мен көтеріңкі көңіл-күйдің шебері еді. Ол ауыл тұрғындарын логикасымен емес, сахнадағы өнерімен жеңіп алатын еді". Макдональд белсенді науқан жүргізді, бірақ жағдай оған қарсы болды. Р. Б. Беннетт басқарыған консерваторлар Маккензи Кингтің беделсіз либералдарын жеңіске жеткізді. Ал Инвернесс округінде Айк Макдугалл 165 дауыс айырмасымен қайта сайланды. Бұл Макдональдтың сайлаудағы жалғыз жеңілісі болды. Содан кейін Макдональд Галифаксқа көшіп, 1930 жылдың тамызында жеке құқық қызметін ашты.

1930 жылғы облыстық конгресте

Макдональд 1920-жылдардың соңғы кезеңінде провинциялық Либералдық партияның ұйымдастыру жұмысына белсенді қатысты. 1925 жылы партия 43 жылдық биліктен кейін күйреуге ұшырады. Сайлау күні либералдар Новая Шотландия заң шығарушы жиналысында үш орынға дейін азайып қалды. Көптеген адамдар партияны оның реформалық бастауларына қайтару уақыты келді деп ойлады. Макдональд партияны жаңартуға ниетті жас либералдардың желісін құру үшін басқа реформашыл мүшелермен бірге жұмыс істеді. 1928 жылғы провинциялық сайлауда либералдар Новая Шотландия тарихындағы ең тартысты сайлаулардың бірінде жоғалтқан беделін қайтаруға қол жеткізді. Консерваторлар 23 орынмен билікте қалды, ал либералдар 20 орынға ие болды. 1929 жылғы қор нарығының құлауынан кейін экономикалық жағдай нашарлап, либералдардың келесі сайлауда билікке оралу мүмкіндігі арта түсті. Макдональд 1930 жылдың күзінде либералдардың съезінде мақұлдануға тиіс 15 тармақты партиялық бағдарламаны жасауға көмектесті. Онда сегіз сағаттық жұмыс күні және тегін бастауыш мектеп оқулықтары ұсырылды. Сондай-ақ, Новая Шотландияның экономикалық жағдайы мен провинцияның Конфедерациядағы орны бойынша ресми тергеу жүргізуге уәде берілді. 1930 жылдың 1 қазанында өткен съезд партия үшін де, Макдональд үшін де шешуші кезең болды. Дәстүрден айырмалы, партияның жаңа басшысы заң шығарушы жиналыстағы либералдық фракция мүшелерінің орнына съезд делегаттарымен сайланды. Либералдық саясатта тәжірибелі екі бай бизнесмен басшылыққа таласты. Алайда, екеуіне де қызығушылық аз болды. Ұсынулар аяқталуға асыққанда, Труро қаласынан келген делегат күтпеген жерден Макдональдты ұсынды. Алғашында таң қалған Макдональд ұсынудан бас тартты, бірақ съездегі күшті қолдауды сезінген соң, оны қабылдауға келісті. Бірнеше сағаттан кейін 40 жастағы Макдональд бірінші кезеңде сенімді жеңіске жетіп, жаңа либералдық партияның басшысы болды.

Либералды партияның жетекшісі

Либералдық партияның төрағасы болғаннан кейін Макдональд провинцияны аралап, әр сайлау округінде партиялық қолдауды ұйымдастыруға көмектесті. Либералдық партияның төрағасы ретінде ол тиімді дебаттер шебері екенін көрсетті. Оның өмірбаяуын жазған Джон Хокинс былай деді: «Макдональдтың қарапайым тілі мен әдемілігі» тыңдаушыларды оның адал екеніне көндірді. Ол саяси мәселелерді «әр сайлаушының түсінетіндей айқындықпен» түсіндіру қабілетін дамытты. Заң шығарушы орган отырыста болғанда, ол либералдарды қоғамдық галереялардан басқарды, өйткені палатада орын болмады. Алты бос орын болды, бірақ консерваторлар бес орындық көпшілігін жоғалтудан қорқып, қосымша сайлау өткізуден бас тартты. Макдональд премьер-министр Гордон Харрингтонды көптеген Нова-Шотландиялықтарды өкілдік етуден айырғаны үшін ашық сынады. Ол «жауапты үкіметтің жоғалуы» деп атаған жағдайға өкінді. Бұл хабар 1848 жылы Канадада бірінші болып, ұлы либералдық реформатор Джозеф Хаудың күш-жігерінің арқасында жауапты үкіметке қол жеткізген провинцияда жақсы қабылдады. Бірақ жеке өзінде Макдональд үкіметтің қосымша сайлау шақыру қаупіне бармағанына қуанды, кейін бір қолдаушысына: «Шындықты айтсам, кейде олар орын ашып, мені осындай қарудан айырады деп қорқатынмын», - деді. Үкімет сайлау алдында жаңа сайлаушылар тізімдерін жасайтын тіркеушілерді тағайындауды талап ететін өзгерістер енгізді. Күтілгендей, мыңдаған либералдық сайлаушылар тізімнен шығып қалды, ал жаңа заң түзетулерге үш күн ғана берді. Либералдар қосымша тіркеушілерді тағайындауды талап ететін сот шешімін алды және кейбір сайлау құқығынан айырылған сайлаушылар тізімге қосылды. «Франшизалық дау» деп аталған оқиға либералдық баспасөзге Макдональдты халықтың құқықтары үшін күрескен Джо Хаудың заманауи өкілі ретінде көрсетуге мүмкіндік берді. Тарихшы Мюррей Бек былай деп жазды: «Саяси аренаға жаңа келген ешкім де осылай жылдам, кеңінен және жағымды танылмаған». Бұл оқиға, Ұлы депрессия кезінде провинциядағы қиындықтармен бірге, 1933 жылдың 22 тамызында Макдональдтың либералдары 30 орынның 22-сін жеңіп алуына әкелді. Консерваторлар енді көпшіктің санасында сыбайлас жемқорлық пен қиын жағдайлармен байланысты болды. Олар 23 жыл бойы билікке оралмады.

