Реймонд Коллишоу: Канадтық әскери авиатор және командир

Кіріспе

Реймонд Коллишоу (22 қараша 1893 – 28 қыркүйек 1976) – канадалық истребитель ұшқышы, эскадрилья жетекшісі және командир, Корольдік Әскери-теңіз авиациясында (RNAS) және кейіннен Корольдік Әуе күштерінде (RAF) қызмет еткен. Ол RNAS-тың ең көп ұпай жинаған ұшқышы және Бірінші дүниежүзілік соғыстағы екінші ең көп ұпай жинаған канадалық ұшқыш болды. Ол көптеген құрамаларын шайқасқа бастап, әуедегі ұлы басшы ретінде танылды. Ұлы соғыстан кейін ол 1919-1920 жылдары большевиктерге қарсы күресіп, кейіннен әртүрлі Әуе қызметі бөлімшелеріне басшылық еткен RAF-тағы тұрақты офицер болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Солтүстік Африкада No. 204 тобына (кейіннен Desert Air Force) қолбасшылық етіп, сандық және технологиялық жағынан басым итальяндық әуе күштеріне қарсы үлкен жетістіктерге қол жеткізді. 1943 жылы зейнеткерлікке шықты.

Ерте өмір

Реймонд Коллишоу 1893 жылғы 22 қарашада Канаданың Британдық Колумбия провинциясының Нанаимо қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Джон Эдвард Коллишоу Уэльстің Врексем қаласынан, ал анасы Сара "Сэди" Джонс Уэльстің Ньюпорт қаласынан шыққан, бірақ Гарв аңғарының Пантигог ауылында өскен. Ол Нанаимода өсті, алайда оның біраз білімі Викторияда (Британдық Колумбия) және Оклендте (Калифорния) әкесінің алтын іздеумен айналысуына байланысты алынған. 1908 жылы, 15 жасында, әкесінің байланыстары арқасында Коллишоу Канаданың балық шаруашылығын қорғау қызметіне кабиналық болып қабылданды. Ол "Альседо" кемесіндегі қарапайым теңізші болды. Ол келесі жеті жыл бойы кемелерде және жағалауда жұмыс істей берді – бірінші офицерге дейін өсіп, 1914 жылы "Фиспаға" ауысты. Ол "Карлукты" құтқаруға үлкермей, Стефанссон экспедициясын іздеу үшін Солтүстік мұздық шеңберіне барған кезде кемеде болды.

Оқыту

1914 жылы соғыс басталғанда, Коллишоудың алғашқы ниеті Корольдік теңіз күштеріне қосылу болды, бірақ олардан көп уақыт бойы жауап келмеді. 1915 жылдың соңына қарай Коллишоу Корольдік әскери-теңіз әуе қызметі жұмысқа қабылдап жатқанын естіді, сондықтан ол оларға өтініш берді және Торонтодағы Куртисс авиация мектебінде ұшқышқа дайындықтан өтті (жердегі оқу және екіұшқыштық оқыту), барлық шығындарды өзі көтерді. 1916 жылдың қаңтарында ол сынақтан өткізіліп, ұшқышқа лайық деп танылды және Адриатика арқылы Атлантика мұхитын кесіп өтті. Оның алғашқы орны Редкардағы теңіз әуе станциясы болды, онда ол Caudron G.3 ұшағымен ұшу оқуын аяқтады; алғашқы жеке рейсі 1916 жылдың 16 маусымында жасалды. Истчерчтегі артиллерия мектебін бітіргеннен кейін, ол толық құқықты ұшқыш лейтенанты болып бекітілді.

RNAS 3 қанаты

1916 жылғы 2 тамызда Коллишоу алғашқы оперативтік қызметіне жіберілді, RNAS-тың 3-ші қанатына қосылды. Қанат Люксеуилде (Франция) орналасып, британдық Sopwith 1½ Strutter ұшағымен француздық 4-ші бомбалау тобын қолдады. Sopwith ұшақтарының кейбіреулері бомба тасуға жабдықталған, ал қалғандары екі орындық истребитель ретінде жасақталған. Коллишоу бұл жаңа ұшақтарды ұшу үшін "жаңалық" деп тапты (жаттығу ұшақтарымен салыстырғанда). Оның алғашқы ұшулары "жауынгерлік" Strutter конфигурациясымен болды, ол "әлдебір дәрежеде менің әуе күштеріндегі келешек мансабыма әсер еткенін" атап өтті. Коллишоудың неміс ұшағымен алғашқы кездесуі 1916 жылғы 12 қазанда Оберндорфтағы Маузер мылтық фабрикасына қарсы Германияға 3-ші қанаттың алғашқы ірі шабуылы кезінде болды. Шабуылға британдық және француздық эскадрильяларынан 27 ұшақ қатысты, және әртүрлі биіктікте бірнеше рет ұшырылды. Коллишоудың ұшағы нысанаға жақын келгенде үш неміс Fokker D. III ұшағы шабуыл жасады. Fokker ұшақтарының бірін сержант Ханстиен басқарды, ол Коллишоудың екі жақтағы серіктеріне қарсы тиімді шабуылдар жасады. Коллишоу Ханстиенді нысанаға алып, атып жіберді, бірақ Ханстиен жылдам көтеріліп қашып кетті. Коллишоудың ұшақ қозғалтқышы суға түскенде тым жоғары жылдамдыққа ие болды, сымды жыртып, қуатын жоғалтты, сондықтан ол базаға қайтуға мәжбүр болды. Коллишоу атап өткендей, маңызды оқиға болғанына қарамастан, Оберндорф шабуылының сәттілігі күмәнді болды, себебі нысанаға келтірілген зиян шектеулі болды және одақтас ұшақтары жоғалды, ал неміс тарапынан жоғалған ұшақтар болған жоқ. Сол күні қатысқан неміс ұшқыштары өте тәжірибелі болды, олардың ішінде сол кездегі сержант Эрнст Удет те болды. Коллишоудың алғашқы расталған жеңістері 2 қазанда болды, ол Wing Headquarters-тен (Люксеуилде) өзінің эскадрильясының жаңа алдыңғы базасына (Ошейде, Франция) жаңа Strutter ұшағын жалғыз (бақылаушысыз) жеткізіп бара жатқанда. Алты неміс барлаушысы оны көріп, шекарадан өтті. Коллишоудың айтуынша: Коллишоу содан кейін одақтас желілеріне қайтуға тырысты, бірақ бағдары жоғалды. Ол компасын таба алмады, бірақ күннің орналасуын пайдаланып, дұрыс бағыт деп ойлаған бағытта ұшты, биіктікті арттырып, ұзақ уақыт бойы ұшып жүрді. Соңында ол әуежайды көріп, қонуға кірісті. Коллишоу тағы да ұзақ уақыт ұшты, бұл жолы траншеялардан өтіп, ақырында өзінің жоспарланған бағытынан солтүстік-батысқа қарай 70 миль жердегі француз әуежайына қонды. Ол көзіне емделді және бөлімшесіне оралды. 3-ші қанат қараша және желтоқсан айларында Германия аумағының тереңіне бірнеше ірі әуе шабуылдарына қатысты. Коллишоудың әдеттегі қызметі "жауынгерлік" қолдау болды, және осы қызметінде бірнеше рет қақтығысқа түсті, бірақ нақты нәтиже болған жоқ. 1917 жылғы 23 қаңтарда Бурбахтағы доменді пештерге жасалған шабуылдан қайтып келе жатып, ол Fokker D. III ұшағымен "өте қиын" жағдайға түсті, және ол Нанси маңында одақтастар жағына құлауға мәжбүр болды. Келесі күні 3-ші қанаттың көптеген шабуылдарына қатысқаны үшін оған француздық Croix de Guerre ордені табысталды.

