Кіріспе

Антарктида жағалауындағы арал – Оңтүстік мұхитындағы Оңтүстік Шетланд аралдарының ең шеткі бөлігінде, Антарктида жағалауына жақын орналасқан, мұзымен жабылған, таулы арал. Арал Антарктика түбегінің солтүстік-шығысында, Оңтүстік Георгияның оңтүстік-батысында, Фолкленд аралдарының оңтүстігінде және Хорн мүйісінің оңтүстік-шығысында жатыр. Бұл аймақ Аргентина, Чили және Ұлыбританияның Антарктикадағы талаптарына кіреді. Бразилияның Антарктика бағдарламасы аралда Гельди атты баспананы күтіп келеді, ал бұрын Вильтген атты тағы бір баспанасы болған, ол 1997 және 1998 жылдары жаз айларында бөлшектелді, жаз бойында әрқайсысы алтыға дейін зерттеушінің жұмысына көмектесетін.

Топоним

Етіс аралының аты оның піл басына ұқсас түрімен және 1821 жылы капитан Джордж Пауэллдің осы арадағы піл теңіз түлкілерін (моржтарды) бірінші болып көруімен байланыстырылады. Ресейде ол әлі де 1821 жылы оны ашқандар берген Мордвинов аралы деген атаумен танымал.

География

Елефант аралы Оңтүстік Скотия қырқасының батыс шетін көрсетеді. Арал шамамен шығыс-батысқа қарай созылған, ең жоғары нүктесі Пендрагон тауында орналасқан. Ауа райы әдетте тұманды және қарлы болады, желдің жылдамдығы өте жоғары болуы мүмкін. Маңызды географиялық нысандарға – Ельчо мүйісі, Валентин мүйісі және Лаукаут мүйісі (солтүстік-шығыс және оңтүстік ұштарында) және солтүстік жағалаудағы Уайлд мүйісі жатады. Эндюранс мұздығы – негізгі мұздық.

Геология

Елефант аралы – Шотландия субдукция аймағындағы крейдтік теңіз түбінің шөгінділерінің сығылып, метаморфозға ұшырауынан пайда болған Скотия метаморфтық кешенінің бір бөлігі. Соның нәтижесінде пайда болған тау жыныстары – аккрециялық клинге тән филлиттер, көк және жасыл сланецтер, метаморфизм солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай күшейеді. Бұл тау жыныстары Шеклтон жарылым аймағындағы тік көтерілудің арқасында мұнда жер бетіне шыққан, ол Оңтүстік Скотия қыратымен жанасады. Бұл кешен жасы мен тау жыныстарының құрамы жағынан Калифорния жағалауындағы, оның ішінде Каталина аралы мен Биг Сур жағалауындағы тау жыныстарына өте ұқсас. Елефант аралы – фосфат минералы сфенисцидиттің типтік орны.

Флора мен фауна

Шөл аралында жер бетіндегі өсімдіктер мен жануарлар дүниесі жоқ, бірақ жылы мезгілде мыңдаған тасма пингвині, адель пингвині және макарон пингвинінің маусымдық колониялары жұптасу және көбейіп өсу үшін жиналады. Аралда табылған басқа да теңіз құстары: Антарктикалық шағақ және терн, қоңыр скуа, Кейп петрелі, алып петрель, кельп шаяны, қарлы шеле және Уилсонның дауыл құсы. Антарктикалық терілі түлендер, барыс түлендері және оңтүстік теңіз пілі аралдың айналасында маусымдық кездеседі; соңғы екі түрі көбінесе суға кіру мен шығуды үйреніп жатқан көптеген тәжірибесіз пингвиндерді жемдейді. Қауіпсіз тікелей тұрақ жоқтығынан, арал ғылыми зерттеулер, балық аулау немесе киттерді қадағалауға ыңғайлы орналасқанмен, адамның тұрақты ықпалына мүмкіндік бермеді. Бұрынғы Кеңес Одағының (Жапонияның қолдауымен) өткізген заңсыз кит аулауының салдарынан, Фил аралына келетін оңтүстік киттердің саны әлі де қалпына келуде. Дегенмен, Фил аралын қоршаған суларда көк, қанатты және горбаты киттерді кездестіруге болады.

Ресейдің Антарктикаға алғашқы экспедициясы

Фабиан Готлиб фон Беллингсхаузен мен Михаил Лазарев басқарған Бірінші Ресей Антарктика экспедициясы 985 тонналық "Восток" ("Шығыс") және 530 тонналық "Мирный" ("Бейбіт") әскери кемелері 1821 жылдың 29 қаңтарында Элефант аралын ашып, оны лейтенант-адмирал Мордвиновтың құрметіне Остров Мордвинова ("Мордвинов аралы") деп атады.