After winning the Liberal leadership, Macdonald travelled the province on speaking tours helping organize party support in every constituency. As Liberal leader, he proved to be an effective platform speaker. According to biographer John Hawkins, Macdonald's "plain talk and simplicity" persuaded audiences of his honesty. He developed the ability to explain political issues with a "clarity that every voter could understand". When the legislature was in session, he led the Liberals from the public galleries because he had no seat in the House. There were six vacancies, but the Conservatives refused to call by elections fearing they would lose their five seat majority. Macdonald publicly criticized Premier Gordon Harrington for depriving so many Nova Scotians of representation. He deplored what he called "the loss of responsible government." It was a message that struck a chord in the province that had been the first in Canada to achieve responsible government in 1848 thanks to the efforts of the great liberal Reformer Joseph Howe. Privately however, Macdonald rejoiced that the government couldn't risk calling a by election telling one supporter years later, "If the truth must be told, I was sometimes afraid that they would open up a seat and deprive me of this sort of ammunition". had enacted changes requiring that new voters' lists be drawn up by government appointed registrars immediately before each election. Predictably, thousands of Liberal voters were left off the lists and the new law allowed only three days for corrections. The Liberals secured a court order requiring the appointment of additional registrars and some of the disenfranchised voters were finally added to the lists. The so called Franchise Scandal enabled the Liberal press to cast Macdonald as a latter day Joe Howe, crusading for the rights of the people. "No newcomer to the political scene", writes historian Murray Beck, "has ever become so quickly, widely, and favourably known in such a dramatic fashion". The scandal, compounded by suffering in the province due to the Great Depression, resulted in Macdonald's Liberals winning 22 of the 30 seats on August 22, 1933. The Conservatives were now associated in the public mind with corruption and hard times. They did not regain power for 23 years.

Премьер-министрдің бірінші өкілеттігі 193337

Макдональд 1933 жылдың 5 қыркүйегінде Новая Шотландияның премьер-министрі болып ант берді. Ол 43 жаста болған және ешқашан заң шығарушы жиналыста мүше болып қызмет етпеген. Тарихшы Мюррей Бек Макдональдтың кабинетін «вероятно, Новая Шотландияның ең күшті кабинеті» деп жазады. Биограф Стивен Хендерсон «министрлер жаңа, жігерлі және өздерінің ведомстволарын жақсы білген» екенін айтады, бірақ Макдональдтың өзінің қаржы саласында тәжірибесі болмаған. Биограф Джон Хокинс 1933 жылғы Либералдық партияны «ойшылдар мен реформаторлардың партиясы» деп сипаттайды. 1930 жылдары Макдональдтың либералдары провинцияны Ұлы депрессияның ең қиын кезеңдерінен шығарғанын өз есебіне жатқызды. Журналист Гарри Флеминг көп жылдар өткен соң жазғандай, Макдональд «Құдайдың өзі» сияқты болды, ол «Солтүстік мысынан Сэбл мысына дейінгі әрбір үйге жолдар салып, электр қуатын жеткізген» премьер-министр. Новая Шотландия Канаданың ең өркендеген аймағы емес, бірақ мен үміттенемін және сенемін, ол әрқашан өмірдің жоғары құндылықтарының сақталатын, діннің құрметтелетін, білімнің бағаланатын, әділдіктің шыншыл түрде орындалатын, заңның қатаң сақталатын, меймандостық дәстүрінің ұмытылмастан сақталатын жер болып қалады, онда «бейтаныс» әлі де қасиетті есім. Премьер Ангус Л. Макдональд, 1937 жылдың 2 қазаны.

Зейнетақылар мен көмек көрсету бағдарламалары

Офиске келген алғашқы күні Макдональд либералдықтардың маңызды уәдесін орындап, мұқтаж қарттарға еңбек зейнетақысын енгізді. 1934 жылдың наурыз айының соңына қарай 6000 зейнеткерге төлемдер жіберілді. Бұл қадам халыққа ұнады, тіпті Новая Шотландиядағы ай сайынғы зейнетақы төлемдері ұлттық орташа көрсеткіштен төмен болса да. Жаңа үкімет алдындағы экономикалық жағдай қиын еді. Он мыңдаған новая шотландтықтар кедейленіп, жұмыссыз қалды. Үкімет алдағы қыста 75 мың новая шотландтықтың көмекке мұқтаж болады деп күтті. Өмірбаясын жазған Стивен Хендерсонның айтуынша, Макдональд кедейлерге көңіл жасайтын, бірақ тікелей үкіметтік жәрдемақы олардың мақтанышы мен өзіне деген құрметін кемсітеді деп уайымдады. Тікелей жәрдемақы арзан болғанымен, Макдональд үкіметі жұмыссыздарды жолдарды салу сияқты қоғамдық жұмыстарға жұмысқа алуды жөн көрді. Хендерсонның мәліметінше, 1933 жылы провинцияда асфальтталған жолдардың саны өте аз болған. Ал 1937 жылға қарай бұл көрсеткіш 605-ке жетті. Үкімет мұндай қоғамдық жұмыстарды төмен пайыздық облигациялар сату және бензинге салынатын салықты бір галлонына 6 центтен 8 центке дейін көтеру арқылы қаржыландырды. Макдональд сондай-ақ Р. Б. Беннетттің консервативті федералды үкіметінен кедей провинцияларға қаржылық қолдауды арттыруды сұрады. Ол кезде жалпыұлттық жұмыссыздыққа қарсы сақтандыру жүйесі болмады және Беннет консерваторлары жұмыссыздардың жауапкершілігі негізінен провинциялар мен муниципалитеттерде екенін мәлімдеді. Депрессия кезінде федералды үкімет көмек көрсеткенімен, Новая Шотландия және басқа екі теңіз провинциясы жәрдемақы бағдарламаларына федералды гранттарды сәйкестендіру жүйесімен қиындыққа тап болды. Бұл жүйе бойынша провинциялар өздерінің кірістерінің белгілі бір пайызын төлеуге дайын болған жағдайда ғана федералды ақша алатын. Осылайша, ең кедей провинциялар бай провинцияларға қарағанда федералды көмекке аз ие болды, себебі олар федералды гранттарға теңестіре алмады. Мысалы, тарихшы Э. Р. Форбс 1935 жылдың қаңтар-мамыр айларында барлық үш деңгейдегі үкіметтердің Маритим провинцияларындағы әрбір жәрдемақы алушыға орташа есеппен 2,84 доллар жұмсағанын, бұл басқа алты провинцияда жұмсалған 6,18 доллардың жартысынан да аз екенін атап көрсетті.

