Кіріспе
Канадада ерекше көзге түсетін дауысты дыбыстардың алофоникалық ережесі, сонымен қатар Солтүстік Америка ағылшын тілінің диалектілерінде де кездеседі. Канадалық көтеру (кейде ағылшын тіліндегі дифтонг көтеру деп те аталады) – Солтүстік Америка ағылшын тілінің көптеген түрлеріндегі фонологияның алофоникалық ережесі, ол ашық дауыстымен басталатын дифтонгтардың айтылуын өзгертеді. Көбінесе бұл өзгеріс /aɪ/ немесе /aʊ/ дифтонгтарына, немесе екеуіне де әсер етеді, егер олар дауыссыз консонанттар алдында айтылса (мысалы, *price* және *clout* сөздерінде, бірақ *prize* және *cloud* сөздерінде емес). Солтүстік Америка ағылшын тілінде /aɪ/ және /aʊ/ әдетте ашық дауыстымен [~] басталады, бірақ көтеру процесі арқылы [ɪ] немесе [ʊ]-ға ауысады. Канада ағылшын тілінде /aɪ/ (биіктік, өмір, психология, тип және т.б.) және /aʊ/ (clout, house, south, scout және т.б.) сөздерінде көтеру жиі кездеседі, ал америкалық ағылшын тілінің бірқатар диалектілері (мысалы, Ішкі Солтүстік, Батыс Жаңа Англия және жалпы американдық акценттер) бұл ерекшелікке /aɪ/ дифтонғында ие, бірақ /aʊ/ дифтонғында жоқ. Бұл құбылыстың 19 ғасырдың соңында Канадада пайда болғаны есептеледі. Дәстүрлі Нью-Йорк ағылшын тілінде /aɪ/ дифтонғы дауыссыз консонанттар алдында емес, кері қарай жылжиды, нәтижесінде айырмашылық көбінесе алдыңғы қатарға қарай болады, бірақ Филадельфияда ол керірек болуы мүмкін. /aʊ/ дифтонғының көтерілген түрі диалектіге байланысты өзгереді, [ɔ] Батыс Канадада жиі кездеседі, ал [æ] Орталық Канадада естіледі. Қалай болғанда да, дифтонгтардың ашық дауысты компоненті ортаңғы дауыстыға ([e], [o] немесе [ə]) ауысады.
Canadian raising (also sometimes known as English diphthong raising) is an allophonic rule of phonology in many varieties of North American English that changes the pronunciation of diphthongs with open vowel starting points. Most commonly, the shift affects /audio=en us eye. ogg//aɪ/ or /audio=en us ow. ogg//aʊ/, or both, when they are pronounced before voiceless consonants (therefore, in words like price and clout, respectively, but not in prize and cloud). In North American English, and usually begin in an open vowel [~], but through raising they shift to , or Canadian English often has raising in words with both /aɪ/ (height, life, psych, type, etc.) and /aʊ/ (clout, house, south, scout, etc. ), while a number of American English varieties (such as Inland North, Western New England, and increasingly more General American accents) have this feature in /aɪ/ but not /aʊ/. It is thought to have originated in Canada in the late 19th century. and in traditional New York City English, /aɪ/ is backed towards except before voiceless consonants, resulting in a distinction based more on frontness, but in Philadelphia it may be more back. The raised variant of /aʊ/ varies by dialect, with more common in Western Canada and a fronted variant commonly heard in Central Canada. In any case, the open vowel component of the diphthongs changes to a mid vowel (, , or ).
Канаданың ішінде
Аталымынан көрінетіндей, канадалық дауыс көтерілуі Канаданың көп бөлігінде кездеседі, бірақ оның нақты фонетикалық ерекшелігі ел бойынша өзгеше болуы мүмкін. Көтерілген /aʊ/ дыбысында, бірінші элемент Квебек, Канаданың далалық аймақтары мен теңіз жағалауында (әсіресе Альбертада) көбінесе артқа қарай жылжиды: осылайша, бірінші элемент шығыс және оңтүстік Онтариода ең алға жылжиды: осылайша, Ньюфаундленд ағылшын тілі – кез келген жағдайға байланысты канадалық дауыс көтерілуіне ең аз қатысатын канадалық диалект, ал Ванкувер ағылшын тілінде /aɪ/ дыбысының көтерілуі болмауы мүмкін.
Канададан тыс жерлерде
Канадалық көтеру тек Канадамен шектелмейді. /aɪ/ және /aʊ/ дыбыстарын көтеру, мысалы, Шығыс Жаңа Англиядағы кейбір Бостон акценттерінде (бұрынғысы екіншісінен гөрі жиірек кездеседі), сондай-ақ Жоғарғы Орта Батыста кең таралған. Оңтүстік Атлантика ағылшын тілі, Нью-Орлеан ағылшын тілі және Англияның Фенс аймақтарында да осы ерекшелік бар. Тек /aɪ/ дыбысының көтерілуі АҚШ-тағы көптеген диалекттерде кездеседі; кейбір зерттеушілер /aɪ/ дыбысының /aʊ/ дыбысы көтерілмейтін жағдайдағы көтерілуін «Америкалық көтеру» деп атауды бастады. Бұл құбылыс ең тұрақты түрде Ішкі Солтүстік, Жоғарғы Орта Батыс, Жаңа Англия, Нью-Йорк қаласы, Пенсильванияның (Филадельфияны қоса алғанда) Атлантика орталық аймақтарында, Мэриленд, Делавэр және Вирджиния штаттарында байқалады. Орта Батыстың төменгі бөлігінде, Батыста және Оңтүстікте бұл құбылыс азырақ кездеседі. Дегенмен, /aɪ/ дыбысының көтерілуінде елеулі айырмашылықтар бар, және ол АҚШ-тың барлық аймақтарында біркелкі емес, тұрақсыз кездесуі мүмкін. /aɪ/ дыбысының көтерілуі Ирландия аралының солтүстік аймағында сөйленетін Ульстер ағылшын тілінде де кездеседі, онда /aɪ/ дыбысы дауысты дауыссыз дыбыстардың алдында немесе сөз соңында бір түрлі, ал дауыссыз дыбыстардың алдында басқа түрлі айтылады; фонолог Реймонд Хики бұл Ульстер көтеруін «Канадалық көтерудің бастапқы сатысы» деп сипаттаған.