On 2 August 1916 Collishaw was deployed to his first operational posting, joining the RNAS's 3rd Wing. The wing was operating out of Luxeuil, France and supporting the French 4th bombardment group, flying the British Sopwith 1½ Strutter. Some of the Sopwiths were equipped as bombers, while others were configured as two seat fighters. Collishaw found these new aircraft "a revelation" to fly (compared to his trainer aircraft). His initial sorties were with the "fighter" Strutter configuration – which he noted, "doubtless influenced significantly my subsequent air force career." Collishaw's first encounter with a German aircraft was while flying escort duty on 3 Wing's first large scale raid into Germany, against the Mauser Rifle Factory at Oberndorf, on 12 October 1916. The raid consisted of 27 aircraft from both British and French squadrons, and had multiple flights at different altitudes. Collishaw's was nearly at their target when they were attacked by three German Fokker D. IIIs. One of the Fokkers, flown by a Sgt. Hanstien, carried out effective attacks against two Collishaw's wing mates on either side of him. Collishaw dived and fired, having Hanstein in his sights, but Hanstein then quickly evaded with a climbing maneuver. Collishaw's engine revved too high in the dive, shearing a wire and becoming under powered, requiring him to return to base. Collishaw noted that while a significant event, the Oberndorf raid was of questionable success given the limited known target damage and allied aircraft losses, without any aircraft losses from the German side. The German pilots on scene that day were quite experienced, and included the then NCO Ernst Udet. Collishaw's first confirmed victories occurred on 2 October, while he was ferrying a new Strutter from Wing Headquarters (at Luxeuil) to his squadron's new forward base (at Ochey, France) alone (without an observer). Six German scouts spotted him and dived across the lines. As Collishaw recounted:

Collishaw then attempted to return to allied lines, but had become disoriented. He couldn't make out his compass, but based on the position of the sun, he flew in what he presumed was the correct direction, gaining altitude and flying for what seemed to him to be a long time. Finally he spotted an aerodrome, and so he went in for a landing. Collishaw again flew for a long time, making sure to cross the trenches this time, and finally landed at a French aerodrome, 70 miles northwest of his intended destination. He received medical treatment for his eyes and returned to his unit. 3 Wing participated in a number of larger air raids on targets deep into German territory in November and December. Collishaw's usual post was as a "fighter" support, and in this capacity he had a few engagements, but with no conclusive outcomes. On 23 January 1917, returning from a wing raid at the blast furnaces at Burbach, he had a "particularly desperate" encounter with a Fokker D. III, and he was forced down on the allied side near Nancy. The next day, in recognition for his participation in the many raids of 3 Wing, he was informed he had been awarded the French Croix de Guerre.

No 3 теңіз эскадрильясы

1917 жылдың ақпан айында Коллишоу жаңадан құрылған No. 3 теңіз эскадрильясына жіберілді. Эскадрилья айдың басында құрылып, Сомма жазығының жанындағы Верт-Галандта армия мен RFC-ге тікелей қолдау көрсетіп, сол кездегі көне Sopwith Pups ұшақтарымен жабдықталған болатын. Эскадрилья британдық болғанымен, сол кезде пилоттар құрамының көп бөлігі канадалықтардан тұрды. Коллишоудың байқаған бір нәрсесі – миссиялардың қарқыны күрт өскені: 3-ші қанатта әдетте апта сайын немесе екі аптада бір рет ұшуға шықса, теңіз эскадрильясында ұшқыштар күн сайын бір немесе бірнеше патрульге қатысып, көбінесе жаумен кездесетін. Сонымен қатар, эскадрилья Jasta 11-ді қоса алғанда, ең жақсы неміс әуе бөлімдеріне операциялық жақын жерде орналасқан еді. Алайда, Коллишоу атап өткендей, "жаңа "Альбатрос" және "Хальберштадт" истребительдерін ұшқан неміс ұшқыштарының көпшілігі тәжірибесіз болғандықтан, ұшақтарының мүмкіндіктерін толыққанды пайдалана алмады". Коллишоу келесі екі айда жиі патрульдеу кезінде бірнеше рет шайқасқа қатысты, бірақ қарудың және қозғалтқыштың жиі бұзылуына байланысты көңілі толмады. Дегенмен, ол тағы екі жау ұшағын түсіргеніне дейін, жоғары биікте шайқас кезінде оқтар оның көзілдірігіне тиіп, салдарынан бет маскасын сызып тастады. Бұл оның бетінің қатты мұздануына әкеп соқты, сондықтан ол бірнеше аптаға Англияға ауру демалысына кетіп қайтуға мәжбүр болды.

No 10 теңіз эскадрильясы

Апрель айының соңында Коллишоу қызметке оралғанда, 10-шы теңіз эскадрильясында ұшу командирі болып тағайындалды. Коллишоу эскадрильяның құрамында негізінен канадалықтар екенін тағы да анықтады. 10-шы теңіз эскадрильясы жаңа, жылдам көтерілетін және маневрлі Sopwith Triplane ұшақтарымен жайлап жабдықталды, ал Коллишоу ұшақты "тамаша" деп тапты, бірақ әлі де екінші алға бағытталған Vickers пулеметін қалаған. (Коллишоу ақырында екі синхронды Vickers пулеметі және 130 атты Клергет қозғалтқышы бар алты тәжірибелік Triplane-нің біреуін алды.) Ол 28 сәуірде Triplane-де алғашқы ұрысқа қатысты, таңертең екі орындыққа оқ атты (бірақ қарудың істемеуінен сәтсіз аяқталды), ал күні бойы төрт неміс истребителіне шабуыл жасады (Ньюпорт маңында бұзылған теңіз ұшағын қорғап тұрғанда) және оларды өнімділігімен таң қалдырды. Ол біреуінің құйрығына айналып, бірнеше кезекте оқ атқаннан кейін, оның ауада ыдырауына себеп болды. Басқа немістер де шабуылды тоқтатты. Бұл Коллишоудың бесінші жеңісі болды, ол оны "эйд" (ace) етті. 30 сәуірде ол тағы бір жеңіске жетті, ал 10 мамырда алғашқы қарсыласын өртпен құлатты. Коллишоу күнделікті ұшу санының артуын қайта байқады, әдетте күніне 2-4 рет, кейде одан да көп. Мамырдың ортасына қарай Корольдік әуе корпусы күш-қуатына зор мұқтаж болды. Бұл негізінен "Қанды сәуірдің" салдарынан болды, сонымен қатар Мессиндегі жаңа шабуылға дайындықтан да туындады. 10-шы теңіз эскадрильясы осы тікелей қолдауды көрсетуге тағайындалған, және эскадрилья командирі мен ұшқыштары бұл туралы біраз уақыттан бері білген. 10-шы теңіз эскадрильясы Дрогландтағы жаңа әуежайға көшті.