On his first day in office, Macdonald kept a key Liberal promise by bringing in old age pensions for elderly people in need. Cheques were mailed out to 6,000 pensioners by the end of March 1934. It was a popular move even though monthly pension payments in Nova Scotia were substantially below the national average. The economic conditions facing the new government were dismal. Tens of thousands of Nova Scotians were impoverished and unemployed. The government expected that 75,000 Nova Scotians would need assistance during the coming winter. Biographer Stephen Henderson writes that Macdonald sympathized with the poor, but he worried that direct government relief payments would undermine their pride and self respect. Even though direct relief might be cheaper, the Macdonald government preferred to hire the unemployed for public works projects such as paving roads. Henderson reports that in 1933, there were only of paved roads in the province. By 1937, that figure had risen to 605. The government financed such public works by selling low interest bonds and raising gasoline taxes from six to eight cents a gallon. Macdonald also urged the federal Conservative government of R. B. Bennett to increase financial support to poorer provinces. At the time, there was no national system of unemployment insurance and the Bennett Conservatives insisted that the unemployed were mainly the responsibility of the provinces and municipalities. Although the federal government did provide relief during the Depression, Nova Scotia and the two other Maritime provinces were hampered by the federal system of matching grants for relief programs. Under that system, provinces received federal money only if they were willing to contribute a percentage of their own revenues. Thus, the poorest provinces received less federal aid than the richer ones because they couldn't afford to match the federal grants. Historian E. R. Forbes points out for example, that from January to May 1935, all three levels of government spent an average of $2.84 for each relief recipient in the Maritimes, an amount less than half the $6.18 spent in the other six provinces.

Джонс комиссиясы

Макдональд Конфедерациядағы қаржылық теңгерімсіздікті Патшалық комиссия тағайындау арқылы шешуге тырысты. Ол провинцияның экономиканы дағдарыстың салдарынан азайту үшін қандай саясатты ұстану керектігін және федералды үкіметпен келіссөздер жүргізу үшін негіз жасауды ұсынды. Үш адамнан тұратын Джонс комиссиясына жоғары дамыған өндіріс аймақтары мен негізінен табиғи ресурстарды пайдалануға тәуелді маргиналды аймақтар арасындағы айырмашылықтарды зерттеген көрнекті экономикалық тарихшы Гарольд Иннис кірді. 1934 жылдың желтоқсан айында провинцияны аралап, 200-ден астам куәгердің жауабын тыңдағаннан кейін комиссия өз есебін жариялады. Макдональд комиссияның жоғары тарифтердің Канаданың орталық өндірісін Новая Шотландияның есебінен қорғағанын және провинцияға федералдық субсидиялар "жеткіліксіз" екенін анықтағандығына риза болды. Комиссия федералды үкіметті қарттану зейнетақысы және жұмыссыздыққа қарсы сақтандыру сияқты әлеуметтік бағдарламаларды қаржыландыру жауапкершілігін өз мойнына алуға ұсынды. Сондай-ақ, Оттава провинциялар арасында теңдік орнатуы керек және федералды салық түсімдерін қайта бөлу қажеттілікке негізделуі тиіс деген пікірді айтты, бұл идея Макдональдтың федералды-провинциялық қатынастар туралы ойлауының маңызды бөлігіне айналды. Басқа нәрселермен қатар, комиссия Макдональд үкіметін жолдарды жабу жұмыстарын жалғастыруға; жастарды отбасылық шаруашылықтарында ұстау үшін ауылдық жерлерді электрлендіру бағдарламасын іске асыруға; және Оттавадағы федералды бюрократияға қарсы Новая Шотландияның мүдделерін қорғайтын кәсіби мемлекеттік қызмет құруға шақырды.

Туризм және Новая Шотландияның жеке басы

Макдональд үкіметі провинцияға ақша әкелу мақсатымен туризмді дамыту үшін нақты қадамдар жасады. Ол қонақ үй, мотель және коттедж иелеріне нысандарын жаңарту үшін шағын несиелер беріп, туристер үшін жағдайды жақсартты. Сондай-ақ, мейрамхана және қонақ үй қызметкерлеріне тамақ дайындау курстарын ұсынды. Үкіметтің кең ауқымды жол салу бағдарламасы туристерге саяхаттауды жеңілдетті. Бірақ тарихшы Стивен Хендерсон Макдональдтың осы практикалық қадамдардан асып, Жаңа Шотландияны әдемі және табиғи жер ретінде, түрлі-түсті шотландтар, акадиандар, немістер және микмактардың мекені ретінде көрсеткенін жазды. Үкіметтік жарнамада провинция "қалалық, орта таптың отбасыларының "өткенге оралу" үшін баратын жері" ретінде бейнеленді. Хендерсонның сөзінше, туристік науқандар жаңа шотландтықтардың жаңа бейнесін қалыптастырды. "Олар провинциялық биліктің заманауи жолдардың кең желісін салып жатқанын көрді, провинцияның сұлулығын мақтайтын кітаптар мен буклеттерді оқыды және премьер-министрлерінің ата-бабаларының таза, қарапайым абыройы туралы романтикалық әңгімелерін естіді". Макдональд әсіресе "Шотландияның таулы аймақтарының романтикалық мәдениетіне" құмар болды. Макдональд сонымен қатар Кэп-Бретон таулы аймағының ұлттық паркі үшін 4000 км²-ден астам жерді (көптеген акр) жинауға көмектесті, оған әсем курорттық қонақ үй және әлемдік деңгейдегі гольф алаңы кірді. Хендерсонның жазуынша, "Макдональд жаңа әлемдегі туристер үшін Шотландияның бір бөлігін жасадым деп ойлады".

