Кіріспе
1870 жылы Рихард Вагнердің операсы "Ди Валькуре" (; Валькирия), WWV 86B, Рихард Вагнердің "Der Ring des Nibelungen" (ағылшынша: Нибелунгтің сақинасы) операсын құрайтын төрт эпикалық музыкалық драманың екіншісі. Ол 1870 жылы 26 маусымда Мюнхендегі Ұлттық театрда жеке опера ретінде қойылды, ал 1876 жылы 14 тамызда Байройттегі Фестшпильхауста Ринг циклының бөлігі ретінде алғаш рет орындалды. Вагнер "Жүзік" циклін орындаудың кері ретімен жоспарлағандықтан, "Ди Валькуре" төрт мәтіннің үшіншісі болды, бірақ Вагнер музыканы орындалу ретімен жазды. Мәтін 1852 жылдың шілдесіне дейін, ал музыка 1856 жылдың наурызына дейін аяқталды. Вагнер музыкалық драманың формасына қатысты принциптерді негізінен сақтады, оларды 1851 жылғы "Опера және драма" эссесінде баяндаған. Осы принципке сәйкес, музыка мәтінді эмоционалды тұрғыдан түсіндіреді, туындының артындағы сезімдер мен көңіл-күйді көрсетеді, адамдарды, идеяларды және жағдайларды бейнелеу үшін қайта оралатын лейтмотивтер жүйесін пайдаланады, дәстүрлі опералық бірліктер – ариялар, дуэттер мен хорлардан өзгеше. Вагнер осы қағидаларды қолдануда икемділік танытты, әсіресе III актіде, Валькириялар жиі бірлесіп ән шырқаған кезде. "Райнгольд" сияқты, Вагнер жаңа туындыны толық цикл аяқталғанша көрсетуді кейінге қалдыруды қалады, бірақ 1870 жылғы Мюнхендегі премьера оның меценаты Бавария королі Людвиг II-нің талабы бойынша ұйымдастырылды. "Ди Валькуре" жеке туынды ретінде де танымалдылыққа ие болды және тетралогиядағы рөлінен тәуелсіз орындалуда. "Ди Валькуре" әңгімесінің негізінде скандинавия мифологиясы, "Велсунга сагасы" және "Поэтикалық Эдда" жатыр. Бұл нұсқада бала кезінде айырылған Сиггмунд пен Сиглинд егіздері кездесіп, ғашық болады. Бұл одақ құдайларды ашуландырады, олар Сиггмундтың өлімін талап етеді. Сиглинд және олардың туылмаған баласын Вотанның қызы, атау кейіпкері Валькирия Бруннхильданың қарсылығы құтқарады, бірақ оның өзі құдайлардың жазасына ұшырайды.
Die Walküre (; The Valkyrie), WWV 86B, is the second of the four epic music dramas that constitute Richard Wagner's Der Ring des Nibelungen (English: The Ring of the Nibelung). It was performed, as a single opera, at the National Theatre Munich on 26 June 1870, and received its first performance as part of the Ring cycle at the Bayreuth Festspielhaus on 14 August 1876. As the Ring cycle was conceived by Wagner in reverse order of performance, Die Walküre was the third of the four texts to be written, although Wagner composed the music in performance sequence. The text was completed by July 1852, and the music by March 1856. Wagner largely followed the principles related to the form of musical drama, which he had set out in his 1851 essay Opera and Drama under which the music would interpret the text emotionally, reflecting the feelings and moods behind the work, using a system of recurring leitmotifs to represent people, ideas, and situations rather than the conventional operatic units of arias, ensembles, and choruses. Wagner showed flexibility in the application of these principles here, particularly in Act III, when the Valkyries engage in frequent ensemble singing. As with Das Rheingold, Wagner wished to defer any performance of the new work until it could be shown in the context of the completed cycle, but the 1870 Munich premiere was arranged at the insistence of his patron, King Ludwig II of Bavaria. Die Walküre has achieved some popularity as a stand alone work and continues to be performed independently from its role in the tetralogy. The story of Die Walküre is based on the Norse mythology told in the Völsunga saga and the Poetic Edda. In this version, the Volsung twins Sieglinde and Siegmund, separated in childhood, meet and fall in love. This union angers the gods, who demand that Siegmund must die. Sieglinde and the couple's unborn child are saved by the defiant actions of Wotan's daughter, the title character, Valkyrie Brünnhilde, who as a result faces the gods' retribution.
