Кіріспе

Жан Амеди Хоерни: Жан Амеди Хоерни (26 қыркүйек 1924 - 12 қаңтар 1997) – Швейцарияда туған американдық инженер. Ол кремний транзисторларын жасаудың алғашқыларын ашқан және "сатқын сегіздік" мүшесі болды. Ол транзисторлар және интегралды схемалар сияқты жартылай өткізгіш құрылғыларды сенімді түрде жасау мен өндіруге арналған маңызды технология – жазықтық процесін әзірледі.

Өмірбаян

Хоерни 1924 жылғы 26 қыркүйекте Швейцарияның Женева қаласында дүниеге келген. Ол Женева университетінен математика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін және физика ғылымдарының докторын екі рет алған – біреуі Женева университетінен, екіншісі Кембридж университетінен. 1952 жылы ол Калифорния технология институтында жұмыс істеу үшін АҚШ-қа көшті, онда ол транзисторды жасауға тікелей қатысқан Bell Labs физигі Уильям Шоклимен танысты. Бірнеше жылдан кейін Шокли Хоерниді Калифорния штатының Маунтин-Вью қаласында жаңадан құрылған Beckman Instruments компаниясының Shockley Semiconductor Laboratory бөлімшесінде өзімен бірге жұмыс істеуге шақырды. Бірақ Шоклидің ерекше мінез-құлқы "сатқын сегіздік" (Хоерни, Джулиус Бланк, Виктор Гринич, Юджин Клейнер, Джей Ласт, Гордон Мур, Роберт Нойс және Шелдон Робертс) оның зертханасынан кетуге және Fairchild Semiconductor корпорациясын құруға итермеледі. 1958 жылы Хоерни Электрохимиялық қоғамның мәжілісіне қатысты, онда Bell Labs инженері Мохамед Атала оксид арқылы p–n тораптарын пассивтеу туралы баяндама жасады және кремний диоксидінің кремний бетінде пассивтеу әсерін көрсетті. Хоерни қызығушылық танытып, Аталланың құрылғысы туралы ойланып отырып, бір күні таңертең жазықтық технологиясы туралы ойға келді. Жазықтық процесі Роберт Нойспен бірге кремний интегралды тізбектің (интегралды схеманың) ойлап табылуында маңызды рөл атқарды. Нойс Хоернидің жұмысына сүйене отырып, интегралды схема туралы түсінігін дамытты, ол Хоернидің негізгі құрылымының үстіне транзисторлар, конденсаторлар немесе резисторлар сияқты әртүрлі компоненттерді біріктіру үшін металл қабатын қосты. Жазықтық процесі бұрынғы ұғымдардан артық интегралды схеманы жүзеге асырудың тиімді жолын ұсынды. "Сатқын сегіздік" түлектері Джей Ласт және Шелдон Робертспен бірге Хоерни 1961 жылы Amelco (қазір Teledyne деп аталады) компаниясын құрды. 1964 жылы Union Carbide Electronics компаниясын, ал 1967 жылы Intersil компаниясын құрды, онда ол төмен вольтты CMOS интегралды схемаларын жасауда алғашқылардың бірі болды. 1969 жылы Франклин институтының Эдвард Лонгстрет медалімен және 1972 жылы Макдауэлл сыйлығымен марапатталды. Ол 72 жасқа толған.

Жеке өмір

Ол Энн Мари Хоерниге үйленген және үш баласы болды: Энни Блэкуэлл, Сьюзан Киллхэм және Майкл Хоерни. Оның Марк Хоерни есімді бір бауыры болған. 1993 жылы ол Дженифер Уилсонға үйленді.

Қайырымдылық

Тауға құмар Хоерни Пакистанның Каракорум тауларына жиі барып, онда тұратын Балти тау халқының кедейлігіне қатты тиді. Ол Грег Мортенсонның шалқая жатқан Корфе ауылында мектеп салу жобасына 30 000 доллардың басым бөлігін салды, ал кейіннен ол қайтыс болғаннан кейін де оларға көмек көрсетуді жалғастыру үшін 1 миллион доллармен Орталық Азия институтын құрды. Хоерни Грег Мортенсонды ұйымның бірінші атқарушы директоры етіп тағайындады, ол Пәкістан мен Ауғанстанда мектептер салуды жалғастыруда. 2007 жылдың желтоқсан айында Майкл Риордан Хоерни және оның жазықтық процесі туралы мақаласын IEEE Spectrum журналында жариялады. Автордың сөзіне қарағанда, Джей Ласт Хоернидің өте жоғары төзімділігі бар екенін және азық-түлік пен сусыз бірнеше сағат бойы жолға шыға алатынын айтқан.

Патенттер

1962 ж. АҚШ патенті 3,025,589 A (Espanet) «Жартылай өткізгіш құрылғыларын дайындау әдісі», Fairchild Camera and Instrument Corp. компаниясына берілген.
1962 ж. АҚШ патенті 3,064,167 A (Espanet) «Жартылай өткізгіш құрылғы», Fairchild Camera and Instrument Corp. компаниясына берілген.
1963 ж. АҚШ патенті 3,108,914 A (Espanet) «Транзистор дайындау процесі», Fairchild Camera and Instrument Corp. компаниясына берілген.