Кәсіподақ туралы заң

Жаңа Шотландия заң шығарушы органы 1930-шы жылдардағы өнеркәсіптік кәсіподақтардың күшейіп келе жатқан ықпалын мойындады, осыны тарихшы Стивен Хендерсон «Канаданың ең заманауи еңбек заңнамасының алғашқы үлгісі» деп атады. Макдональд басқаратын либералдар мен оппозициядағы консерваторлар кәсіподақ құқықтарын қорғау қажеттігінде келіссе де, партиялар Кәсіподақтар туралы заңға еңбек сіңіру үшін бәсекелестікке түсті. 1937 жылдың қаңтар айында премьер-министр Макдональд Сиднейдегі кәсіподақ өкілдерімен кездесуге контрабандалық ромның бір бөтелкесін алып барды, онда олар оған американдық Ұлттық Еңбек қатынастары заңының негізінде дайындалған заң жобасын ұсынды. Бірақ Макдональд үкіметі заң жобасын заң шығарушы органда ұсынбастан бұрын, консерваторлар өздерінің ұқсас заң жобасын ұсынды. Заңнамаға Канадалық өндірушілер қауымдастығы қоғамдық тыңдауларда қарсылық білдірді, бірақ либералдар мен консерваторлар бірігіп, оны бірауыздан қабылдады. Жаңа Кәсіподақтар туралы заң жұмыс берушілерді өз қызметкерлерінің көпшілігі таңдаған кез келген кәсіподақпен келіссөздер жүргізуге міндеттеді. Сондай-ақ, жұмыс берушілерге кәсіподақ құруға қатысқан жұмыскерлерді жұмыстан босатуға тыйым салынды. Канадалық қамқорлықтың толыққанды тарихын жазған журналист Джеффри Симпсон либералдардың дауыс жинау үшін жолдарды жақсартуды пайдаланғанын, ал тас жол құрылысшылары «сайлау кампаниясы алдында және оның кезінде ерекше қарбалас болғанын» жазды. Биограф Стивен Хендерсонның айтуынша, Макдональдтың өзі үкіметтік лауазымдарды партиялық жақтастармен толтырудың дәстүрлі тәжірибесін ұнатпаған. Дегенмен, «партиялық жалдаулар мен жұмыстан босатулар толқыны» жалғасты, өйткені әр округтегі комиссиялар «жұмыскерлерді тиісті емес саяси белсенділіктері үшін тексерді және үміткерлерді либералдық партияға олардың немесе олардың отбасыларының қосқан үлесіне қарай бағалады». Макдональд үкіметтің танымал жол салу бағдарламасына тағы 7,5 миллион доллар жұмсалатынын уәде берді, оны тәжірибелі Қозғалыс министрі А.С. Макмиллан басқарады. Макмиллан, сонымен қатар Жаңа Шотландия Энергия комиссиясының төрағасы, электр қуатын ауылдық аймақтарға жеткізуді ұзартып келді. Ол қазір электр қуатын ұсыну құнын субсидиялауға арналған ауылдық электрлендіру туралы заң жобасын ұсынды. Осы дайындықтардан кейін премьер-министр 1937 жылдың 29 маусымына провинциялық сайлауды жариялады. Макдональд өзінің үкіметінің жетістіктеріне сүйене отырып, сайлау кампаниясын жүргізді. Сайлау күні оның либералдық партиясы заң шығарушы органдағы 30 орынның 25-ін жеңіп алды. Премьер-министр Уильям Лайон Маккензи Кинг 1935 жылғы жалпы сайлау кезінде Макдональдты федералдық кеңсеге кандидат болуға шақырған еді. Макдональд одан бас тартса да, 1937 жылы Макдональдтың жақын арада федералдық саясатқа кіретіні туралы қатты әңгімелер тарады. Алайда, биограф Стивен Хендерсон Макдональдтың премьер-министр болып қалуды қалағанын, осылайша ол Новая Шотландияның мәселесін федералдық-провинциялық қатынастар жөніндегі Корольдік комиссияға ұсына алатынын жазды.

The Nova Scotia legislature recognized the growing power of industrial unions in the 1930s by passing what historian Stephen Henderson calls "Canada's first piece of modern labour legislation". Although Macdonald's governing Liberals and the opposition Conservatives agreed on the need to protect union rights, the parties vied with each other to take credit for the Trade Union Act. In January 1937, Premier Macdonald carried a bottle of bootleg rum to a meeting with union officials in Sydney, Cape Breton where they gave him a draft bill based on the American National Labor Relations Act. Before the Macdonald government could introduce the bill in the legislature, the Conservatives presented a similar one of their own. The legislation faced opposition from the Canadian Manufacturers' Association during public hearings, but Liberals and Conservatives combined to pass it unanimously. The new Trade Union Act required employers to bargain with any union chosen by a majority of their employees. It also prohibited employers from firing workers for organizing a union. In his comprehensive history of Canadian patronage, journalist Jeffrey Simpson writes that the Liberals used road improvements to win votes, with highway crews "especially busy before and during election campaigns." Biographer Stephen Henderson argues that Macdonald himself did not relish the traditional practice of filling government jobs with party supporters. Nevertheless, the "wave of partisan hirings and firings" continued as committees in each riding "scrutinized employees for inappropriate political activity and rated prospective candidates based on what they or their families had done for the Liberal party". Macdonald promised the government would spend another $7.5 million on its popular road paving program overseen by A. S. MacMillan, the veteran Minister of Highways. MacMillan, also Chairman of the Nova Scotia Power Commission, had been extending electrical service into rural areas. He now introduced a rural electrification bill designed to subsidize the cost of providing electricity. After these preparations, the premier called a provincial election for June 29, 1937. Macdonald campaigned on his government's record. On election day, his Liberals were rewarded with 25 of the 30 seats in the legislature. Prime Minister William Lyon Mackenzie King had invited Macdonald to run for federal office during the general election of 1935. Although Macdonald turned him down, there were strong rumours in 1937 that Macdonald would soon enter federal politics. Biographer Stephen Henderson writes however, that Macdonald wanted to remain as premier so he could present Nova Scotia's case to a Royal Commission on federal provincial relations.

Роуэлл-Сироа комиссиясы

1930 жылдардағы дағдарыс федералдық-провинциялық қаржылық қарым-қатынастардағы айқын кемшіліктерді көрсетті. Канаданың нашар провинциялары кең таралған кедейлік пен аштықпен күресуге мүмікін емес еді, ал федералдық үкімет жұмыссыздыққа жәрдем беру үшін толық жауапкершілікті қабылдауға қарсы тұрды. 1937 жылға қарай жағдай соншалықты қиын болды, Манитоба және Саскачеван провинциялары банкротқа бара жатты. Биограф Стивен Хендерсонның сөзіне сәйкес, Макдональд Комиссияның соңғы ұсыныстарын жасауға маңызды үлес қосты. Макдональд Жаңа Шотландия провинциясының материалдарын жазып, 1938 жылдың ақпан айында Галифакста өткен Комиссия отырысында оны жеке өзі таныстырды. Ол федералдық үкіметтен жұмыссыздыққа сақтандыру, егде саягөгерлерге зейнетақы және аналарға жәрдемақы сияқты әлеуметтік бағдарламаларға толық жауапкершілікті алуды талап етті. Комиссияның 1940 жылдың мамырында жарияланған соңғы баяндамасында Макдональдтың көптеген ұсыныстары қамтылған. 1941 жылдың қаңтарында Маккензи Кинг баяндаманы талқылау үшін федералдық-провинциялық конференция шақырып өтті. Провинциялар не істеу керектігі туралы келісе алмады, бірақ сәуір айында федералдық үкімет Канаданың Екінші дүниежүзілік соғысына қатысуын қаржыландыру үшін уақытша шара ретінде жеке және корпоративтік табыстарға жоғары салық салуды жариялады.