Негізгі мәліметтер
Вагнер өзінің "Жүзік" жобасына 1848 жылдың қазан айында, германиялық аңыздардағы аңызға айналған батыр Зигфридтің өліміне арналған прозалық сызбаны дайындаған кезде кірісе бастады. Келесі айларда ол бұл сызбаны толыққанды "поэмаға" немесе либреттоға айналдырды. 1849 жылдың мамыр айында Швейцарияға саяхат жасағаннан кейін Вагнер жобасын одан әрі кеңейтуді жалғастырды, себебі бір ғана шығарма оның мақсатына жеткіліксіз екенін түсінді. Сондықтан ол миф пен қиялдың үйлесімін негізге алып, әрқайсысы оқиғаның бір кезеңін баяндайтын музыкалық драмалар сериясын жасайды; Зигфридтің өлімі шығарманың шешіміне айналады. 1851 жылы ол "Достарымға хабарлама" атты эссесінде өзінің мақсаттарын былайша баяндады: "Мен мифті үш толық драмада, алдынан ұзақ прелюдия (Vorspiel) қойып көрсетуді ұсынамын". Оның сөзіне сәйкес, бұл драмалардың әрқайсысы жеке-жеке тұрған толыққанды шығарма болар еді, бірақ олар жеке қойылмайды. "Арнайы ұйымдастырылған фестивальде болашақта үш күн және бір кеш ішінде осы үш драманы прелюдиясымен бірге көрсетуді жоспарлап отырмақпын". Осы схемаға сәйкес Вагнер Зигфридтің өлімінен (кейін Гөттердаммерунг – Құдайлардың соңғы күні) бұрын Зигфридтің жастық шағы туралы оқиғаны, "Жас Зигфридті" жазды, ол кейіннен Зигфрид деп аталды. Бұған дейін "Ди Валькире" (The Valkyrie) келді, ол Зигфридтің тегін баяндайды, ал бүкіл тетралогияны пролог – "Дас Райнгольд" бастады. Вагнер мәтіндерін кері хронологиялық ретпен дайындағандықтан, "Ди Валькире" драмалардың үшіншісі болып жазылса да, тетралогияда екінші болып табылады.
Музыка
Осборн «Das Rheingold» сияқты «Die Walküre» да негізінен соло дауыстарға арналған туынды, бірақ вокалдық бөліктерді жалпы музыкалық құрылымға жақсырақ интеграциялаған деп жазады. Алдыңғы туындысындай, Вагнер «Die Walküre» операсын 1851 жылғы «Опера және драма» атты еңбегінде белгілеген принциптерге сәйкес жазды. Дегенмен, осы принциптердің толық сақталғандығына қатысты пікірлер екіге бөлінеді. Сынаушы Бари Миллингтон Вагнердің барлық шығармаларының ішінде «Die Walküre» операсы «Опера және драма» қағидаларын толыққанды бейнелейді, музыка мен поэзияның толық синтезіне жетеді деп санайды. Оның айтуынша, бұл музыкалық экспрессиядан ешқандай құрбандықсыз қол жеткізіледі. Бернард Шоу «The Perfect Wagnerite» атты талдамалық эссесінде музыка мен драманың синтезін жоғары бағалап: «Онда драманың музыкалық көрінісін беруден өзге мақсаты жоқ емес» дейді. Алайда Гутман бұл тек алғашқы екі актіге қатысты екенін айтады; оның пікірінше, осы стильдің «апогеясы» кейінгі «Тристан мен Изольда» операсында кездеседі. Роджер Скрутон «Die Walküre» операсындағы «Көктем әні» (Winterstürme) сияқты ауытқуларды атап өтеді, онда Зигмунд Сейглинге деген махаббатын жариялайды, бұл мәні жағынан арияға ұқсайды, ал Осборн III актідегі «әсерлі ансамбльдерді» – Валькириялар бірге орындаған әндерді атап көрсетеді.
