Кіріспе

Шотланд пресвитериандық дінбағы

1900-1929 жылдар аралығындағы өмір сүру

Біріккен еркін шіркеу өте қысқа ғасырында Шотландиядағы екінші ірі пресвитериан шіркеуі болды. Еркін шіркеу одаққа 1068 қауымды, ал Біріккен пресвитериандар 593 қауымды қосты. Бірлесіп, олардың мүшелерінің саны жарты миллионға жуық шотландтықтан тұрды. Бұрынғы шіркеудің кірісі 706 546 фунт стерлингті, ал кейінгі шіркеудің кірісі 361 743 фунт стерлингті құрады. Екі шіркеудің миссионерлері де одаққа қосылды, содан кейін біріккен шіркеу Үндістанның әртүрлі аймақтарында, Маньчжурияда, Африкада (Ловедейл, Ливингстония және т.б.), Палестинада, Меланезияда және Батыс Үндістанда миссионерлік жұмыстармен жабдықталды. UFC теология мен практикалық мәселелерге қатысты либералды-евангелистік көзқарас ұстанды. Ол заманауи ғылымның тұжырымдамаларын қабылдаумен және жоғары сынның орташа нәтижелерін евангелизм мен миссионерлік қызметке деген бейілмен үйлестірді. UFC-нің доктриналық сәйкестікке қатысты көзқарасы сол кездегі пресвитериандық ағым үшін салыстырмалы түрде либералды болды. 1906 жылғы Шіркеудің рухани тәуелсіздігі туралы заңында Бас Ассамблея өзінің бағынышты стандартын (Вестминстерлік конфессия) және заңдарын өзгерту немесе нақтылау құқығын жариялады. Оның бағынышты стандарты сақталғанымен, пасторлар мен ескілер «Иман туралы жарияланған осы шіркеудің доктринасына» сенімдерін білдірулері сұралды. Осылайша, шіркеудің доктринаны түсіндіруі конфессиядан басымдық алды. UFC-де Глазго, Эдинбург және Абердин қалаларында 17 профессор мен 5 лекторы қызмет еткен үш діни оқу орны болды. Алғашқы модератор Роберт Рейни болды. Оның теологтары мен ғалымдарының қатарында Х.Р. Маккинтош, Джеймс Моффат, сондай-ақ Джон және Дональд Бейли бар. Ұлыбританияның премьер-министрі Бонар Лоу канадалық еркін шіркеудің үйінде өскен және Хеленсбургтегі Біріккен еркін шіркеудің мүшесі болған.

Шотландия шіркеуімен одақ

Оның бастапқы күндері одақтың салдарымен айналысқан болса, кейінгі күндері Шотландия шіркеуімен бірігумен айналысты. Мәселе CofS-тің мемлекеттік шіркеу ретіндегі статусы UFC-тің еріктілік принципімен қайшы келгендігінде еді. Талқылаулар 1909 жылы басталды, бірақ олар күрделі болды. Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының модераторы, өте құрметті Уильям Паттерсон, 1919/20 жылдардағы қызметі кезеңінде үлкен прогреске қол жеткізді. Басты кедергілер екі парламенттік акті арқылы еңсерілді: біріншісі – 1921 жылғы Шотландия шіркеуі актісі, ол Шотландия шіркеуінің рухани мәселелердегі тәуелсіздігін мойындады (бұл құқық оның 1919 жылғы Декларациялық ережелерінде бекітілген). Екіншісі – 1925 жылғы Шотландия шіркеуі (мүлік және иелік) актісі (15 және 16 Geo. 5. c. 33), ол шіркеудің зайырлы иелігін Бас сенімділер деп аталатын жаңа органға берді. Бұл шаралар UFC-нің көпшілігін қанағаттандырды, себебі Шотландия шіркеуінің мемлекеттік байланысы, ол 1843 жылғы бөліністің себебі болған, соңына жетті. 1929 жылы Шотландия шіркеуімен бірігу 1843 жылғы бөліністің салдарынан туған жағдайды көптеп түзетті және шотландтық пресвитериандықтардың көп бөлігін қайта біріктірді. 1929 жылдың 2 қазанында Эдинбургтегі Лит-Уоқтың жанындағы Аннандейл көшесіндегі Индустриалдық залда өткен жиналыста екі шіркеу бірікті. Қазір бұл зал Лотиан аймақтық көліктерінің орталық автобус паркі болып табылады. Бірқатар аз ғана топ бірігуден бас тартып, U. F. шіркеуі атауын сақтап қалды.

UFC жалғасуы, 1929 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Еріктілік кейбір адамдарды одаққа қарсы шығуға итермеледі (Гованның пасторы және Мэтрвеллдің еңбекші партиясының депутаты Джеймс Барр басқарған Біріккен еркін шіркеу қауымдастығы). Ол одаққа келгенде, 13 000 UFC мүшесі одан тыс қалды және өздерін Біріккен еркін шіркеу (Сақталатын) деп атады. "Сақталатын" деген сөз тіркесі бес жыл бойы қалған Біріккен еркін шіркеу мен одаққа дейінгі шіркеудің арасындағы шатасуды болдырмау үшін қолданылды. 1934 жылы ол атаудан алынып тасталды. Тараптар арасындағы келісім 1900 жылғы одақта болған мүлік дауларын болдырмады. UFC мүшелерінің саны 1930 жылдары сәл өсті, 1939 жылы 23 000-ға жетті, бірақ Шотландия шіркеуімен одақтасуға дейін болған көрсеткіштерге ешқашан жақындамады. 1960 жылы шіркеу модераторы лауазымына әйелді сайлады.

2016 жылы UFC-де үш пресвитерийде 53 қауым болды. Бұл үш пресвитерия – "Шығыс", "Батыс" және "Солтүстік". Шығыс пресвитериясы Бонесте жиналады және Шотландияның орталық бөлігін, Оңтүстік Файфты және Лотианды қамтиды. Онда 13 қауым бар. Батыс пресвитериясы Глазгода жиналады және Стратклайдты қамтиды, оның құрамында 26 қауым бар. Солтүстік пресвитериясы Абердин мен Пертте жиналады, ол Тайсайдты, Биік жерлерді, Грампианды және Солтүстік аралдарды қамтиды. Онда 14 қауым бар. Шотландия Біріккен еркін шіркеуінің Бас ассамблеясы жыл сайын маусымның бірінші жексенбісінен кейінгі сәрсенбіде басталып, жұмаға дейін жалғасады. 2008 жылдан бері олар Бас ассамблеяны орталық жерде, Перттегі Салютэйшн қонақ үйінде өткізуге міндеттенді. Халықаралық деңгейде ол Дүниежүзілік шіркеулер кеңесінің мүшесі болып табылады.

Әдебиет пен танымал мәдениетте

Еркін шіркеу мен Біріккен еркін шіркеу арасындағы мүлік дауы Нил Мунроның «Эрчи МакФерсон» әңгімесіндегі «Эрчи және еркін шіркеу» деген шығармасында сатиралық түрде бейнеленді, ол алғаш рет 1904 жылғы 8 тамызда «Глазго кешкі жаңалықтары» газетінде жарияланды.