Кіріспе

Пруссиялық генерал (1782–1834)

Людвиг Адольф Вильгельм Фрайхерр фон Лютцов (18 мамыр 1782 – 6 желтоқсан 1834) – Наполеон соғыстары кезінде еріктілерден құралған Лютцов фрейкорпын ұйымдастыруымен және басқаруымен көзге түскен пруссиялық генерал.

Ерте өмір

Люцков 1782 жылдың 18 мамырында Берлинде пруссиялық генерал-майор Иоганн Адольф фон Люцков (1748–1819) және оның әйелі Фридерика Вильгельмина фон Застроу (1754–1815) отбасында дүниеге келді. Ол Мекленбургтен шыққан ежелгі ақсүйек отбасының мүшесі болған.

Өмірбаян

Люцков алғаш рет 1795 жылы Пруссия армиясына қадам басқан, ал он бір жыл өткен соң лейтенант шынғында Ауерштадт шайқасына қатысты. Одан кейін Шилл еріктілерінің эскадрильясының жетекшісі ретінде Колбергтің қоршауында көзге түсті. 1808 жылы майор Лютцов Тильзит шартының ұяттылығына наразылық білдіре отырып, Пруссия армиясынан кетті. 1809 жылы ол бұрынғы басшысы Шиллдің батыл әрекетіне қатысты; Додендорфта жараланып, қалған ол өз әріптестерінің тағдырынан құтылды, олардың көпшілігі Стральзунд шайқасында (1809) қаза тапты немесе Наполеонның бұйрығымен 12 офицер атылды. Шёнейхеде ауыл иесі оны ауыл шебіндегі шағын аңшы үйіне тығып қойды, сол жерде Лютцов жараларынан жазылды. Бүгінде тастан салынған жаңа ғимарат осы оқиғаны еске алу үшін "Lützowhaus" ("Лютцов үйі") деп аталады.

Лютцов еркін корпусы

1811 жылы Лютцов прус әскеріне майор болып қайтадан қабылданып, Германияның Азаттық соғысы басталғанда Шарнхорсттан жаяу әскер, ат әскері және Тирольдік мергендерден тұратын еркін корпус ұйымдастыруға рұқсат алды. Олар француз армиясының тылында шабуыл жасау, флангаларды қию және кіші мемлекеттерді одақтастар қатарына біріктіру үшін құрылған болатын. Олардың формасынан оларды "Қара сарбаздар" немесе "Қара мергендер" деп атады. Қара сарбаздардың батырлығы Теодор Корнердің "Lützows wilde, verwegene Jagd" ("Лютцовтың қаһарлы, батыл аң аулауы") поэмасында бейнеленген. Лютцовтың адъютанты ретінде ол Гадебуш шайқасында қаза тапты. Корпустың танымал мүшелерінің ішінде Фридрих Фребель және Фридрих Людвиг Ян болды. Бұл оқиға 1927 жылы Ричард Освальд түсірген "Лютцовтың жабайы аң аулауы" фильмінде көрсетілген. Бұл корпус 1813 жылғы науқанда маңызды рөл атқарды. Бірақ Лютцов кішігірім мемлекеттерді бағындыра алмады, ал корпустың саяхаттарының әскери әсері шамалы болды. Китценде (Лейпцигке жақын) Пойшвицтегі келісім туралы ескерту кеш түскендіктен, бүкіл корпус француз шебінің француз жағында ұсталды және жауынгерлік күш ретінде талқандалды. Лютцовтың өзі жараланған, аман қалғандармен бірге жол ашып, дереу корпусты қайта ұйымдастырып, жаңа сарбаздар жинауға кірісті. Науқанның екінші бөлігінде Лютцов корпусы Уолмоден басшылығымен тұрақты соғыста қызмет етті. Лютцов және оның әскері Гадебушта (Корнер қаза тапқан жерде) және Гёрдтеде (Лютцовтың өзі екінші рет ат әскерінің басында ауыр жарақат алған) өзгелерден ерекше көзге түсті. Содан кейін Данияға қарсы жіберілді, кейін Юлихті қоршауда қолданылды, ал 1814 жылы Лютцов француздарға тұтқынға түсті.

Карьерасының соңғы жылдары

1814 жылғы бейбіт келісімінен кейін корпус таратылды, жаяу әскері 25-ші полкке, ал атты әскері 6-шы улан полкіне айналды. Лигни шайқасында Лютцов 6-шы уланды шабуылға жетектеді, бірақ олар француз кавалериясымен жеңіліске ұшырады, соңында ол жау қолына түсті, келесі күні Ватерлоо шайқасындағы француз әскерінің жеңілісі кезінде қашып құтылды. Сол жылы полковник шеніне ие болды, ал одан кейін генерал-майор (1822) және генерал-лейтенант (зейнетке шыққанда, 1830) шендерін алды. Лютцов 1834 жылдың 6 желтоқсанында қайтыс болды. Лютцовтың есінде қалған соңғы істерінің бірі – Лигни шайқасында 6-шы улан полкінің жеңіліске ұшырауына байланысты Блюхерге (1819 жылы қайтыс болған) жіберген наразылық хаты (ол қабылданбады). Блюхер ресми есепте полк командирінің абророй санаған пікірлер білдірген.

Мұра

Бірнеше неміс әскери кемелері, соның ішінде Бірінші дүниежүзілік соғыстағы SMS Lützow және Екінші дүниежүзілік соғыстағы ауыр крейсер Lützow (бұрынғы Deutschland), оның құрметіне аталған. 37-ші СС ерікті атты әскер дивизиясы Лютцов деп те оның атымен аталыпты. Демократиялық Германияның қара, қызыл және алтын ұлттық түстері Лютцовтың қара түсті формасынан шыққан, онда қызыл нышандар мен алтын түймелер болған.