Роберт Лукастың сын-пікірі: Экономикалық саясатты болжаудың шектеулері

Кіріспе

1970 жылдардағы экономикалық ойдағы парадигмалық өзгеріс, американдық экономист Роберт Лукастың есімімен аталады.

Лукастың сын-тегесі экономикалық саясаттағы өзгерістердің салдарына қатысты болжамдар жасау үшін тарихи деректерге, әсіресе жиынтықталған деректерге сүйенудің жөнсіз екенін көрсетеді. Формальды тұрғыдан алғанда, ол Кейнстік модельдердегі шешім қабылдау қағидалары – мысалы, тұтыну функциясы – үкіметтік саясаттың өзгеруіне байланысты өзгермейтін құрылымдық емес екенін айтады. Бұл сын-тегес американдық экономист Роберт Лукастың макроэкономикалық саясат жасау жөніндегі еңбектерімен байланыстырылған. Лукастың сын-тегесі экономикалық ой тарихында 1970 жылдардағы макроэкономикалық теориядағы парадигмалық өзгерістің, микроэкономикалық негіздерді құруға жасалған тыйырманың өкілі ретінде маңызды болып табылады.

Диссертация

Лукастың сын-пікірі 1976 жылы жаңалық емес еді. Бұл аргумент пен бүкіл логиканы алғаш рет Фриш (1938) ұсынды және Хаавельмо (1944) басқалармен бірге талқылады. Осымен байланысты идеялар Кемпбелл заңы және Гудхарт заңы ретінде көрінеді, бірақ 1976 жылғы мақаласында Лукас осы қарапайым түсінік, ірі масштабты макроэкономикалық модельдерден алынған тұжырымдарға негізделген саясаттық кеңестерді жарамсыз ететінін көрсетті. Себебі бұл модельдердің параметрлері құрылымдық емес, яғни саясатқа тәуелсіз болмағандықтан, саясат (ойындар ережелері) өзгелген сайын міндетті түрде өзгеретін еді. Осылайша, осы модельдерге негізделген саясаттық тұжырымдар қате болуы мүмкін. Бұл аргумент динамикалық экономикалық теорияға негізделмеген, кең ауқымды эконометриялық модельдердің дұрыстығына күмән тудырды. Лукас өзінің сын-пікірін былай қорытындылады: эконометриялық модельдің құрылымы экономикалық агенттердің оңтайлы шешімдерін қамтиды, ал оңтайлы шешімдер шешім қабылдаушыға қатысты деректер тізбегінің құрылымындағы өзгерістерге байланысты жүйелі түрде өзгереді, демек саясаттағы кез келген өзгеріс эконометриялық модельдердің құрылымын жүйелі түрде өзгертеді. Лукастың сын-пікірі – бұл, көбінесе, теріс нәтиже. Ол экономистерге экономикалық талдауды қалай дұрыс жасамау керектігін көрсетеді. Лукастың сын-пікірі саясаттық эксперименттің әсерін болжағымыз келсе, жеке мінез-құлықты анықтайтын «терең параметрлерді» (мұқтаждықтарға, технологияға және ресурстық шектеулерге қатысты) модельдеуіміз керек екенін ұсынады, олар «микронегіздер» деп аталады. Егер бұл модельдер байқалатын эмпирикалық заңдылықтарды түсіндіре алса, онда біз саясаттың өзгеруін ескере отырып, жеке адамдардың не істейтінін болжап, содан кейін жеке шешімдерді жинақтап, саясаттың өзгеруінің макроэкономикалық әсерін есептей аламыз. Лукастың мақаласы жарияланғаннан кейін көп ұзамай Кидланд пен Прескотт «Ережелер дискрециядан артық: Оңтайлы жоспарлардың үйлесімсіздігі» деген мақала жариялады, онда олар қысқа мерзімді пайданы болашақта күтулердің өзгеруі арқылы жоққа шығаратын жалпы құрылымдарды ғана емес, сонымен қатар уақыт сәйкестігі осындай жағдайларды қалай жеңе алатынын көрсетті. Бұл мақала және одан кейінгі зерттеулер динамикалық, сандық экономиканы қалай жасау керектігін зерттеуге бағытталған оңтайлы бағдарламаға әкелді. Лукастың сын-пікірі – маңызды әдістемелік жаңалық. Ол фискалдық саясаттың кейбір адамдар Джон Мейнард Кейнспен байланыстыратын антициклді болуы мүмкін екенін жоққа шығармайды.