Қара ұшқыш

Колишоудың "B" рейсі бастапқыда толыққанды канадалықтардан құралатын болады, ал кейіннен ұшудың қара (алдыңғы) қозғалтқыш капоны мен дөңгелектерінің қаптамасының (Naval 10 "A" және "B" рейстерінің қызыл және көк түстерімен қарама-қарсы) себебінен "Қара рейс" деп аталды. Сонымен қатар, ұшу кабинасының екі жағында үлкен ақ әріптермен (3 дюйм) ұшақтарына ат қоюға шешім қабылдады. Эллис Вайр Рид (Торонто) "Black Roger" ұшты; Джон Эдвард Шарман (Виннипег) "Black Death" ұшты; Джеральд "Герри" Эварт Нэш (Стоуни Крик) "Black Sheep" ұшты; Маркус Александр (Торонто) "Black Prince" ұшты; ал Коллишоу "Black Maria" (полиция фургонына сілтеме) таңдады. Алғашқы екі айда олар рекордтық 84 неміс ұшағын жойды немесе түсірді, бұл таңқаларлықтай, Коллишоу мен бөлімге кеңінен жарияланбады, бірақ аймақтағы неміс қарсыластары арасында үлкен танымалдыққа ие болды. Кейін Коллишоу бұл Регламенттік Корольдік Ұшу корпусының шенеуніктері теңіз ұшқыштарына құрмет көрсетпегендіктен болды деп мәлімдеді. Өзінің өмірбаянында Коллишоу олардың әрқашан бірге ұшпағанын және операциялық жағдайлар әртүрлі рейстердің ұшқыштарының қажеттілік бойынша және әртүрлі машиналарда (олар шамамен 30 ұшу сағатынан кейін қызмет көрсетілді) алмастыру үшін қолжетімді болуын талап еткенін атап өтті. "Түпнұсқа" рейстің толық құрамы алаңға тек аз ғана жағдайда түсті. Ол эскадрильяның "Қара рейс" туралы қандай аңыз болса да, оған толыққанды сене алатынын айтты. Бастапқы топтың алғашқы (оқиғасыз) рейсі, желілік патруль, 1917 жылдың 18 мамырында болды. 21 мамырда Герри Нэш бес неміс барлаушысының ұшуына түсіп, өзінің нысанасының ұшқышын кабинасына құлатып, бүйірлік сызылып кетуіне жол бергеннен кейін бірінші болып жеңіске жетті. Соңында, Герри Triplane-нің керемет көтерілу қабілетін пайдаланып, ұрыстан тік шығып кетті. 31 мамырда Коллишоу екі жау ұшағын дұрыс ұша алмады. Содан кейін Коллишоу бір апта бойы қаза тауып, күніне кем дегенде бір рет, 1 маусымнан бастап "B" рейсі толық күшпен шыққан кезде, екі жарым сағаттық ұшу кезінде үш бөлек жекпе-жек өткізді. Коллишоу "Альбатросты" өртеніп, құлатты, ал Эллис пен Джерри / Нэш (жеке-жеке) екеуі де жеңіске жетті. 2 маусымда жаудың әуе патрулі – Коллишоу ұшағы желілер үстінде байқалған неміс екі орындық ұшағын ұстауға жіберілді. Олар оны бақылаудан тыс жерге түсіріп, келесі рейсінде F.E.2b барлау ұшағын ертіп барады. Неміс барлаушыларының тобы жақындағанда, Коллишоу шабуылға бастамашылық етті және бірін бақылаудан тыс жерге жіберді. 3 маусымда Коллишоу (сонда ұшу подпоручигі) бірінші рет ұшу лейтенанты қызметіне көтерілді. "B" рейсі мүшелері сол күні төрт рет болды, Коллишоу бір неміс альбатросын отқа түсірді. Сол күні "A" ұшуының басшысы, ұшу подполковнигі (F / S / L) Перси МакНейл (Торонто) неміс асасы Карл Аллменродермен атып түсірілді, ал Джон Шарман "A" ұшуын басқаруға тағайындалды, оның орнына "B" ұшуы F / S / L D. F. Фицгиббон (британдық) келді. 4 маусымда Коллишоу тағы төрт рет шабуылға шықты, олардың соңғысы тағы бір жеңіске жетті. 5 маусымда Мененде ұзын қашықтықтан жоғары биіктіктегі шабуылдау патрулі басталды; Коллишоу екі орындықтың үстіне бүкіл формацияны атуды бастады, ол жалынға айналды. Кейін Коллишоу тағы бір екі орындықтың астына түсіп, ұшақты ұзақ айналдырған ұзын жарылыс жасады, Фитцгиббон да құлаған кезде жарылысты жалғастырды. 6 маусымда Коллишоу басқа ұшақпен (10 ұшақпен) шабуылдау патрулін жүргізді. 16000 метр биіктікте ұшақ 15 неміс ұшақтарымен бірге екі орындық ұшаққа тап болды. Бір-бірімен шайқасып, Коллишоу екі адамды бірінен соң бірі өртеп жіберді. Үшінші ұшақ ұшқанда оның оқтары ұшқышты артқа қарай құлатты. Нэш екі орындықтың артынан жүгіріп, жерге дейін құлап кетпес бұрын оған бірнеше рет соққы берді. Ол содан кейін неміс ұшағына жақын аралықтан тез ату жасады, нәтижесінде ол тік тұрып тұмсыққа түсіп кетті. Рид Хальберштадтқа назар аударды, ұшақ құлаған кезде оны үнемі жарақаттап отыру үшін маневр жасады. Әскери-теңіз 10-патрулдың басқа да мүшелері жеңіске жетті, ал 35 минуттан кейін неміс ұшақтарының 10-ы жойылып, не иттер шайқасынан бір айналымда, одақтас жоғалтусыз тасталды. Сол күні Коллишоу бастаған екі үлкен патрульдер неміс ұшақтарымен кездеспеді. Аптаның соңында 7 маусымда тағы бір үлкен жекпе-жекте Колишоу тағы бір Альбатросты атып өлтірді, ол бұлтқа ұшырады. 9 маусымда "Black Maria" (Триплан N.5490) кемесі жойылып, кемеге қатты соққы тиді. Ертеңіне екі ұшақпен шабуыл жасайтын патрульде Коллишоу ұшағы неміс Albatros D. III құрсауына түсті. Ол неміс ұшағының артынан қуып, оның орналасқан жерін байқағанда, неміс ұшағы тығыз айналымдар жасады, бірақ Коллишоудың Трипланы одан сәл жақсы өте алды. Ыңғайлы жағдайға келгенде, оқтардан құтылуға дайын болғанда, күннен шабуыл жасаған неміс ұшағынан оқтар кабинасына тиді. Коллишоудың басқару құралдары істен шықты, ұшағы жаққа қарай бұрылып, айналып, құлай бастады. Басында қорқып, Коллишоудың 15 минуттық құлауы сабырға айналды, ол "параболет болса қандай жақсы болар еді" деп ойлады. Ғажап түрде, Трипланның құлау жолы оны қираған массаға айналдырғанмен, Коллишоуға тек бірнеше көгалдар тиді. Ең бақыттысы, Коллишоу британдық окоптарына жетті, ал олар Коллишоуды құтқарып алып, "мұндай жағдайдан кейін бағаланатын стимулятор" берді. Ол ешқашан күннен шабуылға түспеуге ант берді. Базаға оралғаннан кейін Коллишоу Нэштің Triplane N.5492 ұшты. 14 маусымда Коллишоу Ерекше қызмет орденімен марапатталды – оның алғашқы британдық ордені. Сол күні Jasta 11 Дрогландттағы Naval 10 әуежайының тікелей қарсысындағы Маркеге ауыстырылды. Он күннен кейін, 1917 жылдың 24 маусымында Naval 10 Jasta 11-мен тікелей таңғы патрульде кездеседі. Екі тараптан да шығын тіркелді, Карл Аллменродер біреуін атып түсірді. Келесі күні, 25 маусымда, Аллменродер тағы біреуін атып түсірді. Бірақ бұл "Қара рейс" мүшесі болды, 50-ден астам жеңіске жеткеннен кейін. Герри Нэш қаһарлы маневр шайқасынан кейін оққа түсіп, басқару құралдарының қиындықтарына тап болды. Ол ұшағын жойды және тұтқынға алынды. Коллишоу мен рейстің қалған бөлігі Нэштің қаза болмағанын білгенде қайғырып, көңіл көтерді. Екі күннен кейін, 1917 жылдың 27 маусымында, Коллишоу тағы да Аллменродермен кездеседі. Патрульде Коллишоу ұшағы төменде үш Альбатростың формациясын көрді, сонымен қатар жоғарыдан қарап тұрған неміс ұшақтарының басқа рейсінің бар екенін білді. Олар шабуылдап, тез қашып кете алатынын түсініп, рейсін төмен құбылып, 100 метрден астам қашықтықтан бірнеше оқтар атып жіберді. Шындығында, Нэш Аллменродердің жерленуі үшін шіркеу қоңырауын естіді, оның күзетшісі "Қара Триплан басшысы атып түсірді" деді. 1917 жылдың 6 шілдесі Коллишоудың ең табысты күні болды. F.E.2d ұшақтарына көмектесу үшін, шамамен 30 неміс ұшағымен қоршалғанда, Naval 10-ның екі рейсі жабайы жекпе-жекке айналдырды. Төмен түсіп...

