Кіріспе

1892–1917 жылдардағы әскери одақ
1892–1917 жылдардағы одақ

Франко-Ресейлік одақ (Франко Русский Альянс), сондай-ақ Екіталай Антанта немесе Ресей-Француз жақындасуы (Rapprochement Franco Russe, Русско Французское Сближение; Русско Французское Сближение), 1891–1894 жылдардағы келісімдер арқылы құрылған одақ болды. Ол 1917 жылға дейін сақталды. Германия империясының күшеюі, 1882 жылы Үштік одақтың құрылуы және 1880-ші жылдардың соңындағы Франко-Герман және Ресей-Герман қарым-қатынастарындағы шиеленіс Франция мен Ресейдің ортақ сыртқы саясатын және өзара стратегиялық әскери мүдделерін тудырды. Екі ел арасындағы қаржылық байланыстардың дамуы Ресей-Француз одағы үшін экономикалық негіз жасады.

Келісімдер

1891 жылдың шілдесінде Кронштадтқа француз эскадрильясының сапары барысында 1891 жылғы келісім сыртқы істер министрлерінің хат алмасуы арқылы жасалды. Франция әскери одаққа Ресейден гөрі әлдеқайда қызығушылық танытты және 1891 жылғы келісімді әскери міндеттемелермен толықтыруға ұмтылды. Келіссөздер нәтижесінде орыс және француз бас штабтарының өкілдері 17 тамыз (орыс күнтізбесі бойынша 5 тамыз) күні 1892 жылы әскери конвенцияға қол қойды, ол Германия шабуыл жасаған жағдайда өзара әскери көмек көрсетуді көздеді. Екі үкімет де 1893 жылдың 27 желтоқсаны (15 желтоқсан) мен 1894 жылдың 4 қаңтары (23 желтоқсан) аралығындағы хат алмасу арқылы әскери конвенцияны ратификациялағанын мәлімдеді. Осылайша, Ресей-Франция әскери-саяси одағы ресми түрде құрылды.

Тарих

Альянстың тарихы 1870-ші жылдардың басына, Франко-прусс соғысы мен 1871 жылғы Франкфурт шартына байланысты туындаған қайшылықтарға жатады. Ресей үкіметі 1875 жылы Ресей мен Ұлыбританияның наразылықтары Германияны Францияға шабуыл жасаудан тоқтатуға мәжбүрлеген кезде Францияны қолдады. 1876 жылы Германия канцлері Отто фон Бисмарк Ресейден Эльзас-Лотарингия аумағын Германияның бір бөлігі ретінде сақтау кепілдігін алуға тырысты, ал оның орнына Германия Ресейдің Шығыс саясатын шартты түрде қолдауға келісетін еді. 1877 жылы жаңа франко-герман соғыс қаупі кезінде Ресей Франциямен достық қарым-қатынас сақтады. Алайда, 1878 жылғы Берлин конгресінен кейін француз дипломатиясы Ұлыбритания мен Германиямен жақындасуға ұмтылып, Ресейге қарсы позиция алды. Францияның Ресейден алыстауы және оның отарлық саясаты 1885 жылға дейін жалғасты, сонда Аннамдағы француз жеңілісінен кейін франко-герман қайшылықтары күшейді. 1887 жылдың басында франко-герман қарым-қатынастарында жаңа қиындықтар туды. Франция Ресей үкіметінен көмек сұрады. 1887 жылы Германиямен қайта сақтандыру шартын жасасқанда Ресей Франция үшін Германияның өз одақтасы Австрияға берген шарттарды сақтап қалуға талап етті. 1880-ші жылдардың соңында ресей-герман экономикалық айырмашылықтары күшейді. Ресей-француз саяси жақындасуы Ресейге француз капиталының ағылуына ықпал етті. 1880-ші жылдардың соңы мен 1890-шы жылдардың басында Ресей Франциядан бірқатар ірі қарыздар алды. Ресей-Германия қарым-қатынастарының нашарлауы, 1891 жылы Үштік одақтың қайта құрылуы және Ұлыбританияның одаққа қосылуы туралы қауесеттер Ресей мен Франция арасындағы саяси келісімге негіз болды. Бұл Германия басқаратын әскери блокқа (Үштік одаққа) жауап болды. Еуропада екі қарсыласты империалистік блок пайда болды. Ресейдің қолдауына сүйенген Франция отарлық саясатын күшейтті. 1898 жылы Ұлыбританиямен Фашода оқиғасынан кейін ол Ресеймен одақты нығайтуға одан да көп күш салды. Франциямен одақ 1890-шы жылдары патша үкіметінің Манжурияға кеңеюіне мүмкіндік берді. Дайындық кезеңінде және ресей-француз альянсының алғашқы жылдарында Ресей шешуші рөл атқарды, бірақ уақыт өте келе жағдай өзгерді. Франциядан үнемі жаңа қарыздар алып, Ресей патшалығы француз империализміне қаржылық тәуелділікке түсті. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін екі елдің бас штабтарының ынтымақтастығы жақындады. 1912 жылы ресей-француз әскери-теңіз конвенциясына қол қойылды. Ресей мен Франция одақтастық шартымен бірігіп соғысқа қатысты. Бұл соғыстың барысына және нәтижесіне маңызды әсер етті, өйткені ол Германияны соғыстың алғашқы күндерінен бастап екі майданда күресуге мәжбүр етті. Бұл Германияның Марна шайқасында жеңіліске ұшырауына, Шлиффен жоспарының күйреуіне және ақыры Германияның жеңіліске ұшырауына әкелді. 1917 жылы Кеңес үкіметі ресей-француз альянсын жойды.