The Lucas critique was not new in 1976. The argument and the whole logic was first presented by Frisch (1938) and discussed by Haavelmo (1944), among others. Related ideas are expressed as Campbell's law and Goodhart's law—but in a 1976 paper, Lucas drove to the point that this simple notion invalidated policy advice based on conclusions drawn from large scale macroeconometric models. Because the parameters of those models were not structural, i. e. not policy invariant, they would necessarily change whenever policy (the rules of the game) was changed. Policy conclusions based on those models would therefore potentially be misleading. This argument called into question the prevailing large scale econometric models that lacked foundations in dynamic economic theory. Lucas summarized his critique:
Given that the structure of an econometric model consists of optimal decision rules of economic agents, and that optimal decision rules vary systematically with changes in the structure of series relevant to the decision maker, it follows that any change in policy will systematically alter the structure of econometric models. The Lucas critique is, in essence, a negative result. It tells economists, primarily, how not to do economic analyses. The Lucas critique suggests that if we want to predict the effect of a policy experiment, we should model the "deep parameters" (relating to preferences, technology, and resource constraints) that are assumed to govern individual behavior: so called "microfoundations." If these models can account for observed empirical regularities, we can then predict what individuals will do, taking into account the change in policy, and then aggregate the individual decisions to calculate the macroeconomic effects of the policy change. Shortly after the publication of Lucas's article, Kydland and Prescott published the article "Rules rather than Discretion: The Inconsistency of Optimal Plans", where they not only described general structures where short term benefits are negated in the future through changes in expectations, but also how time consistency might overcome such instances. That article and subsequent research led to a positive research program for how to do dynamic, quantitative economics. The Lucas critique was an important methodological innovation. It does not invalidate that fiscal policy may be countercyclical, which some associate with John Maynard Keynes.

Мысалдар

Сын-пикирдің маңызды қолданылуы (жоспарланған микронегіздерден тәуелсіз) – ақша-кредиттік органдар оны пайдалануға тырысса, инфляция мен жұмыссыздық арасындағы тарихи теріс корреляция, яғни Филипс қисығы бұзылуы мүмкін дегенді білдіреді. Инфляцияны тұрақты түрде көтеріп, осы арқылы жұмыссыздықты тұрақты түрде төмендетуге үміттену, әрі қарай фирмалардың инфляциялық күтулерін арттырып, олардың жұмыспен қамту жөніндегі шешімдерін өзгертеді. Яғни, 20 ғасырдың басындағы ақша-кредиттік саясат кезінде жоғары инфляция төмен жұмыссыздықпен байланысты болды деген факті, әр түрлі ақша-кредиттік саясат режимдерінде жоғары инфляцияның міндетті түрде төмен жұмыссыздыққа алып келетінін білдірмейді. Мысал ретінде, Форт-Нокс қорғанысқа қанша қаржы жұмсауы керек деген мәселені қарастырайық. Форт-Нокс ешқашан тоналған емес. Жоғары деңгейдегі, жиынтықталған деректерді пайдаланатын статистикалық талдау тонау ықтималдығы күзетшілерге жұмсалған ресурстарға тәуелді емес екенін көрсетеді. Мұндай талдаудың саяси салдары – күзетшілерді тарату және осы ресурстарды үнемдеу болар еді. Алайда, бұл талдау Лукастың сын-пікіріне ұшырап, қате қорытындыға әкелер еді. Тонау ықтималдығы мен күзетшілерге жұмсалған ресурстар арасындағы қарым-қатынасты дұрыс талдау үшін, жеке тәртіпті анықтайтын «терең параметрлер» (артықшылықтар, технология және ресурстық шектеулер) нақты ескерілуі керек. Атап айтқанда, қылмыскерлердің Форт-Ноксты тонауға талпынуы күзетшілердің болуына байланысты. Басқаша айтқанда, қамалдың қазіргі күшті күзетілуіне байланысты қылмыскерлер тонауға баруға құлшынбайды, себебі олардың сәттілікке жете алмайтынын біледі. Дегенмен, күзетшілерді тарату сияқты қауіпсіздік саясатының өзгеруі қылмыскерлерді қамалдың шығындары мен пайдасын қайта бағалауға итермелейді. Сондықтан, қазіргі саясатта тонау оқиғалары болмауы, барлық мүмкін саясаттарда осылай болады дегенді білдірмейді. Форт-Нокс қорғанысқа қанша қаржы жұмсауы керек деген сұраққа жауап беру үшін, сарапшы «терең параметрлерді» модельдеуі және саясаттың өзгеруіне байланысты адамдардың не істейтінін болжауға тырысуы керек.

One important application of the critique (independent of proposed microfoundations) is its implication that the historical negative correlation between inflation and unemployment, known as the Phillips curve, could break down if the monetary authorities attempted to exploit it. Permanently raising inflation in hopes that this would permanently lower unemployment would eventually cause firms' inflation forecasts to rise, altering their employment decisions. In other words, just because high inflation was associated with low unemployment under early 20th century monetary policy does not mean that high inflation should be expected to lead to low unemployment under every alternative monetary policy regime. For a simple example, consider the question of how much Fort Knox should spend on protection. Fort Knox has never been robbed. Statistical analysis using high level, aggregated data would therefore indicate that the probability of a robbery is independent of the resources spent on guards. The policy implication from such analysis would be to eliminate the guards and save those resources. This analysis would, however, be subject to the Lucas Critique, and the conclusion would be misleading. In order to properly analyze the trade off between the probability of a robbery and resources spent on guards, the "deep parameters" (preferences, technology and resource constraints) that govern individual behaviour must be taken explicitly into account. In particular, criminals' incentives to attempt to rob Fort Knox depends on the presence of the guards. In other words, with the heavy security that exists at the fort today, criminals are unlikely to attempt a robbery because they know they are unlikely to succeed. However, a change in security policy, such as eliminating the guards, would lead criminals to reappraise the costs and benefits of robbing the fort. So just because there are no robberies under the current policy does not mean this should be expected to continue under all possible policies. In order to answer the question of how much resources Fort Knox should spend on protection, the analyst must model the "deep parameters" and strive to predict what individuals will do conditional on the change in policy.