Collishaw's "B" Flight of Naval 10 would initially be composed entirely of Canadians, and would later be nicknamed the "Black Flight", owing to the flight's black (front) engine cowling and wheel covers (to contrast with the red and blue of Naval 10's "A" and "B" Flights, respectively). In addition, the flight decided to give their machines names in large (3 inch) white letters on either side near the cockpit. Ellis Vair Reid, of Toronto, flew Black Roger; John Edward Sharman, of Winnipeg, flew Black Death; Gerald "Gerry" Ewart Nash, of Stoney Creek, flew Black Sheep; Marcus Alexander, of Toronto, flew Black Prince; and Collishaw chose Black Maria (a reference to a police van). During their first two months they claimed a record 84 German aircraft destroyed or driven down – which, strangely enough, brought Collishaw and the unit no wide publicity, though garnered a great deal of renown among their German opponents in the area. Collishaw later claimed that this was because officials in the regular Royal Flying Corps were loath to give credit to naval pilots. In his autobiography, Collishaw noted that they did not always fly together, and operational conditions demanded that pilots of the various flights be available to sub in on an as needed basis – and on different machines (which were serviced after about 30 flying hours). There were only a relatively small number of occasions where the full strength "original" flight were in the field. He maintained that the squadron as a whole should be given credit in terms of whatever legend exists of the "Black Flight". The original group's first (uneventful) flight, a line patrol, took place on 18 May 1917. Gerry Nash was the first to score a victory, on 21 May, after diving on a flight of five German scouts, and leaving the pilot of his target slumping back in his cockpit, entering a side slipping spin. Outnumbered, Gerry was then able to use the excellent climbing ability of the Triplane to exit the fight vertically. It was 31 May before Collishaw was able to properly engage two enemy aircraft, though indecisively. Collishaw then began a week long streak of kills, with at least one per day, starting on 1 June, when "B" Flight was out in full force, having three separate engagements within their 2½ hour sortie. Collishaw shot an Albatros down in flames, and Ellis and Gerry / Nash (shared) both scored victories. 2 June began with a hostile air patrol – Collishaw's flight being dispatched to intercept a German two seater aircraft spotted over the lines. Sending it down out of control, their next sortie was escorting some F. E.2b reconnaissance aircraft. When a group of German scouts approached, Collishaw led the attack, and sent one down out of control. On 3 June Collishaw (then a flight sub lieutenant) received his first promotion, to acting flight lieutenant. Members of "B" Flight were up on four separate occasions that day, Collishaw scoring one German Albatros in flames. The same day, flight sub lieutant (F/S/L) Percy McNeil (Toronto), leader of "A" Flight, was shot down by German ace Karl Allmenröder, and John Sharman was appointed to lead "A" Flight, being replaced in "B" Flight by F/S/L D. F. FitzGibbon (British). 4 June saw Collishaw on another four sorties, with the last of them yielding another victory shot down in flames. 5 June started with a long range high altitude offensive patrol over Menin; Collishaw leading a whole formation firing charge against a two seater, which went down in flames. Later Collishaw dived below another two seater, firing a long burst that sent the plane into a long spin, FitzGibbon also connecting a burst as it fell away. 6 June brought a coordinated effort, Collishaw's leading another flight (total of 10 aircraft) in an offensive patrol. At 16,000 feet, the flight ran into a two seater being escorted by some 15 German fighters. A dogfight ensued, Collishaw quickly downing two in flames, one after the other. Going after a third, his bullets made the pilot fall back as the aircraft plunged into a spin. Nash had gone after the two seater, and put several bursts into it before it went down, all the way into the ground. He then fired a quick close range burst at a German fighter, which resulted in it taking a nearly vertical nose dive. Reid focused on a Halberstadt, maneuvering to keep peppering the fighter as it went down. Various other members of the Naval 10 patrol scored victories as well, and after 35 minutes, 10 of the German aircraft had been either destroyed or thrown from the dogfight in a spin, with no allied losses. Two subsequent large patrols that day, led by Collishaw, encountered no further German aircraft. Finishing the week, Collishaw shot up one additional Albatros in another large dogfight on 7 June, which fell into a cloud. 9 June brought a close call, and the destruction of the original Black Maria (Triplane N.5490). On the early morning two flight offensive patrol, Collishaw's flight dived on a formation of German Albatros D. IIIs. He got on the tail of a German fighter, who upon noticing his position, went into a wild series of tight turns, which Collishaw's Triplane could slightly out perform. Getting into a favorable position, he was just about to open fire when a stream of bullets smashed into his cockpit, from a German aircraft that had made a diving attack out of the sun. Collishaw's controls were effectively disabled, and his plane drifted off to the side and began a series of turning swoops and dives. Initially terrified, Collishaw's descent over 15 minutes gave way to resignation, and he recalled "thinking rather wistfully how nice it would be to have a parachute." Miraculously, the Triplane's descent pattern of swoops ended up making contact with the ground at an angle that, while folding the Triplane into a mass of wreckage, left Collishaw with nothing but a few bruises. Luckier still, Collishaw had come down within striking distance of the forward British trenches, and a party of them recovered Collishaw, administering "the type of stimulant that one might be expected to appreciate after such an experience " He vowed to never let himself be attacked out of the sun. Upon returning to base, Collishaw flew Nash's Triplane N.5492. On 14 June, Collishaw was awarded the Distinguished Service Cross – his first British decoration. On the same day, Jasta 11 was transferred to Marcke, almost directly opposite Naval 10's aerodrome at Droglandt. Ten days later, on 24 June 1917, Naval 10 would meet Jasta 11 directly on the morning patrol. Losses would be registered on both sides, with Karl Allmenröder scoring one. The next day, 25 June, Allmenröder scored another. This time, however, it was an original Black Flight member, coming after they had scored an aggregate total of over 50 victories. Gerry Nash, after a desperate maneuvering battle, was hit and suffered a critical failure of his controls. He was forced to land in German territory – destroying his plane before he was captured. Collishaw and the rest of the flight were deeply grieved at the loss – they had not seen Nash go down – but heartened when they eventually learned he had not been killed. Two days later, on 27 June 1917, Collishaw would encounter Allmenröder again. Out on patrol, Collishaw's flight spotted a formation of three Albatrosses below him, while also being aware of another flight of German fighters watching from above. He reasoned he could attack them quickly and climb away, so led his flight down in pursuit and from long range (more than 100 yards) let off several bursts. Indeed, Nash heard the church bells ring for the funeral of Allmenröder, whom his guard said had been shot down by the leader of the Black Triplanes. 6 July 1917 was Collishaw's most successful day. Diving to the aid of some beleaguered F. E.2d's who were surrounded by what he estimated to be around 30 German fighters, Naval 10's two flights turned the situation into a wild dogfight. Descending onto the rear of a red Albatros, Collishaw took a few burst shots which he thought connected with the pilot and it began going down. No sooner had he made this observation than he had to take violent evasive action to avoid an incoming attack. This whirlwind process continued five more times – each time yielding a damaged German plane exiting the battle. Other members of Collishaw's force scored victories as well, and had accounted for a further four aircraft before the dogfight dissolved. Collishaw was credited with six aircraft shot down out of control. The next day, Collishaw was awarded the Distinguished Service Order. Collishaw suffered two frightening experiences in mid July. The first was an episode where he had to take very violent evasive action to avoid colliding with a German fighter, snapped his restraining straps and was ejected from the cockpit of his plane – only catching his arms around the top wooden struts, and only able to wrestle back into the cockpit after the Triplane had careened down about 10,000 feet. The second was when shrapnel from anti aircraft fire sent two sizable pieces of his engine cowling flying, one catching in the wing wires, drastically changing the drag profile of the plane and throwing it into a dangerous spin. Managing as best he could to regain control (by varying all control surfaces and the throttle) and fly the plane, he had no choice but to have a hard landing just past the British line, breaking the plane's undercarriage, but nothing much else. 22 and 28 July were sad days for the squadron, and Collishaw especially, for they marked the losses of John Sharman and Ellis Reid, respectively – both being killed. Sharman's Triplane was struck by anti aircraft fire and disintegrated mid air. Reid, it was suspected, fell prey to pilots from Jasta 11. Reid had been Naval 10's second highest scorer, with 19 kills.

