Кіріспе

Англия дворяны Эдвард Сомерсет, Ворчестердің 2-ші маркизі (9 наурыз 1602 немесе 9 наурыз 1603 – 3 сәуір 1667), 1628 жылдан 1644 жылға дейін Рагланның герберт лорды атанды, корольшіл саясатқа қатысқан ағылшын дворяны және өнертапқыш. Гламорган графы болған кезде, Карл I оны католик Ирландия Конфедерациясының жетекшілерімен бейбіт келісім және одақ туралы келіссөздер жүргізу үшін жіберді. Ол біршама сәттілікке жетті, бірақ келісім көп ұзамай бұзылды. Одан кейін ол Конфедерацияға қосылып, олардың Мюнстер армиясының қолбасшысы болып тағайындалды. 1655 жылы ол "Өнертабыстар ғасыры" атты еңбегінде 100-ден астам өнертабысты, соның ішінде ең алғашқы бу машинасының бірі болатын құрылғыны сипаттады.

Шығу тегі

Ол Генри Сомерсеттің, Ворчестердің 1-ші маркизі мен оның әйелі Энн Расселдің ұлы болды. Энн Рассел – Джон Расселдің қызы, ол Барон Рассел және 2-ші Бедфорд графы Фрэнсис Расселдің үлкен ұлы және мұрагері еді.

Мансап

Эдвард Сомерсет Монмутширде католик дінінде тәрбиеленген. 1627 жылы Англияның Кембридж университетін магистр дәрежесімен аяқтады. Заманында Англияның ең бай лордтарының бірі болды, тәжірибелерін қаржыландырып, кейіннен әскери жорықтарын өзі қаржыландырып, Англия азамат соғысы кезінде король Карл I-ге көп ақша жіберді. Ол Уэльсте корольді қолдаған кавалер болды, оның үшін атты әскер полкін құрды. Бірақ Англияның батысында және Уэльсте оның жорықтары сәтті болмады. 1643 жылдың наурыз айында Глостерден тыс, Хайнамда 2000-нан астам әскерімен бір айдан кейін Герберт оларды тастап, Оксфордта корольмен кездесу үшін кетті. Оның кеткеннен кейін бүкіл әскер бірде-бір оқ атып, жасырынды, соның салдарынан "Құрамы тез құрылып, тараған армия" деп аталды (тез пайда болып, тез жоғалып кетті). 1644 жылы ол Гламорган графы және Кальдекотт бароны Бофорт титулымен марапатталды. Патенттардағы бұзушылықтарға байланысты, бұл титулдар қалпына келтіруден кейін мойындалмады. Ирландияға жіберілген ол Карл атынан, сол жердегі католиктерге тым көп жеңілдік беретін құпия келісімге келді; өзінің діні католик болғандықтан. Бұл жағдайдан шығу үшін ол Джованни Баттиста Ринуччинидің жақын одақтасы болды және корольшілдердің жетекшісі ретінде Ормонд герцогы Джеймс Батлердің орнын басатын болды. Ирландия әскерін Англияға әкелу жоспары оқиғаларға оқталды, ол Джордж Лейбернмен бірге Францияға кетті. 1646 жылы әкесінен Ворчестер маркизі титулын мұраға алды. 1649 жылы ресми түрде елден қуылды, бірақ төрт жыл Парижде болғаннан кейін 1653 жылы Англияға оралды. Ол ұсталды, мемлекеттік қаскөйлікпен айыпталды және Лондон мұнарасына жіберілді; Мемлекеттік кеңес оған мейірімділік танытып, 1654 жылы кепілдікпен босатылды. Қалпына келтіруден кейін оның иеліктері қайтарылды, бірақ ол саясаттан көп жағдайда қашып, өзге де ақсүйек титулдарына талап қоймады.

Шығармалары

1655 жылы ол 100 жекелеген өнертабыстың мәтіндік сипаттамаларынан тұратын кітап жазды. Бұл кітап 1663 жылы басылып шықты және құрамында "Суды бағындыратын қозғалтқыш" деп аталған құрылғы бар еді. Зеңбірек трубасынан жасалған бұл құрылғы, кейіннен бу машинасына айналатын нұсқаның айқын прототипі болды және осы машинаның қуаты мен қолданылуын болжады. 1663 жылы Сэмюэл Сорбиер Эдвардтың Воксхолл шеберханасына сапар шегіп, Ворстер маркизінің ойлап тапқан "гидравликалық машинасымен" танысып, оны сипаттады. Ол суару мақсатында жасалған және "бір адамның күшімен бір минут ішінде қырық фут биіктікке төрт үлкен шелек су көтере алатын" еді. 1669 жылы Тоскана герцогы Козимо де Медичи осыған ұқсас сипаттама берген кезде оны көрді. Алайда Роберт Гук оны "мәңгі қозғалысқа қатысты жаңылыстардың бірі" деп сипаттады.