Кіріспе
Америка Құрама Штаттарының негізін қалаушы, саясаткер, антифедералист (1748-1826) христиан реформаторы Лютер Мартин (20 ақпан 1748, Нью-Брансуик, Нью-Джерси – 10 шілде 1826, Нью-Йорк, Нью-Йорк) – Америка Құрама Штаттарының негізін қалаушы, АҚШ Конституциясын жасаушы, саясаткер, заңгер және құл иеленуші. Мартин 1787 жылы Мэриленд штатынан Конституциялық конвенцияға делегат ретінде қатысты, бірақ Конституцияға қол қоймады, себебі ол құжат штаттардың құқықтарын бұзады деп санап, конвенцияны ерте тастады. Конвенциядан кейінгі айларда ол Патрик Генри және Джордж Мейсонмен бірге антифедералисттердің жетекшісі болды, олардың бірлескен күш-жігері Құқықтар туралы билльдің қабылдануына әкелді.
the Christian reformer
Luther Martin (February 20, 1748, New Brunswick, New Jersey – July 10, 1826, New York, New York) was a Founding Father of the United States, framer of the U. S. Constitution, politician, lawyer, and slave owner. Martin was a delegate from Maryland to the Constitutional Convention in 1787, but did not sign the Constitution, having left the convention early because he felt the document as proposed violated states' rights. In the months following the convention, he was a leading Anti Federalist, along with Patrick Henry and George Mason, whose collective efforts led to the passage of the Bill of Rights.
Ерте өмір
Мартин Американың Ұлыбританиядан тәуелсіздігін ертерек қолдаған. 1774 жылдың күзінде Мэриленд штатының Сомерсет округінде тұрғын ретінде, ол округтің патриоттық комитетінде қызмет етті және желтоқсан айында Анаполисте өткен Мэриленд провинциясының конвенциясына қатысты, ол Континенттік Конгрестің ұсыныстарын қарастыру үшін шақырылған болатын. Ол Нью-Джерси колледжін (Принстон) бітіріп, 1766 жылы мақтаулы диплом алды.
Конституциялық конвенция
1785 жылы Мэриленд штатының Бас Ассамблеясы оны Конфедерация Конгресіне сайлады, бірақ оның көптеген қоғамдық және жеке міндеттері Филадельфияға баруына кедергі келтірді. Мартин 1787 жылы Филадельфиядағы Конституциялық конвенцияға делегат ретінде сайланды. 1787 жылдың 9 маусымында келген кезде ол өтілетін мәселелердегі құпиялылық ережесіне күмәнмен қарады. Сондай-ақ ол ірі штаттардың кіші штаттарға үстемдік ететін үкімет құруына қарсы болды, ол үнемі кіші штаттардың жағында болды, «Нью-Джерси жоспарының» жасалуына көмектесті және «Вирджиния жоспарына» қарсы дауыс берді. 27 маусымда Мартин Вирджиния жоспарының заң шығарушы органның екі палатасында пропорционалды өкілдік туралы ұсынысына қарсы үш сағаттан астам сөйледі. Ол күшті орталық үкімет құруға қарсылығымен танымал болды. Ол сөйлеу өнерімен шебер болды және Уильям Пирс айтқандай, «ол адвокаттыққа оқытылған және оны тыңдағандардың барлығының шыдамдылығын сынайтын сөздерді айта білді». Мартин заң шығарушы тармақ бірпалаталы болуы керек деп сенді, бейбіт уақытта тұрақты армияны шектеуді ұсынды және Конвенттің «Конфедерацияның ережелерін қайта қараудың жалғыз және нақты мақсатымен» Филадельфияға жіберілгенде ұлттық үкімет құру арқылы өкілеттіктерін асырып кеткенін мәлімдеді. Мартин өкілдік мәселесінде келісімге келу үшін құрылған комиссияда жұмыс істеді, онда ол кем дегенде бір палатада делегаттардың тең санына қолдау көрсетті. Конвент аяқталар алдында ол жаңа үкіметтің штаттық үкіметтерге тым көп билік беруіне және жеке адамның құқықтарына қауіп төндіруіне көз жеткізді. Құқықтар туралы заңға қолдау табуға мүмкіндік болмағандықтан, Мартин және Мэриленд штатының тағы бір делегаты Джон Фрэнсис Мерсер 1787 жылдың 3 қыркүйегінде конвенттен шығып кетті. Ол Конституциялық конвентте құлдыққа қарсы ең белсенді қарсыластардың бірі болды, оны «революцияның қағидаларына қайшы келетін және американдық мінез-құлқына лайық емес» «күнәмен жасалған жаман келісім» деп айыптады.