Канадаға кету

Тамыз айында Коллишоу екі айлық демалысқа Канадаға оралды, ол Британ империясының ең көп ұпай жинаған екінші тірі асыл азаматы еді. Ол дерлік белгісіз болды, бұл қыркүйекте демалысқа келгенде ең көп ұпай жинаған Билли Бишопқа жасалған құрметті қабылдаумен күрт контраст жасады. Ол былай деп есіне алды: "Канадада соғысқа байланысты көрінетін естеліктердің өте аз екенін көріп, қатты таңқалдым". Ол елді көлденең кесіп, Нанаимодағы үйіне жол тартты, қаза тапқан ұшқыштардың отбасыларын аралау үшін бірнеше ірі қалаларда тоқтады. Сондай-ақ, ол бірнеше ерлер клубында сөз сөйлеуге шақырылды. Коллишоу үйіне қайтып, болашақ әйелімен құдаланды.

No 13 теңіз эскадрильясы

Қарашаның соңында соғысқа оралған Коллишоу No. 13 теңіз эскадрильясында ұшу командирі болып тағайындалды, ол Sopwith Camel истребительдерімен жабдықталған және Дюнкерктен (Сент-Пол) Канал патрулімен бірге эскорттық міндеттерді орындап тұрды. Ол бұрынғы Naval 10 эскадрильясындағыдай қарқынды шабуылдардың мұнда азайғанын байқады – күніне бір рекеден асып ұшқан жоқ. Осылайша, эскадрильядағы екі ай ішінде ол жеңіске бір рет ғана қол жеткізді. Осы кезеңдегі қызықты оқиғаның бірі – оның эскадрильясы мен неміс барлаушыларының тобы арасындағы әуе шайқасы, онда еш оқ атылмады. Коллишоу эскадрильяның барлығын басқарып, 20 000 фут биіктіктегі бақылау ұшағын қорғап тұрды. Неміс тобы жақындады, Коллишоу ұшқыштарын шабуылға бастады, бірақ қаруларының істен шыққанын анықтады; температура тым төмен болғандықтан май қатып қалған еді. Ол бірнеше рет немістерге шабуылға өтті, бірақ олар барлау аяқталғанға дейін және екі тарап та үйлеріне қайтқанға дейін кері шегінді. Кейін Коллишоу эскадрильяның барлық қарулары істен шыққан екенін білді, ал соғыстан кейін бірнеше жыл өткен соң ол сол күнгі неміс ұшқышымен кездесті, ол да осындай жағдайға тап болғанын айтты. Коллишоудың айтуынша, "Бұл соғыстың ең қатал және зиянсыз әуе шайқастарының бірі болды". 29 желтоқсанда алдыңғы командир апатта жарақат алғаннан кейін Коллишоу кенеттен эскадрилья командирі болып тағайындалды. Бірнеше күннен кейін ол осы лауазымға көтерілді.

Эскадрилья командирі No3 теңіз / No203 эскадрилья RAF

1918 жылғы 23 қаңтарда Коллишоу Батыс майданның қаһарлы аймағына, бұрынғы бөлімшелерінің бірі – No. 3 теңіз эскадрильясының (Мон-Сен-Элуайда орналасқан) құрамына командир ретінде оралды. Коллишоу командирлік лауазымдағы қызметі көп уақытын “қағаз жұмысына” жұмсағанын, нәтижесінде маусым айына дейін ұшу уақытының едәуір қысқарғанын байқады. Сол кездегі тактика өзгерді: патрульдеу кезінде неміс жасақтарының үстемдігіне жол бермеу үшін әлдеқайда ірі ұшу топтарын қолдану қажет болды; сондай-ақ, ұшақтар енді жаудың позициялары мен әскерлеріне төмен қабатта шабуыл жасауға тартылды. Бұл шабуылдар немістер көктемгі шабуылды бастағаннан кейін шұғыл түрде қажет болды, олардың күштері жылдам түрде жарылып, ашық кеңістіктерге тарады. Бұл табыстар әуежайды артиллериялық оққа ұшыратып, No. 3 теңіз эскадрильясын Трейзенге көшіруге мәжбүр етті. 1 сәуірде RNAS және RFC бірігіп, Корольдік әуе күштерін құрды, ал No. 3 теңіз эскадрильясы No. 203 эскадрилья RAF болып қайта аталды. Коллишоу майор шенімен командирлік лауазымында қалды. 1918 жылғы 9 сәуірде майдандағы жағдай жақсарды, эскадрилья Лиетрге жақын орналасты, жақын арада Коллишоудың бұрынғы теңіз эскадрильясы Naval 10 (қазір No. 210 эскадрилья RAF) қосылды. Кейін Ле-Амельге көшірілген эскадрилья, Коллишоу маусымның басында әуеге қайта оралып, шілдеде ұшу уақыты одан да ұлғайды. 4 шілдеде Коллишоу өзіне “Еңбекке үздік қызмет еткені үшін” кресі табысталғанын білді. 1 тамызда оған “Еңбекке үздік қызмет еткені үшін” орденіне қосымша белгі тағылды. Үзіліс-үзіліспен жеңіс оддарын жинаған Коллишоу 203 эскадрильяның командирі қызметін 21 қазанға дейін атқарды, содан кейін Лондонға шақырылды. Ол 60 жеңіске жеткені туралы мәлімделді. Лондонда Коллишоу Канадаға қайта оралатынын білді және Ұлыбританиядағы ең соңғы ұшқыштарды даярлау процедураларын талқылау кезінде болды. Оған Әуе министрлігі “Супер” Handley Page V/1500 ұзын қашықтықты бомбалаушысын пайдаланып Атлант мұхитын кесіп өту әрекетіне қатысу мүмкіндігі туралы хабарлады, бірақ бұл жоба бұқаралық ақпарат құралдарының күтпеген назарына байланысты тоқтатылды. 1919 жылдың көктемінде Англияға оралғанға дейін ол Канадада ұзақ демалыста болды, лейтенант-полковник шеніне көтерілді.

On 23 January 1918, Collishaw returned to the embattled area of the Western Front to command No. 3 Naval Squadron (stationed at Mont Saint Éloi), one of his previous units. Collishaw found that serving as a commanding officer took up a great deal of his time with "paper work", and as a result, his flight time was significantly curtailed until June. Tactics at the time had shifted: much larger flights needed to be deployed to avoid being overwhelmed by the larger German formations on patrol; and aircraft were now being called upon to do low level strafing attacks on enemy positions and troops. These attacks were urgently requested after the Germans launched their Spring Offensive, and their forces were rapidly breaking through and rushing through open territory. These advances eventually brought the aerodrome under shellfire, and forced No. 3 Naval to shift bases to Treizennes. On 1 April, the RNAS and the RFC merged into the Royal Air Force, and No. 3 Naval became No. 203 Squadron RAF. Collishaw remained in command with the new rank of major. On 9 April 1918 the situation at the front had improved, and the squadron moved closer to the lines at Liettres – soon joined by Collishaw's old Naval 10 (now No. 210 Squadron RAF). The squadron later shifting to Le Hamel, Collishaw finally got back into the air in early June, and his flight time increased further in July. On 4 July, Collishaw learned he had been awarded the Distinguished Flying Cross. This was followed on 1 August with a bar to his Distinguished Service Order. Scoring intermittently, Collishaw remained in command of 203 Squadron until 21 October, when he was recalled to London, England. He had been credited with 60 victories. In London, Collishaw learned he was to be posted back to Canada, and was in the midst of a tour of the latest pilot training procedures in Britain when the Armistice was signed. He was informed by the Air Ministry that he might participate in an attempt to fly across the Atlantic using a 'Super' Handley Page V/1500 long range bomber, but this was scrapped due to unwanted media publicity. He took an extended leave in Canada before returning to England in the early Spring of 1919, being promoted to lieutenant colonel.