Бірінші акт
Акт D минорлық күйде басталады, бұл музыка Зигмундтың екінші актідегі өліміне дейін сақталады. Ұзынша прелюдия дауылды бейнелейді; бастардағы қайта-қайта соққы ырғағы "Доннердің шақыруы" ("Das Rheingold") естілетін шыңға дейін көтеріледі. Сцена дамыған сайын бірнеше жаңа мотивтер енгізіледі: Зигмундты бейнелейтін, "Das Rheingold"-тен алынған "Найза" мотиві; Сейглинде үшін, Холман "Сейглиндедің ішкі сұлулығы мен қайғысын бірден көрсетеді" деген сыбызғыдағы нәзік әуен; және Ньюман "Махаббаттың тууы" деп атаған мотив, ол актінің соңғы махаббат дуэтінде қайта оралады. Бұл үш мотив және олардың дамыған түрлері бүкіл акт бойында маңызды орын алады. Басқа мотивтердің ішінде Хундингті анықтайтын агрессивті латунь стаккатосы – "адамның өзі сияқты қараңғы және қатал" сипаттамасы ерекше көзге түседі. Вагнер маңызды ақпаратты жеткізу үшін басқа "Rheingold" мотивтерін пайдаланады. Осылайша, Зигмунд пен Зиглинденің тегі аудиторияға Вотан арқылы ашылады, Вальхалла музыкасы тромбондарда жұмсақ ойналғанда. Осы тақырып Сиглинда үйлену тойындағы қарт кісінің келгенін айтқанда, тағы да Вотанға сілтеме жасайды. "Қылыш" мотивінен алынған G♭-де қайталанатын төмендейтін октава Зигмундтың қылышқа деген өршіл құштарлығын көрсетеді және ол ағаштан қылышты тартып алғанда, жеңіске толы латуньмен бірге "Қылыш" мотивімен бірге актінің соңында қайта оралады.
ІІ акт
Екінші акт қуатты түрде ашылады, алдымен қысқа прелюдиямен, ол келесі актіде III акттегі "Валкириялар шабуылының" негізін құрайтын мәшһүр Валькирия мотивін көріп тұрғызады. Бұл мотив алғаш рет 1851 жылы Зигфридтің өлімі үшін жоспарланған, бірақ "Сақина" циклының толық жоспары жасалмас бұрын эскизделген. Актінің бірінші көрінісінде Бруннхильданың қарқынды "Ходжотохо!" әні естіледі, ол Вотанның шақыруына жауап береді, Холман сипаттағандай, жауынгер қыз рөліндегі "еркектей ынтасын" білдіреді. Одан кейін Вотан мен Фрика арасындағы әңгіме Фриканың некеге деген ащы көңілінің тоңуы мен Вотанның әйелінің талаптарына жауап бере алмайтындықтан туған ашу-ызасын көрсететін мотивтермен суреттеледі. Вотан мен Бруннхильданың сөйлесуінде "Әйелдің құндылығы" мотиві бірнеше рет ойналады. "Өлім туралы жариялау" мотиві – екі оқиғаның (Вотан/Бруннхильда және Зигмунд/Сиглинде) тоғысқан шешуші сәті. Вагнер осы көрініс үшін F-диез минорын таңдады, содан кейін Валкириялардың III актіге кіруіне дайындық ретінде B минорына өтті.