Оттаваға шақыру

1939 жылы қыркүйекте Канада Германияға соғыс жариялағаннан кейін Макдональдтың саяси карьерасы күрт өзгерді. Үш айдан соң Маккензи Кинг федералды сайлау шақырып, 1940 жылдың 26 наурызында оның либералдары шешуші жеңіске жетті. Жеңіске қарамастан, Кингке елдің "ең білікті мамандарын" соғыс уақытындағы кабинетіне шақыруға қысым түсті. 1940 жылдың маусымында әуе апатында қорғаныс министрінің қазасы Кингке әкімшілігін қайта ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Ол жаңа қорғаныс министрі болып Жаңа Шотландиялық Ж. Л. Ралстонды тағайындады. Ралстон келісті, бірақ екі талап қойды: біріншісі, Жаңа Шотландиядан Дж. Л. Илсли оны қаржы министрі қызметінен ауыстырсын, екіншісі, ол жаңа лауазымында көмек алсын. Кинг екі қосымша министр тағайындауға шешім қабылдады – біреуі Корольдік Канада әуе күштеріне, екіншісі Корольдік Канада теңіз күштеріне жауапкер болсын. Сондықтан ол Макдональдты ұлттық қорғаныс министрі ретінде теңіз күштеріне қатысты мәселелерге қосылуын сұрады.

Соғыс уақытындағы федералды мансап, 1940-45

Оттавадағы Макдональдтың бес жылы қырағы болды. Ол Канаданың теңіз күштерін күрт арттыруды бақылады және Либералдық үкіметтің және елді бөліп тастау қаупі төнген саяси дағдарыста маңызды рөл атқарды. Ол сондай-ақ Макдональд жек көретін саяси лидер, Маккензи Кингтің наразылығына ұшырады. 1940 жылы федералды кабинетке кіргенде, Макдональд ескірген Кингтің орнын басуға және бір күні өзі премьер-министр болуға мүмкін кандидат сияқты көрінді. Маккензи Кинг Макдональдтың Онтарио штатындағы Кингстон қаласындағы бос мандатқа түсуін қалады. Бұл Канаданың алғашқы премьер-министрі сэр Джон А. Макдональдтың өкілдік еткен дәстүрлі консервативті округ болған. Бірақ 1935 жылы округ либералдарға өтті және Кинг оны өздерінде ұстап тұрғысы келді. Макдональд кейінірек былай деп жазды: "Мен Кингстон қаласын, оның мәселелерін, халқын мүлдем білмейтін едім".

Әскери-теңіз флотын құру

Макдональд Канада Корольдік теңіз флотының (RCN) кеңейтуін қадағалауда үлкен, бірақ маңызды міндетке тап болды. Тарихшы Десмонд Мортон атап өткендей, Канада 1939 жылы соғысқа кірген кезде, RCN өте шағын болды. Оның құрамында алты эсминец, бес мина тазартқыш және тұрақты әскер мен ерікті резервте 3000-ға жуық адам болды. 1940 жылы Макдональд қызметке келген кезде, RCN 100 кемеге және 7000-нан астам қызметкерге дейін өсті, бірақ биограф Стивен Хендерсон атап көрсеткендей, "оның көптеген кемелері мен теңізшілері теңізде қызмет етуге дайын емес еді". Соғыс аяқталған кезде RCN бастапқы күшін 50 есеге дейін кеңейтті, шамамен 400 жауынгерлік кеме, 500-ге жуық қосымша кемелер және шамамен 96 000 ер және әйел болды. Алайда, Канаданың конвойлерді қорғау жұмысы әрдайым ойдағыдай жүрмейтін. Соғыстың басында Канада теңіз флотында су асты кемелерін анықтауға қабілетті жабдықтар мен су бетіндегі су асты кемелерін анықтауға тиімді радар болмады. Жағдайды одан да қиындатқан нәрсе – Канадада ең тиімді су астыға қарсы қару ретінде ұзақ қашықтыққа ұшатын ұшақтар болмады. Жабдықтау кемелерінің саны арта келе, RCN жақсы жабдықталған британдық және американдық теңіз күштеріне жете алмады. Макдональдтың өзі әскери тәжірибесі болмағандықтан, ол көбінесе жабдықтардың жетіспеушілігі және басқа да мәселелер туралы оны хабардар етпеген жоғары шенді теңіз офицерлеріне сенеді. Хендерсон: "Макдональдтың Теңіз істерін басқаруы керемет болған жоқ", - деп жазады, "[бірақ] мәселе, мүмкін, Макдональдқа қарағанда жоғары теңіз штабында болды". Макдональдтың жоғары шенді теңіз офицерлерімен, әсіресе контр-адмирал Перси В. Неллспен болған қақтығысы 1944 жылы соңғысының қызметтен босатылуына әкелді. Дегенмен, соғыс барысында Макдональд басқарған RCN одақтастардың жеңісіне қажетті материалдарды қорғауда біртіндеп тиімдірек болды.