Ресей 1919 жыл

1919 жылдың көктемінде Ресейде азамат соғысы қызу жүрді. Британ үкіметі генерал Антон Деникиннің Ақ әскерін қолдауға ниеттенген қазіргі әскери миссияға қоса, оның басшылығымен жұмыс істеу үшін эскадрилья жіберілетінін және Колишоу командирлікке тағайындалғанын шешті. Колишоу 1919 жылдың 8 маусымында Новороссийске (Қырым аймағында) келді, ал 13 маусымда 47-эскадрильяның басшылығын қабылдады, бірақ олармен Краснодардағы операциялық базасында жеке кездесуге 11 шілдеге дейін мүмкіндік болмады. Эскадрилья сол кезде Airco DH.9 ұшақтарымен жабдықталған еді. Сопвиф Камелдер қыркүйек айында қосымша партиямен келеді. Аймақтағы жердегі шайқастардың көп бөлігін атты әскерлер жүргізгендіктен, эскадрилья арнайы теміржол пойыздарынан жұмыс істеуге бейімделді – әрбір эскадрильяға бір пойыз (соңында төртке дейін жетеді), олар майдан желісін жылдамдап, бір қолайлы уақытша әуежайдан екіншісіне секіріп өте алатын. Эскадрильяның операциялары Қызыл Армияға қарсы өте тиімді болды, көбінесе әскерлерге, атты әскерге және кейде нығайтылған бекіністерге қарсы. Колишоу және оның ұшқыштары өздерінің артықшылықтары мен жабдықтарын барынша тиімді пайдалануда шеберлік танытты – барлау, бомбалау және шабуылдар Қызыл Армияға мыңдаған адам шығынын келтірді (әсіресе Сопвиф Камелдері келгеннен кейін) және жаз және күзде Ақ әскердің алға жылжуына үлкен көмек көрсетті. Олардың операциялары салыстырмалы түрде жазасыз жүргізілді, бірақ кейде шағын қарудан атыс күшейді, ал кейбір бекіністер мен кемелерде қауіпті зениттік артиллерия орналастырылған. Эскадрилья науқан барысында әуедегі қарсылыққа кездеспеді, тек бірнеше рет Nieuport және Albatros ұшақтарын атып түсірді (әртүрлі белгілермен, кейбіреулерінде қара кресттер болды), олар шабуыл жасады. Колишоу өзі 9 қазан күні Камелде ұшып, осы жау ұшақтарының бірін шабуылдап жойды. Қазанның ортасында Ақ әскер ең үлкен табысқа жеткенде, Колишоу аймақта кең таралған тифпен ауырады. Ол бір аптадан астам уақыт комада жатып, біртіндеп күшін қалпына келтірді. Қалпына келген кезде ол Ресейдегі қызметі үшін Британ Империясы орденімен марапатталғанын білді. 1919 жылдың қарашасына қарай Ақ әскердің алға жылжуы тоқтады және олардың тым созылған желілерін кері тартуға тура келді. Ақ әскердің басшылығы мен адалдығы да күрт нашарлады, ал Қызыл Армия біртіндеп шайқастың бағытын өзгерте бастады, біртіндеп алға жылжып, кейде жеңіске жетті. Ұшу операциялары жалғасып жатқанда, қыс жақындаған сайын ауа райы нашарлай бастады. Большевиктердің алға жылжуы жылдамдап, көбейді, ал Колишоудың күштері жиірек кері шегінуді қамтамасыз етуге мәжбүр болды. Бұл олардың базаларды жылдам ауыстыруын қажет етті, бұл қауіптен аулақ болу үшін және жедел және логистикалық қиындықтарға әкелді. Кем дегенде екі рет ұшақтар мен жабдықтар Қызыл Армияға түсіп қалды. Желтоқсанның соңында Қызыл Армияның алға жылжуы кейбір аймақтарда бақылаудан шығып кетті, ал Колишоудың ұшу пойызы эскадрильяның қалған бөлігінен ажыратылды. Бұл пойыздарды әскерлер, босқындар және Колишоудың эскадрильясы жау (бірақ қауіпсіз) аумақтар арқылы басқа бағытта жүруге мәжбүр етті. Бұл сондай-ақ локомотивтер үшін оқ-дәрі, азық-түлік, көмір және су сияқты жабдықтарсыз жүруді білдірді, олардың барлығы теміржол бойындағы тұрақты аялдамаларда біріктірілген әскер пойыздарындағы қол жетімді әскерлер арқылы жиналуы керек еді. Жағдайды одан да қиындатқан нәрсе – Қызыл Армия оларды 9 дюймдік гаубицасы бар бронепоездбен қуатынын естіді. Алдыңғы теміржолдарды кейде жаушыл шаруалар бұзатын, сондықтан пойызды қозғалту үшін уақытша жөндеу қажет болды. Алға жылжу өте баяу болды, ал бронепоезд оларға жақындаған сайын, жағдай алаңдаушылық пен үмітсіздікке толы болды. Бір кезде Қызыл Армия пойызы олармен көзбен көрісіп қалды – бақытымызға орай, Колишоу пойызы бұрылыстан өтіп бара жатқанда. Қызыл Армия бірнеше күннен кейін, адамсыз қашып бара жатқан локомотивті желіге жіберіп, Колишоу пойызының артқы жағына соқтығысып, кем дегенде сегіз вагонды жойды және пойызды жалғастыру үшін қайта құру қажет болды. Соңғы рет 1920 жылдың 4 қаңтарында пойыз Қырымға жетті, ал Колишоу айтқандай, "қорқыныш" аяқталды. Осы кезде науқан айтарлықтай нашарлап кетті, өйткені Деникиннің күштері бөлініп, ол олқылықты жоюға ешқандай үміт болмады. Ұшу операциялары ақпан айында қайта басталды. Колишоудың осы науқан кезінде теміржолмен қуу және тифпен күресуден басқа, ақпан айының соңында DH.9 ұшағымен бомбалауға басшылық еткен кездегі ең қауіпті жағдай болды – оның қозғалтқышы жерден атылған оққа тиіп, қуатын жоғалтты. Қонаққа мәжбүр болған ол, қозғалтқышы жұмыс істеп тұрғанына (бірақ төмендеген қуатпен) және соңғы ауа райының салдарынан (суық және желді болғандықтан, ландшафттағы ойыстар мен орларды толтырғандықтан) жиырма шақырымды ұша алатындығына өте шүкіршілік білдірді. 1920 жылдың наурыз айында RAF эвакуациялауға бұйрық берді. Колишоу Ресейдегі тәжірибесі Батыс майданындағыдан гөрі қорқыныштырақ болғанын айтты – азамат соғысының, тиф эпидемиясының және көптеген мұңды босқындардың көптеген аспектілерін қамтыды.