Шыдамдылық экспедициясы

Бұл арал 1916 жылы британдық зерттеуші Эрнест Шеклтон мен оның командасының Уэдделл теңізінің мұздарында «Endurance» кемесінен айырылғаннан кейін паналаған жалғыз жатқан жері болды. 28 адамнан тұратын экипаж айлар бойы мұз жарықтарында қаңғып, шағын құтқару қайықтарында ашық мұхитты қиын жағдайда басып өткеннен кейін, Фил аралындағы Валентин мүйісіне жетті. Валентин мүйісінде екі түн кемпінгтен кейін, Шеклтон мен оның командасы батысқа қарай жылжыды – мұздықтардың соңындағы кішкентай, тасты тілімге, ол тас құлауларынан және теңізден жақсы қорғады, оны олар «Point Wild» деп атады. Пассивті құтқарудың ешқандай мүмкіндігі жоқ екенін түсінген Шеклтон, балық аулау стансалары бар екенін білген Оңтүстік Джорджияға теңіз арқылы жүзіп баруды шешті. Шеклтон Том Крен, Фрэнк Ворсли, Гарри "Чиппи" Макниш, Тим Маккарти және Джон Винсентпен бірге «James Caird» құтқару қайығында 1916 жылғы 24 сәуірде Пасха дүйсенбісінде саяхатын бастап, 16 күннен кейін Оңтүстік Джорджияға жетті. Оның оң қол орынбасары Франк Уайлд, Шеклтонның құтқару кемесімен қайтып оралуын күтіп, Фил аралында қалған топты басқарды. Құтқарылғандар үшін көп жұмыс болды. Аралда табиғи қорғаныс болмағандықтан, олар қалған екі құтқару қайығы мен алаша шатырлардың бөліктерінен шатыр және желден қорғаныш жасады. Жарық беру үшін майлы шамдар қолданылды. Олар пингвиндер мен ителшектерді аулады, бірақ көктем мен қыста олардың саны көп болған жоқ. Шеклтон Уайлдқа, егер ол жаздың басында оларды құтқару үшін қайтып келмесе, қалған экипажбен бірге Десепшн аралына кетуді бұйырды. Төрт жарым айдан кейін, 1916 жылдың 30 тамызында, Чилидің Пунта-Аренасынан келген «Yelcho» буксирі, бортында Шеклтонмен және Луис Пардо басқаруымен келді, олар адамдарды құтқарып алды.

1970-71 жылдардағы бірлескен қызмет экспедициялары

Командир Малкольм Берли бастаған бірлескен күштер экспедициясы Елефант аралына түсірілді. Экспедиция мүшелері алты ай бойы аралды зерттеумен, Британдық Антарктика зерттеуі үшін ғылыми жұмыстар жүргізумен және аралдағы бірнеше шыңдарға көтерілумен айналысты. Экспедиция Point Wild-ке барды, бірақ «Endurance» экспедициясының іздерін таба алмады. Дегенмен, олар үлкен желкенді кеменің қираған қалдықтарын тапты, бұл капитан Уильям Генри Аппелман басқарған, Коннектикут штатының Нью-Лондон қаласының Стонингтон портынан шыққан «Чарльз Ширер» шхунасының қалдықтары болуы мүмкін. Экспедиция сондай-ақ жақын орналасқан Кларенс аралының ең биік шыңына қонды және оған көтерілді.

Тарихи орындар

Point Wild-те Endurance Memorial Site, Антарктиканың тарихи орны (HSM 53) орналасқан, онда капитан Пардоның бюсті және бірнеше тақталар бар. Аралдың оңтүстік-батыс жағалауындағы Хэмпсон шығанағы, жағалау және суасты аймағын қоса, үлкен ағаштан жасалған желкенді кеменің қалдықтарын қамтиды; ол Ұлыбританияның Антарктика шарты консультативтік жиналысына жасаған ұсынысы бойынша Тарихи орын немесе ескерткіш (HSM 74) деп белгіленді.

Карталар

Британдық Антарктика аумағы. 1:200000 масштабтағы топографиялық карта. DOS 610 сериясы, W 61 54 парағы. Шетелдік зерттеулер дирекциясы, Толворт, Ұлыбритания, 1972 ж. Оңтүстік Шетланд аралдары: Элефант, Кларенс және Гиббс аралдары. 1:220000 масштабтағы топографиялық карта. Ұлыбританияның Антарктикадағы жер-атаулар комитеті, 2009. Антарктика сандық деректер базасы (ADD). Антарктиканың 1:250000 масштабтағы топографиялық картасы. Антарктика ғылыми зерттеу комитеті (SCAR). 1993 жылдан бері үнемі жаңартылып, толықтырылып келеді.