ІІІ акт
Акт "Валькириялардың саяхаты" деп аталатын әйгілі кезеңмен басталады, ол Валькириялардың өзінің соғысқа шақыру тақырыбы мен Бруннхильданың екінші актідегі соғыс қиғашымен біріктіріледі. "Саяхат" оркестрлік концерттік туынды ретінде "Жүзік" циклынан тыс тұрақты танымалдыққа қол жеткізді; Ньюманның сөзінше, оркестрлік нұсқада және кейде операның өзінде негізгі стаккато фраза екінші және үшінші ноталарды біріктіру арқылы бұрмаланады және бастапқыда жазылғандай бірінші емес, төртінші нотаға баса назар аударылады. Актің ортасында, Вотанның кек алу үшін кіруінен және Бруннхильдамен ұзақ созылған аяқталудан бұрын, біз "Жарасым" ("Махаббатпен құтқарылу" – Ньюман бойынша) мотивін естиміз, онда Зиглинда Бруннхильданы құтқарғаны үшін мақтайды: "О, ғажайыптардың ең биігі! Қыздардың ең асылы!". Бұл мотив "Жүзік" циклының соңында тағы естіледі, бүкіл тетралогияны жарасым мен оң көзқарас рухында аяқтайды. Актің соңғы бөлімі Миллингтон сипаттағандай, "күтімді бақыланатын кульминациялар тізбегімен" ерекшеленеді, олардың ең әсерлісі – Вотанның адасқан қызымен қоштасуы. Музыка ақырында Бруннхильданың "Ұйқы" мотивінің бес төмен түсетін нотасымен үстемдік етеді, Вотан Логені шақыру үшін найзасын қолданғанда, ол "Жақын от" музыкасына айналады, Бруннхильда от шеңберімен қоршалғанда, ал Вотан қайғымен кетеді.
Саналы бағалау
"Ди Валькуре" операсының Мюнхендегі алғашқы қойылымдары көрермендер мен сыншылар тарапынан жалпы сәттілікке ие болды; қатысқан жетекші композиторлар туындыны құрметпен қарсы алып, онда Вагнердің генийінің белгілерін көрді. Бір қарсы дауысты Süddeutsche Presse газетінің сыншысы білдірді, ол сюжеттегі моральдық өлшемдердің жетіспеушілігіне қатты сын айтып, сонымен қатар бүкіл тәжірибені жалықтырды деп тапты: бірінші акт көбінесе "керексіз созылған", екінші акт тек кейде ғана жанданды, ал үшіншісінде "оркестрдің шуынан әншілердің жалғыз дауыстарын естіп алу мүмкін емес еді". Жалпы әсері "жағымсыз, тек пұтқа табынушылық сезімталдық деп атауға болатын нәрсеге толы болды және соңында шаршататын жайсыздықтан басқа ештеңе тудырмады". Бұл қатал, бірақ жалғыз үкім алты жылдан кейін, "Ди Валькуре" алғаш рет Байройтте "Жүзік" циклінің бір бөлігі ретінде қойылғанда, қайталанды. Сыншылар енді төрт операның артықшылықтарын салыстыра алатын болды. Бірінші актіге жалпы құрмет көрсетілсе де, "Ди Валькуре" төрт операның ең аз ұнаған операсы болып шықты, әсіресе екінші актісі "үлкен сәтсіздік" және "зердесіздік ошағы" деп бағаланды. Көптеген қазіргі заманғы сыншылар "Ди Валькуре" туралы әлдеқайда оң пікірлер білдірді. Чарльз Осборн үшін бұл "тамаша бай – Вагнер лирикалық тәуелсіздігінен айырылмастан, дауыстық бөлімдерін жалпы құрылымға үйлестірудің жолын тапқан". Оның айтуынша, бұл опера тетралогиядан тыс ең мықты тұрады және тіпті Байройт фестивальдерінде де жеке қойылымдар үшін жиі таңдалады. 2006 жылы Миллингтон үшінші актідегі ансамбльдерді кеңінен қолданғанына қарамастан, "Ди Валькуре" Вагнердің "Опера және драма" еңбегінде айтылған теориялық қағидаларға төрт операның ең адал екенін көрсетті деп ойлады: "Поэзия мен музыканың толыққанды синтезі музыкалық экспрессияда айтарлықтай құрбандықсыз қол жеткізіледі". Қазіргі көзқарас бойынша, "Жүзік" операларының ішінде "Ди Валькуре" ең түсінікті және бөлімдерге бөліп орындауға ең қолайлы опера болып табылады.