In the Spring of 1919, civil war was raging in Russia. The British government decided that in addition to the current Military Mission that acted in support of General Anton Denikin's White Russian forces, a squadron would be sent to operate under him, and Collishaw was chosen to be in command. Collishaw arrived at Novorossiysk (in the Crimea area) on 8 June 1919, and took command of No. 47 Squadron RAF on 13 June, though it wasn't until 11 July before he could travel in person to meet them at their operational base at Krasnodar. The Squadron was at the time outfitted with Airco DH.9s. Sopwith Camels would arrive in a reinforcement shipment in September. Given most of the ground fighting in the region was being conducted by horseback cavalry units, the squadron was tooled and designed to operate out of special rail trains – one for each flight (there eventually would be four) – which would be able to quickly follow the front lines, jumping from one suitable makeshift aerodrome or landing site to another. The squadron's operations were incredibly effective against Red Army forces, mainly consisting of troops, cavalry, and some occasionally hardened positions. Collishaw and his pilots were adept at using their advantages and equipment to maximum effect – reconnaissance, bombing, and strafing inflicted thousands of casualties (particularly after receiving a detachment of Sopwith Camels) on the Red Army and assisted greatly in the initial advances of the White Russian forces through the summer and fall. Their operations were conducted with relative impunity – though small arms fire would at times get intense, and some fortifications and ships housed dangerous arrays of anti aircraft batteries. The squadron met with virtually no airborne resistance throughout the campaign, only on a few occasions shooting down some Nieuport and Albatros aircraft (displaying various markings – some having black crosses) that attacked. Collishaw himself, flying a Camel, attacked and destroyed one of these enemy aircraft on 9 October. In early mid October, just as White Russian forces secured their widest gains to date, Collishaw came down with Typhus Fever, which was wildly endemic in the region. He was reduced to a comatose state for more than a week, but slowly regained his strength. While recovering, he learned he had been awarded the Order of the British Empire for his service in Russia. By November 1919, White Russian advances had stalled and their over extended lines had to be pulled back. Leadership and allegiances among the White Russian forces was also beginning to strain as the Red Army was beginning to turn the tide of the battle with incremental advances and occasional breakthroughs. While flight operations continued, weather was deteriorating as winter drew nearer. Bolshevik advances steadily became more rapid and numerous, and Collishaw's forces were increasingly often required to cover retreats. This required they shift bases more rapidly to keep out of harm's way, and led to more intense operational and logistical problems. In at least two instances, planes and materiel were lost to the Red Army as they overtook them. By the end of December, Red Army advances had become uncontrollable in some areas, and Collishaw's flight train was cut off from the rest of the squadron. This forced the trains – containing troops, refugees, and Collishaw's flight – to go in a different direction, through hostile (though undefended) territories. It also meant going without supplies such as munitions, food, coal, and water for the locomotives, all of which had to be foraged at regular stops along the rail line by available troops in the combined army trains. To make matters worse, word reached them that the Red Army had dispatched an armoured train after them, boasting a front mounted 9 inch howitzer. Forward rail lines were occasionally being damaged by hostile peasants, requiring makeshift repairs to keep the train moving. Progress was painfully slow, and as the armoured train closed distance to them, things became increasingly anxious and desperate. At one point, the Red Army train did make visual contact with them – fortunately just as Collishaw's train rounded a bend. The Red Army followed up a few days later by sending an unmanned run away locomotive down the line, that succeeded in smashing into the back of into Collishaw's train, destroying at least eight cars, and requiring a reconfiguration of the train before they could proceed. Finally, on 4 January 1920, the train reached Crimea, and the "nightmare" as Collishaw called it, was over. At this point, the campaign was worsening significantly, as Denikin's forces were split and had no meaningful hope of closing the gap. Flight operations recommenced in February. Collishaw's closest call during this campaign, besides the chase by rail and his fight with typhus, was while leading a late February bombing raid in a DH.9 – his engine was hit by gunfire from the ground, causing it to lose most of its horsepower. Forced to land, he was incredibly fortunate that his engine remained functional (though reduced) and recent weather had combined (being very cold and windy, filling in any dips or trenches in the landscape) to make possible the subsequent twenty miles of taxiing he completed in his aircraft to friendly territory. In March 1920 the RAF received orders to evacuate. Collishaw noted that his experiences in Russia were far more frightening than those on Western Front – including as they did the many aspects of civil war, a typhus epidemic, and many desperate refugees.

Соғыс аралығы

47-ші эскадрилья Ресейден шығарылғаннан кейін Коллишоу Мысырға No. 84-ші эскадрильяны басқаруға жіберілді. Эскадрилья соғыстан кейін британдық протекторатқа айналған Персияға көшті, оны ресейліктерден қорғау үшін. 1921 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету тізімінде Коллишоу Британ империясы орденінің офицері атанды. Англияға оралғаннан кейін, Коллишоу 1923 жылдың соңында канадалық никесі Нейта Траппқа үйленді. 1924 жылдың мамырында ол Корольдік әуе күштерінің штаб колледжіне оқуға түсті, содан кейін әлі Англияда болған қайта құрылған No. 23 эскадрильяны басқарды. 1927 жылы ол Ұлыбританияның әуе қорғанысының (кейін RAF Fighter Command) Операциялар және барлау департаментінің бастығы болды. 1929 жылдың шілдесінде ол қанат командирі болып тағайындалды және Мальтаға жіберілді, 1932 жылдың қыркүйегіне дейін HMS Courageous кемесінде RAF аға офицері болып қызмет етті. Англияға қайтып оралғанда Коллишоу RAF Bircham Newton базасын басқарды, ол сол кезде бомбалаушы эскадрильялардың – No. 35 және No. 207-нің орналасқан жері болды, олар тез жұмылдырыла алатын арнайы мақсаттағы бөлімдер ретінде ұйымдастырылды. Үш "жалықтыратын" жылдан кейін Коллишоу 1935 жылы топ командиріне өрледі және Жоғарғы Хейфордтан Суданға No. 5 Wing RAF басқаруға жіберілді – бұл Екінші итало-абиссин соғысына жауап ретінде жасалды. Соғыс тоқтатылғаннан кейін ол Хелиополистегі RAF базасына ауысты, ал одан кейінгі жылдар Коллишоу үшін "менің формамда өткізген жылдардың ішіндегі ең жағымдысы болды" деді. 1939 жылдың 18 сәуірінде Коллишоу авиация коммодоры болып тағайындалды және Каирде "Египет тобының" (кейін қыркүйекте 202-ші топ, ал Коллишоудан кейін Шөл әуе күштері) әуе офицері болды. Германиямен соғысқа дайындық күшейгендіктен, Коллишоу "Египет тобын өз міндеттерін орындай алатын операциялық күшке айналдыруға кірісті".