Әскерге шақыру дағдарысы

Биограф Стивен Хендерсон Макдональдтың 1942 және 1944 жылдары премьер-министр Маккензи Кинг шетелде міндетті әскери қызметті енгізуден жалтарған кезде, федералды үкіметті дүрліктірген соғыс кезеңіндегі әскери дағдарыста маңызды рөл атқарғанын айтады. Макдональд өзі ерікті түрде әскери қызметке шақырудың орнына, міндетті әскери қызметтің жақтаушысы болған. Халықаралық көзқарасты ұстанатын ол, кейбіреулердің шетелдегі қызметтің ауыртпалығын көтеріп, ал басқаларының әскери міндеттерінен қашуын әділетсіздік деп санайтын. Алайда, Макдональд француз тілді Квебек провинциясында міндетті әскери қызметке қарсылық күшті екенін және оны күштеп енгізу ұлттық бірлікке нұқсан келтіретінін түсінді. Сонымен қатар, соғыстың басындағы жылдары ерікті түрде әскери қызметке шақыру арқылы қарулы күштердің қажеттілігін қанағаттандыруға болатынын мойындады. Міндетті әскери қызмет қажет болған жағдайда ғана. Маккензи Кингтің 1942 жылғы ұраны нақты міндеттемелерден шеберлікпен жалтарды. Дегенмен, Макдональд жағдай өзгерген жағдайда үкіметтің міндетті әскери қызметті қолдауына ықпал етуді жалғастырды. Оның осы позициясы саяси сақтықты ұстанатын Маккензи Кингтің наразылығын тудырды. «Макдональд өте мақтаншыл адам», - деп шағымданды премьер-министр күнделігінде, «және өзін жоғары бағалайды. Әрине, ол либералдық партияны кейін басқаруға келген деп ойлаған, бірақ күткен қолдауды таба алмады». Оппозициядағы консерваторлар шетелдегі міндетті әскери қызметті талап етуді жалғастырғандықтан, Кинг үкіметі 1942 жылдың 27 сәуірінде жалпыұлттық референдум өткізді. Референдумда сайлаушылар үкіметті бұрынғы уәдесінен – міндетті әскери қызметті енгізбеуден босатуға рұқсат сұрады. Нәтижелер ұлттық бөліністің күшті екенін көрсетті. Ағылшын Канадасы үлкен көпшілікпен қолдады, ал француз Канадасы басым көпшілікпен қарсы дауыс берді. Референдум нәтижелері міндетті әскери қызметті қолдаушы министрлердің позициясын нығайтқандай болды. Макдональдтың Нова-Скотиядан келген екі кабинетінің мүшесі, қорғаныс министрі Дж. Л. Ралстон және қаржы министрі Дж. Л. Илсли үкіметті міндетті әскери қызметті дереу енгізуге шақырды. Ал сақтықпен қараған Макдональд үкіметтің соғысқа қатысуын қамтамасыз ету үшін қажет болған жағдайда міндетті әскери қызметті енгізуге міндеттеме беруін қалады. Екі жылдан кейін, Канада әскері шетелден күштерді күшейтуді сұрағанда, дағдарыс қайтадан туды. Ралстон Кингтің міндетті әскери қызметті енгізуін қалады, бірақ Макдональдтың ықпалымен премьер-министрдің соңғы ерікті әскери қызметке шақыру науқанын өткізу жоспарына келісуге дайын болды. Алайда, 1944 жылдың 1 қарашасында Кинг кабинет отырысында Ралстонды кенеттен қызметінен босатып жіберді. Макдональд отставкаға кетуді ойлады, бірақ кейін Кингке қарсы тұрса, соққы беретінін айтты. Оның орнына ол креслосында отырып, жазба парақтарын ұсақ-ұсақ жыртып, еденге төкті. Стивен Хендерсон Макдональдтың отставкаға кетпеу шешімі Кинг үкіметін құтқарып қалғанын жазады. Кингтің өзі Макдональд кетсе, Илсли де отставкаға кететінін, мүмкін басқа министрлерді де алып кететінін және үкіметтің құлауына себеп болатынын мойындаған сияқты. Ақырында, ерікті әскери қызметке шақыру науқаны сәтсіз аяқталғаннан кейін Кинг шетелде міндетті әскери қызметті енгізуге мәжбүр болды, бірақ соғыс көп ұзамай аяқталды және оның үкіметі зардап шекпеді. Алайда, міндетті әскери қызмет дағдарысы Кинг пен оның теңіз министрі арасындағы антагонизмді күшейте түсті. Макдональд ұлттық саясаттың қулықтары мен қатыгездігіне көңілі толып, Нова-Скотияға қайта оралуға құштар болды.

Biographer Stephen Henderson maintains that Macdonald played a key role in the wartime conscription crises that beset the federal government in 1942, and again in 1944, as Prime Minister Mackenzie King tried to avoid imposing compulsory military service overseas. Macdonald himself strongly favoured conscription rather than relying solely on voluntary enlistment. A committed internationalist, he believed it unfair that some bore the sacrifices of overseas service while others escaped what he saw as their military obligations. Macdonald realized however, that conscription was highly unpopular in French speaking Quebec and that enforcing it would split the country at a time when national unity was crucial. He also recognized that in the early years of the war, voluntary enlistment was producing enough recruits to meet the needs of the armed forces. Not necessarily conscription but conscription if necessary. Mackenzie King's 1942 slogan ingeniously avoided any definite commitment. Nevertheless, Macdonald continued to push the government to commit itself to conscription if circumstances should change. His position earned him the enmity of the politically cautious Mackenzie King. "Macdonald is a very vain man", the prime minister complained in his diary, "and has an exceptional opinion of himself. Undoubtedly, he came here expecting to possibly lead the Liberal party later on but has found that he will not be able to command the following that he expected". As the opposition Conservatives continued to press for overseas conscription, the King government held a national plebiscite on April 27, 1942. The plebiscite asked voters to release the government from its previous promise not to introduce compulsory war service. The results confirmed the sharp national split. English Canada voted strongly in favour and French Canada overwhelmingly against. The results of the plebiscite seemed to strengthen the position of ministers who supported conscription. Macdonald's two cabinet colleagues from Nova Scotia, defence minister J. L. Ralston, and finance minister J. L. Ilsley, urged the government to introduce conscription immediately. A more cautious Macdonald wanted the government to commit itself to conscription should it be required to support the war effort. The crisis flared again two years later when the Canadian military called for overseas reinforcements. Ralston wanted King to impose conscription, but at Macdonald's urging, seemed willing to compromise by going along with the prime minister's plan for one last voluntary recruitment campaign. King however, suddenly dismissed Ralston during a cabinet meeting on November 1, 1944. Macdonald considered resigning, but said later he would have struck King if he had risen to leave. Instead he sat in his chair ripping sheets of notepaper into small shreds and dropping them on the floor. Stephen Henderson writes that Macdonald's decision not to resign probably saved the King government. King himself seemed to recognize that if Macdonald had left, Ilsley would have resigned too, possibly taking other ministers with him and causing the government's collapse. In the end, King was forced to impose overseas conscription after the failure of the voluntary recruitment campaign, but the war ended soon after and his government survived unscathed. The conscription crisis however, hardened the animosity between King and his naval minister. Macdonald, disillusioned by what he saw as the chicanery and ruthlessness of national politics, longed to return to Nova Scotia.

