Кіріспе

Кашмир каррилі ет тағамы

Роган жош (/lang/,/r//əʊ//ɡ//ən// /'/dʒ//əʊ//ʃ/;), сондай-ақ роған жош немесе роған гошт деп те жазылады, бұл Индияның Кашмир аймағынан шыққан хош иісті каррилі ет тағамы. Ол қызыл еттен – дәстүрлі түрде қошқар, қой немесе ешкі етінен – дайындалады және негізінен алканет гүлі (немесе тамыры) мен кашмиршілік бұрыштармен боялады және дәмделеді. Бұл кашмир асүйінің ең танымал рецептерінің бірі.

Этимология

Атаудың бірнеше шығу тегі ұсынылған. Рауған сөзі парсы тілінде "айқын май" немесе "майды" білдірсе, jōš сөзі "сүлейтін" немесе "қайнатып пісіруді" білдіреді және түпкілікті jōšīdan етістігінен туындайды, яғни "қайнату". Осы анықтама бойынша, роган жош "айқын майда сүлейтін" дегенді білдіруі мүмкін. "Ет" сөзі (gošt) көбінесе "роган гхошт" немесе "гошт" деп латын әрпіне көшіріледі. Нақты этимология әлі де белгісіз, себебі "роган жош" және "роган гхошт" екі атау да осы тағамды атау үшін қолданылады және қай атау түпнұсқа екені белгісіз.

Шығу тегі

Роган-жош – кашмир асханасының негізгі тағамы және кашмирлік көпқадамды дастарханның (вазван) басты тағамының бірі. Бұл тағамды алғаш рет моғолдар Кашмирге әкелген, ал олардың ас мәдениеті парсы ас мәдениетінің ықпалында қалыптасқан. Үндістанның орталық жазықтарындағы қатал жазғы ыстық моғолдарды елдің солтүстік аймағы – Кашмирге жиі келуге мәжбүр еткен, себебі Кашмирдің биіктігі мен ендік орны салдарынан салқынырақ климаты бар. Оның ерекше күңгірт қызыл түсі дәстүрлі түрде Alkanna tinctoria (ратан жот) гүлдерінің немесе тамырының кептірілгенінен алынады.

Бейімделулер

Дәстүрлі дайындалу жолында тұқымдары алынып, суға жібітіліп, пастаға ұнтақталған бүтін кептірілген қызыл бұрыштар қолданылады. Ал дәстүрлі емес, жылдамдатылған әдістерде Кашмир қызыл бұрыш ұнтағы (үнді дүкендерінде таба аласыз) немесе татымдық реттеумен паприка (көбінесе) және кайен бұрыш қоспасы пайдаланылады. (Мадур Джаффри рецептінде паприка мен кайеннің арақатынасы 4:1 болады.) Санжив Капурдың мейрамханаларында ұсынылатын жаңартылған нұсқасында ақ және қара кардамон, анис және лавр жапырақтары қолданылады. Батыстың көптеген интерпретацияларында осы тағамға помидор қосылады. Бұл әсіресе дайын құйылатын соустарды қолданғанда жиі кездеседі, тіпті тағам томат негізінде жасалған деп есептелуі мүмкін. Помидор қосудың нақтылығы күмәнді: кейбір авторлар помидордың дәстүрлі тағамның немесе дәстүрлі үнді тағамдарының құрамына кірмейтінін және қосылмауы керектігін айтады. Дегенмен, басқа авторлар роган-жошты ет пен помидорға негізделген тағам деп сипаттаған, ал кейбіреулері помидорды Кашмир емес, Пенджаб нұсқасымен байланыстырған.

Басқа етпен бірге

Сонымен қатар, сиыр етінен жасалған нұсқасы да бар, ең жақсысы кеуде етінен жасалған нұсқа.