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Коллишоу итальяндық әуе күштерін бейтараптандыру және Солтүстік Африкада әуе басымдылығын қамтамасыз ету стратегиясы мен тактикасына ден қойды. Бұл қиын міндет болды, өйткені оның күштері сандық артықшылығына ие болған итальяндықтарға (150 ұшаққа қарсы шамамен 400 ұшақ) қарағанда кем болды, сонымен қатар оның әскерлері ескірген Gloster Gladiator екіұшақты истребительдерімен және Vickers Wellesley бомбалаушыларымен қаруланған еді. Соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай Коллишоудың әскерлері итальяндық әуе базасына шабуыл жасап, жаулық әрекеттер басталғаннан кейін екі күн ішінде 18 ұшақты жойды, өзі үш ұшақты жоғалтты. Содан кейін ол күштерін Солтүстік Африкаға күш түсіруді тоқтату үшін порттарды, кемелерді және әскерлерді бомбалауға бағыттап, итальяндық "Сан-Джорджо" крейсеріне зақым келтіріп, оқ-дәрі қоймасын жарылысқа ұшыратты. 1940 жылдың қазан айында Италия Грекияға соғыс жариялады. Бұл Коллишоуға қосымша қысымды күшейтіп, британдықтардың Грекияға көмекке жіберген бір бөлігі ұшақтарын жоғалтты. Алайда, желтоқсан айында сәтті жүк жеткізілімдері (көлік конвойы Жерорта теңізі арқылы өте қауіпті маршруттан өтуге мәжбүр болды) бірнеше эскадрильяға тең "Hurricane" және "Wellington" бомбалаушыларын қайтарды. Коллишоу әлі де жеткілікті күшке ие болған жоқ (шамамен 48 истребитель / 116 бомбардировщик, итальяндықтарда 191 истребитель / 140 бомбардировщик болды), бірақ жағдай бұрынғыдан жақсы болды және бұл жолы ол технологиялық артықшылыққа ие болды. Осы күштерді пайдаланып, Коллишоу желтоқсанның басында "Компас" операциясы аясында басталған Ливияға қарсы британдық шабуылға тиімді қолдау көрсетті. Шабуылдың мақсаты тым алға жылжу емес еді, алайда итальяндықтар толығымен дайын емес еді, олар жау территориясына терең енуге және 1941 жылдың 6 ақпанында Бенгазиді басып алуға мүмкіндік берді. Бұл құрлықта да, әуеде де керемет жеңіс болды. Коллишоу атап өткендей, шабуылдың соңында оның күш-жігері операция командирлері тарапынан жоғары бағаланды. 1941 жылдың наурыз айында ол Бат орденінің серігі атанды. Италиялықтартың жағдайы шатасқандықтан, Черчилль Коллишоудың күштерінің бір бөлігін алып, Грекияға жіберді. Бұл Коллишоудың күштерін азайтты, бірақ ол жоғары басшылыққа британдық күштердің Ливиядан итальяндықтарды дереу қууын талап етті. Алайда, Триполиге немістердің баяу келуіне байланысты, қабылданған шешім сол жерде қалу болды. Көп ұзамай Люфтваффе ұшақтары күшті қарсылық көрсетті, ал олардың ұшақтары (әсіресе Junkers Ju 87 және Ju 88, Messerschmitt Bf 109 және Bf 110) Мысырдағы британдық күштерге қарағанда әлдеқайда жоғары болды. Логистикалық, жабдықтау және техникалық мәселелер неміс әуе шабуылына қарсы тұруды қиындатты. Италиялық әуе күштері де күшейген кезде, Коллишоудың күштері ұшақтарды жоғалту жиілігі жеткізілімдерден асып түсті. Роммельдің алға жылжуы RAF және қолдаушы бөлімшелердің жиі кері шегінуін қамтамасыз етті. Сәуір айында Корольдік әуе күштерінің басқару құрылымы қайта құрылып, Коллишоу енді 202-ші топқа қолбасшылық етті. Мамыр айында 50 "Hurricane" истребитерін тасымалдаған қажетті конвой келді. Маусым айында "Battleaxe" операциясының сәтсіз аяқталуынан кейін британдық күштерді қайта ұйымдастыру қажет болды. Коллишоудың әуе күштері өздерін ұстап, тиімді қолдау көрсеткенімен, жоғалтулар көбейді және жаңа келген экипаждар жеткілікті тәжірибелі болған жоқ. 1941 жылдың шілдесінде Коллишоу, Африкадағы көптеген жоғары британдық командирлер сияқты, шөлден қайтарылды. Оның орнына Әуе вице-маршалы Конингэм тағайындалды. Әуе вице-маршалы шеніне көтеріліп, ол Шотландиядағы Скапа-Флоудағы Ұрыс командованиесінің штабында орналасты және 1943 жылдың шілдесіне дейін сол жерде қызмет етті, содан кейін "зейнетке шықты". Соғыстың қалған уақытын азаматтық қорғаныс аймақтық әуе байланысы офицері ретінде өткізіп, соғыс аяқталғаннан кейін Канадаға оралды.

At the commencement of the Second World War in 1939, Collishaw concentrated on strategy and tactics to neutralize the Italian air force and to gain aerial superiority in North Africa. This was a tough challenge considering that he was greatly outnumbered (150 aircraft vs. the Italians' nearly 400), and his men were flying outdated Gloster Gladiator biplane fighters and Vickers Wellesley bombers. Soon after the war started Collishaw's men were off the mark quickly, striking at an Italian airbase destroying 18 aircraft within two days of the commencement of hostilities with only three aircraft losses. He then turned their efforts to bombing harbours, ships and troops to hold up the reinforcement of North Africa. They damaged the Italian cruiser San Giorgio and blew up an ammo dump. In October 1940, Italy declared war on Greece. This put increased pressure on Collishaw in the form of robbing him of some of his aircraft – sent to aid Greece by the British. However these transfers were paid back in December by fortunate shipments (transport convoys had to run a very dangerous gauntlet through the Mediterranean) of Hurricanes and Wellington bombers – several squadrons worth. Collishaw still didn't have the numbers (about 48 fighters / 116 bombers to the Italians 191 fighters / 140 bombers), but it was a better situation than before, and this time he had the technological edge. Using these forces, Collishaw offered good support to the British ground offensive into Libya that launched early December as Operation Compass. The offensive had not been planned to advance too far, however they caught the Italians completely by surprise and were able to push deep into enemy territory, taking Benghazi on 6 February 1941. It was a stunning victory, both on land and in the air. As Collishaw noted, by the end of the offensive:

Collishaw's efforts were specifically recognized by the commanders of the operation. In March 1941 he was made a Companion of the Order of the Bath. With the Italians in disarray, Churchill again took some of Collishaw's forces and sent them to Greece. While Collishaw's forces were thereby reduced, he still argued with senior command that British forces should pursue the fleeing Italians to push them completely out of Libya without delay. However with the slow arrival of the Germans in Tripoli, the decision made was to remain in place. It was not long before aircraft of the Luftwaffe began to provide serious opposition, and their aircraft (particularly the Junkers Ju 87 and Ju 88, and Messerschmitt Bf 109 and Bf 110) being considerably superior to available British forces in Egypt. Logistics, supply, and equipment issues made resisting German air attacks much more difficult. With Italian air reinforcements also starting to flow in, Collishaw's forces were starting to lose more aircraft than they were being supplied with. Rommel's advances meant that the RAF and supporting units were often being employed to cover retreats. Command of the RAF was restructured in April, Collishaw now commanding the 202 Group. In May, a badly needed convoy arrived carrying 50 Hurricane fighters. With the failure of Operation Battleaxe in June, British forces were seen as in need of reorganization. While Collishaw's air forces were holding their own and providing excellent support, losses were mounting, and replacement crews were relatively inexperienced. In July 1941, Collishaw, like many senior British commanders who had been in action Africa, was recalled from the desert. He was replaced with Air Vice Marshal Coningham. Promoted to his final rank of Air Vice Marshal, he was given a headquarters posting in Fighter Command in Scapa Flow, Scotland, and remained there until July 1943, when he "was retired". He spent the rest of the war as a Civil Defence Regional Air Liaison Officer, returning to Canada at war's end.

Кейінгі жылдары және мұрасы

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Коллишоу, әкесі сияқты, тау-кен компанияларымен әртүрлі байланыстарды жалғастырды. Бос уақытында Коллишоу Бірінші дүниежүзілік соғыстың әуе тарихын зерттейтін, бұрынғы ұшқыштармен, тарихшылармен және әуежай энтузиастарымен хат алмасатын. Оның естеліктері «Әуе командасы, жауыгер ұшқышының әңгімесі» деп аталып, 1973 жылы жарық көрді. Коллишоу 1976 жылдың 28 қыркүйегінде Британдық Колумбияның Батыс Ванкувер қаласында 82 жасында қайтыс болды. Ол, өзінің түрлі лауазымдарында, өте қабілетті және харизматикалық көшбасшы ретінде кеңінен танылды – оныңмен бірге қызмет еткендер мен оның басшылығында болғандар оны осылай еске алатын. Ол өзінің адамы арасындағы достық, әлеуметтік байланыс пен юморға ерекше мән берді. Ол көбінесе күлімсіреп, міндетті түрде көңілді мінез-құлық танытты. Коллишоу өзінің естеліктерінде айтқандай, мұның бәрі стратегиялық маңызға ие болды:

Бірінші дүниежүзілік соғыстағы деректерді сақтаудың қиындығы мен жеңіс стандарттарын ескере отырып, бірнеше тарихшылар – тіпті Коллишоудың өзі де, белгілі бір жайттарда – оның нақты әуедегі жеңістерінің саны көбірек болуы керек деп ойлады. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы басқа да көрнекті ұшқыштар мен эскадрилья командирлері сияқты, Коллишоу жаңа ұшқыштардың сенімін арттыру үшін, кейде оларға жеңістерді немесе сәтті әрекеттерді жатқызатыны айтылды. Оның құрметіне аталған Корольдік Канадалық Әуе Кадеттерінің 205-ші «Коллишоу» эскадрильясы оның туған қаласы Нанаймода, ал оның ұшағының атымен аталған 204-ші «Black Maria» эскадрильясы Камлупста орналасқан. 1999 жылдың 2 қазанында Нанаймо әуежайының терминалы оның құрметіне «Нанаймо Коллишоу Әуе Терминалы» деп аталды.