Облыс премьері, 194554

1945 жылы Макдональд Новая Шотландияға оралғанда 55 жаста болды, бірақ күміс шашты саясаткер енді 20 жылға үлкендейіп көрінді. Премьер-министр А.С. Макмиллан зейнеткерлікке шыққаннан кейін либералдар 1945 жылғы 31 тамыздағы съезде Макдональдтың басшылығын қайта бекітті. Екі айдан кейін Макдональдтың либералдары провинцияны басып алып, Конфедерациядан бері алғаш рет консерваторларды жойып, барлық округтерді жеңіп алды. Тек екі Кейп-Бретон округінде ғана сайлаушылар қазіргі Жаңа демократиялық партияның (NDP) алдағы CCF – Кооперативтік Комонвелл Федерациясының өкілдерін сайлады. Үлкен жеңіске қарамастан, жақын әріптесі Макдональдтың 1940 жылы Новая Шотландиядан кеткенге дейін болғандай емес екенін айтты. Ол шешім қабылдауда қиындық көріп жүрді, себебі ол кешігіп отырған жоқ, бірақ денсаулығы нашар еді. Дегенмен, Макдональд провинциялардың басты жақтаушысы ретінде жұмысын бастады. Ол провинциялардың тәуелсіздігін сақтау үшін бензин, электр энергиясы және ойын-сауық салығы сияқты кіріс көздеріне толық құқықтары болуы керек деп мәлімдеді. Ол провинциялық құқықтарды қамтамасыз ету үшін конституциялық түзетулерді талап етті. Макдональд федералды үкіметті 1940 жылғы Роуэлл-Сироис комиссиясының ұсыныстарын қабылдап, қажеттілікке сәйкес ұлттық байлықты қайта бөлуге шақырды. Оның пікірінше, мұндай саясат кедей провинцияларға елдің басқа аймақтарындағыдай мемлекеттік қызметтерді ұсынуға мүмкіндік береді, бірақ салықтардың деңгейі орташадан жоғары болмайды. Ақырында Макдональд бензинге салынатын салыққа провинцияның толық құқығын алу сияқты шағын жеңістерге қол жеткізді. Федералды үкімет провинциялық субсидиялардың негізі ретінде қаржылық қажеттілікті мойындаудан бас тартты. Провинциялық құқықтарды қорғау жөніндегі ұлттық өкіл ретіндегі қызметінен басқа, Макдональд білім беруге көп инвестиция жасаған әкімшілікті басқарды. Оның үкіметі ауылдық мектептердің құрылысын қаржыландырып, Далхаузи университетінің медицина және құқық факультеттеріне қаржылық көмек көрсетті. Макдональд 1949 жылы Новая Шотландияның алғашқы білім министрі Генри Хиксті тағайындады, ол провинциялық бюджеттің бес бөлігін құрайтын 7,6 миллион долларды жұмсауды қадағалады. Макдональдтың либералдары 1949 және 1953 жылдары қайта сайланды, бірақ консерваторлар Роберт Стэнфилдтің басшылығымен тұрақты жетістіктерге жетті. Мысалы, консерваторлар сыра, шарап және арақ зауыттарының либералдық партияға өнімдерін мемлекеттік дүкендерде сату құқығы үшін сыйақы төлегендігіне назар салды. Бірақ либералдар танымал Ангус Л. Макдональд басшылығымен мұндай айыптаулардан қорғалғандай көрінді. Алайда 1954 жылғы 11 сәуірде Макдональд жеңіл жүрек ұстамасынан зардап шегіп, ауруханаға түсті, екі күннен кейін 63 жасында ұйықтап жатып қайтыс болды. Стивен Хендерсонның айтуынша, оның қайтыс болған күні Новая Шотландия заң шығарушы органы отырыс өткізді. Макдональдтың орындығы Кланранольд тартанымен жабылған, ал оның үстеліне қайың бұтағы қойылған. Макдональдтың денесі үш күн бойы заң шығарушы ғимаратында жатты, оған құрмет көрсету үшін 100 мыңнан астам адам келді.

When Macdonald returned to Nova Scotia in 1945, he was only 55, but the silver haired politician now seemed 20 years older. After the retirement of Premier A. S. MacMillan, the Liberals reaffirmed Macdonald's leadership at their convention on August 31, 1945. Less than two months later, Macdonald's Liberals swept the province wiping out the Conservatives for the first time since Confederation and winning all but two Cape Breton ridings where voters elected members of the Co operative Commonwealth Federation or CCF, the forerunner of the present day New Democratic Party, or NDP. In spite of his huge victory, a close colleague noted that Macdonald was not the same man he had been before he left Nova Scotia in 1940. He had trouble making decisions, not because he was a procrastinator, but because he was not well. Nevertheless, Macdonald plunged into his role as a leading champion for the provinces. He argued that in order to maintain their independence, provinces needed exclusive jurisdiction over such sources of revenue as gasoline, electricity and amusement taxes. He lobbied for constitutional amendments designed to guarantee provincial rights. Macdonald urged the federal government to accept the 1940 recommendations of the Rowell Sirois Commission and redistribute national wealth based on need. Such a policy, he maintained, would enable poorer provinces to sustain government services available in other parts of the country without having to impose higher than average levels of taxation. In the end, Macdonald won only small victories such as gaining exclusive provincial access to gasoline taxes. The federal government refused to recognize financial need as the basis for provincial subsidies. Aside from his role as a national spokesman for provincial rights, Macdonald presided over an administration that invested heavily in education. His government financed the building of rural high schools and extended financial assistance to Dalhousie University's schools of medicine and law. Macdonald also appointed Nova Scotia's first minister of education, Henry Hicks, in 1949 to oversee $7.6 million in spending, about a fifth of the provincial budget. The Macdonald Liberals easily won re election in 1949 and 1953, but the Conservatives made steady gains under Robert Stanfield, their new leader. The Conservatives for example, drew attention to kickback schemes under which brewing companies, wineries and distilleries contributed to the Liberal party in exchange for the right to sell their products in government liquor stores. The Liberals seemed secure against such allegations however, as long as they were led by the popular Angus L. Macdonald. However, Macdonald suffered a slight heart attack on April 11, 1954, and was admitted to hospital, where he died in his sleep two nights later, at age 63. Stephen Henderson writes that the Nova Scotia legislature sat on the day of his death. Macdonald's seat was draped in Clanranald tartan and a sprig of heather decorated his desk. Macdonald's body lay in state for three days in the legislative building as more than 100,000 people filed past to pay their respects.