Ратификациялау күресі
1787 жылдың қарашасында Мэриленд штатының делегаттар палатасына сөз сөйлеген ол, Конституциялық конвенттің не істеуге тырысқаны және жұмысты қалай атқарып жатқаны үшін сынады. Ол конвентте берілген құпиялылық туралы уәдені бұзып, Мэриленд заң шығарушыларына конвенттің «Конфедерацияның ережелерін қайта қараудың ғана және нақты мақсатымен» өткізу туралы нұсқауларын бұзғанын хабарлады. Керісінше, конвент делегаттары үкіметтің жаңа жүйесін құру арқылы жаңа бастама жасауға бел буды. Мартин үшін мұндай әрекет төңкеріс теңестірілді. Джордж Вашингтон мен Бенджамин Франклин конвенттің бағытын өзгертуді қолдады, бірақ Мартин: «Біздің көзімізді атақтардың сәніне алдануға және бізді құртуға әкелуі мүмкін нәрсеге соқырлана бермеуіміз керек» деді. 1787 жылдың қарашасында Мэриленд штатының делегаттар палатасына арналған сөзінде және көптеген газет мақалаларында Мартин ұсынылған жаңа үкімет формасын сынап, 1788 жылға дейін Конституцияны ратификациялауға қарсы күресті. Ол ұлттық үкіметтің штаттардан басым түсуіне қайғырып, Конгресстегі тең емес өкілдікті айыптады. Оның өзі алты құлына ие болды, бірақ ол өкілдікті анықтау үшін құлдарды есепке алуға қарсы болды (көптеген құл иелері құлдарды есепке алуды қолдады, өйткені бұл құл мемлекеттерінің күшін арттырады), және ол АҚШ Жоғарғы сотында қазылар алқасының болмауы бостандыққа қауіпті деп санады. Конвентте Мартин, белгілі бір штаттар мен жеке тұлғалардың өркендеуі елдің игілігінен гөрі ынтамен ізделіп келді деп шағымданады. Ұлттық үкіметті жақтағандардың «федералды» терминін қабылдауы да Мартинге ұнамады. Мартин 1788 жылғы Мэриленд штатының конвентіне делегат ретінде қатысты, Мэриленд АҚШ-тың ұсынылған Конституциясын ратификациялау керек пе, жоқ па деген мәселе бойынша дауыс беру үшін. Конвентке келген делегаттардың көпшілігі Мартиннің ескертулерін елемеді. 1788 жылдың сәуір айында делегаттардың көпшілігі Конституцияны ратификациялауға дауыс берді, бұл Мэрилендті осылай істеген жетінші штат етті. Маусым айында Нью-Гэмпшир ратификациялаған тоғызыншы штат болды, қажетті шекке жетіп, жаңа Конституция күшіне енді. Үш жылдан кейін алғашқы он түзету қабылданды.
Заң мансабы
XIX ғасырдың басында Мартин екі даулы ұлттық іс бойынша қорғаушы болып қызмет етті. Бірінші істе Мартин өзінің жақын досы, Жоғарғы Сот судьясы Сэмюэл Чейстің 1805 жылғы импичмент процесінде ақталуын қамтамасыз етті. Екі жыл өткен соң, 1807 жылы Мартин Аарон Беррдің мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен сотталғанда оның қорғаушы адвокаттарының бірі болды. 28 жыл қатарынан штаттың бас прокуроры болғаннан кейін, Мартин 1805 жылдың желтоқсанында лауазымынан кетті. 1813 жылы ол Балтимор қаласы және округінің сот талқысының бас судьясы болды. 1818 жылы Мэриленд штатының бас прокуроры болып қайта тағайындалды, ал 1819 жылы ол Жоғарғы Соттағы маңызды МакКаллох пен Мэриленд ісінде Мэриленд штатының позициясын қорлады. Арыз берушілердің атынан Дэниел Вебстер, Уильям Пинкни және Уильям Уирт сөз сөйледі. Мартиннің өмірі соңғы жылдары күрт нашарлады. Алкоголизм, аурулар мен кедейлік Мартинге ауыр тиді, жасы ұлғайған сайын оның денсаулығына зиян келтірді. 1820-жылдардың ортасына қарай ол Мэриленд штатының адвокаттарынан жеке өмірлік көмек үшін ғана алынатын арнайы салыққа тәуелді болды. Ақырында, оны Берр қабылдады. Осы кезде, бұрынғы орталықтандыруға қарсы одақтасы Томас Джефферсонға деген жек көрінісі Мартиннің Федералистік партияны қабылдауына әкелді, бұл ол бұрын қатты қорғаған барлық нәрседен бас тартуға ұқсады. 1819 жылы оны ұрып соққан сал ауруы 1822 жылы Мэриленд штатының бас прокуроры лауазымынан кетуге мәжбүр етті.
Өлім және мұра
1826 жылы 10 шілдеде 78 жасында Мартин Нью-Йорк қаласындағы Бёррдің үйінде қайтыс болды және Сент-Джон шіркеуінің қорымында белгісіз қабірге жерленді. Оның өлімі Джефферсон мен Джон Адамстың 4 шілдеде қайтыс болуынан алты күн кейін болды. Мартин 1783 жылы Рождество күні Мария Кресэпке (капитан Майкл Кресэптің қызы) үйленді. Олардың бес баласының арасында үш қызы есейді. Оның сөз өнері мен әңгімеге құштарлығы "Бес санмен берілген қазіргі заманғы алғыс: Ричард Рейналл Кинге, Эск., отбасылық неке туралы" (1802) еңбегінде кеңінен көрсетілген – бұл Мартиннің қызы Элеонораға күйеулік жасаған және Мартиннің тікелей қарсылығына қарамастан оған үйленген бұрынғы шәкіртінің мұқият құжатталған, ызалы (және ішінара өмірбаяндық) айыптамасы.