Кіріспе
15/16 ғасырдағы испандық францискандық дін қызметкері; Мексиканың тұңғыш епископы және инквизиторы Хуан де Зумаррага, ОФМ (1468 – 3 маусым, 1548) – испандық баск францискандық дін қызметкері және Мексиканың алғашқы епископы болды. Ол сонымен қатар аймақтың тұңғыш инквизиторы еді. Ол 1539 жылы Мексика қаласында жарық көрген «Doctrina breve» атты ең алғашқы еуропалық кітаптың авторы.
Juan de Zumárraga, OFM (1468 – June 3, 1548) was a Spanish Basque Franciscan prelate and the first Bishop of Mexico. He was also the region's first inquisitor. He wrote Doctrina breve, the first book published in the Western Hemisphere by a European, printed in Mexico City in 1539.
Жаңа Испанияға шығу тегі және келуі
Зумарага 1468 немесе 1469 жылы Испанияның Бискай провинциясындағы Дуранго қаласында асыл отбасында дүниеге келді. Францискан орденіне кірді және 1527 жылы Аброжо монастырының қамқоршысы болды. Көп ұзамай ол Баск провинциясындағы әйел-құдаларды тергеу сотының судьяларының бірі болып тағайындалды. Оның жазбаларынан көріп отырғанымыздай, ол әйел-құдаларды тек галлюцинациялармен ауыратын әйелдер ретінде қарастырған. Осы кезде Эрнан Кортестің жеңісі туралы толыққанды мәліметтер түсе бастады, ал 1527 жылдың 20 желтоқсанында Карл V Зумараганы Мексиканың бірінші епископы лауазымына ұсынды. 1528 жылдың тамыз айының соңында ол Испаниядан алғашқы азаматтық шенеуніктермен, магистраттармен (oidores) бірге аттанды және 6 желтоқсанда Мексикаға жетті. Он үш күннен кейін екі судья, Алонсо де Парада мен Диего Малдонадо, көп жыл өмір сүрген тәжірибелі адамдар қайтыс болды. Олардың серіктері Хуан Ортис де Матиенцо мен Диего Дельгадилло олардың билігін өз мойнына алды, оны Пануко аңғарындағы жерлерінен келген Нуньо де Гусман да бөлісті. Олардың басқаруы Жаңа Испания тарихындағы ең апатты кезеңдердің бірі болды және Зумарага үшін үлкен қиындықтарға толы болды.
"Индейлерді қорғаушы"
Зумаррага 1530 жылғы 20 тамызда епископ болып тағайындалғанмен, 1533 жылғы 27 сәуірде ғана шіркеу қызметіне бекітілді. Испанияда тағы бір жыл үндістер үшін жағдай жасау жөнінде жұмыс істеген соң, 1534 жылғы қазан айында бірнеше шеберлер мен үнді қыздары үшін алты әйел мұғаліммен бірге Мексикаға келді. Жаңа оидорлар бұрынғы биліктердің зұлсалынан бас тартады деп есептелгендіктен, ол енді үндістерді қорғаушы лауазымын атқармады. 1535 жылғы 14 қарашада Антонио де Мендосаның алғашқы вице-король ретінде келгенімен жаңа оидорлардың үкімдігі аяқталды. Епископтық қызметін атқару кезінде ол Оахакадағы Антекера епискобы Хуан Лопес де Заратты (1537), Гватемаладағы Сантьяго епискобы Франсиско Маррокин Хуртадоны (1537) және Мичоакан епискобы Васко де Кироганы (1539) шіркеуге бекіту рәсімін өткізді.