Макдональдтың өлімінен кейінгі оқиғалар

Макдональдтың өлімі провинциялық либералдар үшін апатқа ұшырды. Халыққа қадірлі премьер-министрдің ізбасары болған жоқ. 1954 жылдың 9 қыркүйегінде өткен партияның басшылық конференциясында либералдар діни белгі бойынша күрт бөлінгендей көрінді. Бес тур дауыс беруден кейін конференция Макдональдтың өлімінен кейін уақытша премьер-министр болған католик Харольд Конноллиді қабылдамады. Оның орнына протестант Генри Хиксті таңдады. Тарихшы Мюррей Бек жазғандай, "Либералдар үшін өкінішке орай, делегаттар конкурсанттардың арасындағы жалғыз католикті жеңу үшін біріккендей көрінді". Бек сондай-ақ "Нова-Скотия үкіметтері басшылық алмасып кету кезінде әрқашан ең осал болып келген" деп атап өтті. 1956 жылдың 30 қазанында өткен келесі провинциялық сайлауда Роберт Стэнфилд пен оның консерваторлары 24 мандатқа, либералдар 18 мандатқа ие болды. Макдональдтың басшылығымен басталган 23 жылдық либералдық кезең соңымен аяқталды.

Бағалау және мұра

Мюррей Бек Макдональдтың Новая Шотландиялықтарға деген саяси тартымдылығы аңызға айналған Джозеф Хаудікін одан да күшті болуы мүмкін деп жазады. Хау сияқты, Макдональд та құштар және сөзді көшбасшы болды, оның шеберлікпен құрастырылған сөздері оның зиялы қабілетін, кең білімін және фактілерге құрметін көрсетті. Бек Макдональдтың сайлауалды уәделерін қатаң түрде орындауы арқасында, ол сөзіне берілген көшбасшы ретінде танылды деп жазады. Макдональдтың провинцияны Ұлы депрессиядан шығарған премьер-министр ретіндегі беделі, автомобиль жолдары мен ауылдық жерлерді электрмен жабдықтау сияқты амбициозды мемлекеттік жобаларға адалдығына негізделген. Оның құрметіне аталған көпір Галифакс пен Дартмут арасында паромға отырып, немесе Бедфорд шығанағының айналасымен шақырымдармен жүрмей, саяхаттауға мүмкіндік берді. Макдональд байлықтың тең бөлінуін үнемі талап етті, соның арқасында Новая Шотландия сияқты кедей провинциялар Канаданың гүлденуіне толыққанды қатыса алатын болды. Биограф Стивен Хендерсонның айтуынша, Макдональд 1957 жылы кедей провинцияларға өз азаматтарына салыстырмалы деңгейде қызметтер ұсынуға мүмкіндік беретін теңестіру схемасын енгізгені үшін мақтауға лайық. Алайда, Макдональдтың провинциялық автономияны қолдауы, соғыстан кейінгі әлеуметтік мемлекеттің орталықтандыру тенденцияларының құрбаны болды, онда федералды үкімет ұлттық әлеуметтік бағдарламаларға барынша бақылауды алды. Өмірі бойы Макдональд өзінің білім алған орны – Сент-Франциск-Ксавьер университетімен байланысын сақтап келді. 1946 жылы Сент-Фекстен құрметті заң ғылымының докторы атағын алды. Ол 1953 жылы университеттің 100 жылдық мерекесіне арналған құрметті төраға және қаржы жинаушы болып қызмет етті, сондай-ақ Новая Шотландиядағы шотландтардың ерте тарихын зерттеу үшін студенттерге көмектесу үшін қаражат жинады. Макдональд жаңа университет кітапханасындағы оқу залына «Рулар залы» деп ат қоюды ұсынды. Сент-Фекс бұл идеяны қабылдап, кітапхананы оның құрметіне атауды шешті. Осылайша, 1965 жылдың 17 шілдесінде Ангус Л. Макдональд кітапханасы ресми түрде ашылғанда, оның оқу залының қабырғаларын шотланд және ирланд руларын бейнелейтін 50 герб әшекейледі.

Murray Beck writes that Macdonald's political appeal to Nova Scotians may have been even stronger than the legendary Joseph Howe's. Like Howe, Macdonald was a passionate and eloquent leader whose elegantly crafted speeches reflected his wit, wide learning and respect for factual accuracy. Beck writes that by scrupulously fulfilling his campaign promises, Macdonald became known as a leader who always kept his word. Macdonald's reputation as the premier who led the province out of the Great Depression rested on his commitment to ambitious government projects such as highway construction and rural electrification. The bridge, named in his honour, made it possible to travel between Halifax and Dartmouth without having to board a ferry or drive several kilometres around the Bedford Basin. Macdonald consistently called for a more equitable redistribution of wealth, so that poorer provinces such as Nova Scotia, could share fully in Canada's prosperity. Biographer Stephen Henderson writes that Macdonald deserves credit for the introduction, in 1957, of an equalization scheme designed to enable poorer provinces to provide comparable levels of services to their citizens. Macdonald's advocacy of provincial autonomy however, fell victim to the centralizing tendencies of a post war welfare state in which the federal government increasingly assumed greater control over national social programs. Throughout his life, Macdonald maintained ties to his alma mater, St. Francis Xavier University. He received an honorary doctor of laws degree from St. FX in 1946. He served as honorary chair and fundraiser for the university's centennial celebrations in 1953 and raised money to support student research into the early history of the Scots in Nova Scotia. Macdonald suggested that the reading room in a new university library be called the Hall of the Clans. St. FX adopted the idea and decided to name the library in his honour. Thus, when the Angus L. Macdonald Library officially opened on July 17, 1965, 50 coats of arms representing both Scottish and Irish clans adorned the walls of its reading room.