Микеле Меркати: Тас құралдарды танудың алғашқы зерттеушісі
Michele Mercati
Микеле Меркати (1541-1593) – Ватикан бағының басшысы, дәрігер. Тас құралдарды ежелгі адамдар жасаған деп бірінші болып анықтады. Палеонтология, ботаника сарапашысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Микеле Меркати (8 сәуір 1541 – 25 маусым 1593) – Пий V, Григорий XIII, Сикст V және Климент VIII папалары тұсында Ватикан ботаникалық бағының басшысы болған дәрігер. Ол тас құралдардың табиғатта пайда болған немесе мифологиялық найзағай тастары емес, адамдар жасаған екенін бірінші болып таныған ғалымдардың бірі болды.
Michele Mercati (8 April 1541 – 25 June 1593) was a physician who was superintendent of the Vatican Botanical Garden under Popes Pius V, Gregory XIII, Sixtus V, and Clement VIII. He was one of the first scholars to recognise prehistoric stone tools as human made rather than natural or mythologically created thunderstones.
Өмірбаян
Меркати Тосканадағы Сан-Миниато қаласында, Папа Пий V және Григорий XIII-нің дәрігері Пьетро Меркатидің ұлы болып дүниеге келді. Ол Пиза университетінде медицина және философия салаларында білім алды. Меркати табиғат тарихы, минералогия, палеонтология, медицина және ботаника саласына қызығушылық танытты. Ол осы тақырыптар бойынша «Metallotheca» атты кітап жазды, бірақ ол тек 1717 жылы жарияланды. Меркати қызықты заттар – қазбалар, минералдар және т.б. жинады, сондай-ақ «ceraunia» немесе «найзағай тастары» деп аталатын нәрселерді де жинады. Меркати ерекше қызығушылық танытқан «Ceraunia cuneata», яғни «күн тәрізді найзағай тастары» оған балта мен жебе ұштарына ең ұқсас көрінді, сондықтан ол оларды «ceraunia vulgaris», яғни «халықтың найзағай тастары» деп атады, осылайша оның көзқарасын қалыптасқан пікірден ажыратып көрсетті. Меркати «ceraunia» тастарының бетін зерттеп, олардың кременьден жасалғанын және басқа таспен кесілгенін анықтады. Олардың пішініне қарап, Меркати олардың сапталғанын болжады. Содан кейін ол «ceraunia» мен Жаңа әлемнен келген, саяхатшылар құралдар немесе қару-жарақ деп тапқан артефакттардың ұқсастығын көрсетті. Меркати осы тас құралдар металл белгілі болмаған кезде қолданылған болуы керек деп болжады және Киелі кітаптан мысалдар келтіріп, Киелі кітап заманында тас ең алғаш қолданылған материал екенін дәлелдеді. Ол сондай-ақ Лукрецийдің тас (және ағаш), қола және темірді пайдалануға негізделген кезеңдердің тізбегін сипаттаған «Үш дәуір жүйесін» қайта жаңғыртты.
Mercati was born in San Miniato, Tuscany, the son of Pietro Mercati, physician to Popes Pius V and Gregory XIII. He was educated at the University of Pisa, where he took degrees in medicine and philosophy. He was interested in natural history, mineralogy, palaeontology, medicine, and botany, and produced a book on these subjects entitled the Metallotheca, which was not published until 1717. Mercati collected curious objects fossils, minerals and so on as well as 'ceraunia' or 'thunderstones'. Mercati was particularly interested in Ceraunia cuneata, "wedge shaped thunderstones," which seemed to him to be most like axes and arrowheads, which he now called ceraunia vulgaris, "folk thunderstones," distinguishing his view from the popular one. Mercati examined the surfaces of the ceraunia and noted that the stones were of flint and that they had been chipped all over by another stone. By their shapes, Mercati deduced that the stones were intended to be hafted. He then showed the similarities between the 'ceraunia' and artifacts from the New World that explorers had identified as implements or weapons. Mercati posited that these stone tools must have been used when metal was unknown and cited Biblical passages to prove that in Biblical times stone was the first material used. He also revived the Three age system of Lucretius, which described a succession of periods based on the use of stone (and wood), bronze and iron respectively.
Мұра
Басылымның кешігуіне байланысты Меркатидің идеялары басқа антиквариаттар тарапынан дербес түрде дамытылып жатты, бірақ оның еңбегі қосымша серпіліс болды. Оның шығармасы жарық көргеннен кейін көп ұзамай Антуан де Жюссье оны жоғары бағалады және оның маңыздылығы бүгінгі күнге дейін танылуда. Дэвид Кларк Меркатиді "математикадағы Карданоға, анатомиядағы Везалийге, физика ғылымдарындағы Галилейге және астрономиядағы Коперникке археологиялық баламасы" деп сипаттады. Ол кейде көп салалы ғалым ретінде танылады.
Due to lateness of publication, Mercati's ideas were already being developed independently by other antiquarians, however, his writing served as a further stimulus. He was lauded shortly after publication by Antoine de Jussieu and his importance continues to be recognised. David Clarke described Mercati as "the archaeological counterpart of Cardano in mathematics, Vesalius in anatomy, Galileo in the physical sciences and Copernicus in astronomy." He is sometimes described as a polymath.