Кіріспе

XVI ғасырдағы Нидерланды провинцияларының одағы, сондай-ақ Атрехт одағы деп те аталады. Арас одағы (нидерланд тілінде: Unie van Atrecht, француз тілінде: Union d'Arras, испан тілінде: Unión de Arrás) – 1579 жылдың басында Сегіз жылдық соғыс кезінде Габсбург Нидерландындағы Артуа графтығы, Эно графтығы және Дуай қаласы арасында құрылған одақ. Оранж принцінің және Нидерланд штатының діни саясатына наразы болған, әсіресе 1577 жылдың қазан айынан бастап Генттің радикалды кальвинистік республикасының күшеуіне көңіл көшірген олар 1579 жылдың 6 қаңтарында Рим католик дінін басқа провинцияларда кальвинистердің ықпалынан қорғауға белсенді түрде күш салу туралы декларацияға қол қойды. Осы қол қойған тараптар Испания Корольдігімен жеке бейбітшілік шарты туралы келіссөздер жүргізді, нәтижесінде 1579 жылдың 17 мамырындағы Арас шарты жасалды.

Өмірбаян

Гентті тыныштандырғаннан кейін, бүкіл Габсбург Нидерланды Испания королі Филипп II-нің, Нидерландының жоғары билеушісінің үкіметіне қарсы бірікті. Олар Брюссель одағын құрды, ол Генерал-штаттар мен Генерал-штаттар тағайындаған генерал-губернатордан – архидюк Маттиастан, корольдік генерал-губернатор, Австрияның Дон Хуанымен бәсекелесіп, құрылған ресми үкімет болды. Бастапқыда көтеріліс жасаған Голландия және Зеландия провинцияларының жетекшісі Оранж, Генерал-штаттардың атқарушы органы құрамындағы Мемлекеттік кеңесте маңызды рөл атқарды. Тыныштандыру шартының маңызды қағидаларының бірі – Голландия мен Зеландияда кальвинистерге дін бостандығы берілді, ал Нидерландының басқа аймақтарында оларға төзімділік көрсетілді, бірақ қалған 15 провинция католик шіркеуін басым дін ретінде сақтап қалды. Көп ұзамай, басқа провинциялардағы кальвинистер де діни бостандық талап етті. Фландрия мен Брабантта олар тіпті Гент, Брюгге және Антверпен сияқты қалалардың үкіметін күшпен өзгертіп, осы мақсатқа жетті, бұл елдің оңтүстік бөлігіндегі католик саясаткерлерін қатты алаңдатты. Оранж «діни бейбітшілік» саясаты арқылы азаматтық бейбітшілікті орнатуға тырысты, бұл Нидерландының барлық аймақтарында католиктер мен протестанттарға ғибадат ету еркіндігін берді.

1579 жылғы 6 қаңтардағы декларация

Дон Хуан 1578 жылы қазанда қайтыс болды, ал оның орнына Испан армиясының бас қолбасшысы және корольдік генерал-губернаторы ретінде Парма герцогы Александр Фарнезе келді. Ол оңтүстіктегі католик аристократиясы мен Оранж режимі және Штаттар Генералдары арасына бедел қойып, шешімді дипломат екенін көрсетті. Оранж саясатына қарсы, тарихта "Наразылар" деп танылған католик аристократтарының тобы, Эно провинциясының штатгальтері Филипп де Лалаинг, 3-ші Лалаинг графы және Эммануэль Филиберт де Лалаингтің басшылығымен құрылды. Парма Наразылармен келіссөздер жүргізіп, олар Эно, Артуа және Дуай қаласының одағын құрды. Олар 1579 жылғы 6 қаңтарда Гент бейбітшілігінен кейінгі оқиғаларға наразылық білдіріп, (есімдерін атамай) Оранждың "діни келісім" саясатын қабылдамайтын декларацияға қол қойды. Декларацияда келесідей маңызды уәде берілді:

Бұл уәденің өзінен басқа, декларацияда 1579 жылғы қаңтарда Утрехт одағы түрінде құрылған солтүстік провинциялар сияқты, қорғаныс одағын құру сияқты нақты шешімдер болған жоқ. Бірақ мұндай күтуге болмады, өйткені декларацияға қол қойғандар өздерін Брюссель одағының "шынайы" қорғаушылары деп есептеді және оны жалғастыруға ниеттенді.