Кіріспе
Корпоративтік құлдырау әдетте ірі бизнес-кәсіпорынның төлем қабілетсіздігі немесе банкроттығымен байланысты болады. Корпоративтік жанжал – корпорация ішінде немесе оның атынан әрекет ететін адамдардың күдікті немесе нақты этикалық норманы бұзуы. Көптеген соңғы корпоративтік құлдыраулар мен жанжалдардың себебінде жалған немесе дұрыс емес есеп беру болды (қаржылық жанжалдар тізілімін қараңыз).
A corporate collapse typically involves the insolvency or bankruptcy of a major business enterprise. A corporate scandal involves alleged or actual unethical behavior by people acting within or on behalf of a corporation. Many recent corporate collapses and scandals have involved false or inappropriate accounting of some sort (see list at accounting scandals).
Үлкен корпоративтік құлдыраулар тізімі
Төмендегі корпорациялардың тізімі жұмыс орындарының жоғалуы немесе бизнестің көлемі тәуекелі арқылы ірі құлдырауларға ұшырады, төлем қабілетсіздігіне немесе банкроттыққа түсуге, мемлекеттік меншікке өтуге немесе үкіметтен нарықтық емес қарыз алуға әкелді. Medici банкі Флоренция қаласында орналасқан, Медичи отбасының меншігінде болды. Отбасының ысырапшылдығы, жоғары өмір салты және менеджерлерді бақылауға қабілетсіздігі салдарынан үлкен қарыздар жинады, нәтижесінде банк төлем қабілетсіз болды. Миссисипи компаниясы Францияда орналасқан, формат=dmy Колонизация. Шотланд экономисі Джон Лоу француз үкіметін Луизианадағы монополиялық сауда кәсіпорнын қолдауға көндірді. Ол акцияларын үлкен байлыққа негіздеп сатты, бірақ бұл байлық жоғары бағаланған еді. Спекуляциялық көпіршік пайда болып, кейін құлдырады, ал Лоу елден қуылды. Оңтүстік теңіз компаниясы Ұлыбританияда орналасқан, формат=dmy Құлдық және колонизация. Испания мұрагерлік соғысынан кейін Ұлыбритания Испаниямен 1713 жылғы Утрехт шартына қол қойды, бұл оған Оңтүстік Америкаға жақын теңіздерде сауда жасауға рұқсат берді. Бірақ Испания шартынан бас тартқандықтан, сауда ішінде жүрмеді, бірақ бұл факт британдық қор нарығында жасырылды. 1720 жылдың тамызында акциялардың бағасы 1000 фунт стерлингтен асып кетті, бірақ қыркүйекте құлдырады. Парламенттік тергеу үкімет мүшелері арасында, соның ішінде консервативті партияның қазынашылық канцлері Джон Айслабидің алаяқтық әрекеттерін анықтады, ол түрмеге жіберілді. Голланд Ост-Индія компаниясы Батавия Республикасында орналасқан, формат=dmy Колонизация. 1602 жылы құрылған бұл ірі, ерте замандағы акционерлік қоғам 18-шы ғасырдың соңында нарықтың құлдырауына, ішкі сыбайлас жемқорлыққа және пайдасынан асып түсетін дивидендтерді бөлуге, сондай-ақ англо-голланд соғыстарына ұшырады. 1796 жылы Батавия Республикасы оны мемлекеттік меншікке алды, бірақ 1799 жылдың соңында жабылды. Overend, Gurney & Co Ұлыбританияда орналасқан, формат=dmy Банк. Самуэль Гурни зейнеткерлікке шыққаннан кейін банк теміржол акцияларына көп инвестиция салды. 1865 жылы банк акционерлік қоғамға айналды, бірақ акция бағасының жалпы құлдырауынан зардап шекті. Англия банкі ақша беруден бас тартты, нәтижесінде банк құлдырады. Директорлар сотқа берілді, бірақ алаяқтықтан ақталды. Friedrich Krupp Германияда орналасқан, формат=dmy Болат және металл өндірісі. Крупптың бизнесі тым кеңейіп кетті, сондықтан ол Пруссия банкінен 30 миллион маркалық қарыз алуға мәжбүр болды. Danatbank Германияда орналасқан, формат=dmy Банк. Ұлы депрессияның басында Norddeutsche Wollkämmerei & Kammgarnspinnerei компаниясының төлем қабілетсіздігі туралы қауесеттер тарағаннан кейін банкке шабуыл болды, нәтижесінде Danatbank төлем қабілетсіздігіне ұшырады. Allied Crude Vegetable Oil Refining Corp АҚШ-та орналасқан, формат=dmy Тауарлар. Тауар саудагері Тино Де Анжелис, соның ішінде "Америка Банкі" сияқты клиенттерді өсімдік майымен сауда жасап жатыр деп алдады. Ол қарыз алып, мұнайды кепіл ретінде пайдаланды. Инспекторларға сумен толтырылған, үстінде май бар цистерналарды көрсетті. Алдамшылықтың ашыққа шығуынан кейін бизнес құлдырады. Herstatt Bank Батыс Германияда орналасқан, формат=dmy Банк. Есеп айырысу тәуекелі. Қарсы тарап банктер Herstatt алдын ала DEM алғаннан кейін АҚШ долларын алмады, үкімет мәжбүрлі түрде таратуға дейін. Carrian Group Гонконгта орналасқан, формат=dmy Құрылыс. Бухгалтерлік алаяқтық. Аудитор өлтірілді, кеңесші өзін-өзі өлтірді. Гонконг тарихындағы ең ірі құлдырау. Texaco АҚШ-та орналасқан, формат=dmy Мұнай. Pennzoil компаниясымен соттасқаннан кейін, 10,5 миллиард доллар қарыз екендігі анықталды, нәтижесінде Texaco банкротқа ұшырады. Кейіннен компания қайта жанданып, Chevron компаниясының иелігіне өтті. Qintex Австралияда орналасқан, формат=dmy Құрылыс. Qintex компаниясының бас директоры Кристофер Скайс лауазымын дұрыс пайдаланып, компанияның құлдырауына дейін басқару ақысын алғандығы анықталды, оның ішінде 700 миллион доллар төленбеген қарыз болды. Скайс Испанияның Майорка аралына қашып кетті. Испания 10 жыл бойы экстрадициядан бас тартты, осы уақыт ішінде Скайс Доминика азаматы болды. Lincoln Savings and Loan Association АҚШ-та орналасқан, формат=dmy Банк. Keating Five скандалынан кейін банкротқа ұшыраған қаржы институты. Polly Peck Ұлыбританияда орналасқан, формат=dmy Электроника, тағам, тоқыма. 1990 жылдың қыркүйегінде Ұлыбританияның Ауыр алаяқтықпен күрес жөніндегі кеңсесінің рейдінен кейін акциялардың бағасы құлдырады. Бас директор Асыл Надир компанияның ақшасын ұрлаған деп айыпталды. Bank of Credit & Commerce International Ұлыбританияда орналасқан, формат=dmy Банк. АҚШ заңдарын бұзу, басқа банктің иесі болу. Алдамшылық, ақшаны жылыстау және ұрлық. Көбінесе BCCI деп белгілі. Nordbanken Швецияда орналасқан, формат=dmy Банк. Нарықты реттеуден кейін тұрғын үй бағасының көпіршігі пайда болды және жарылды. Швеция банктік дағдарысының дамуы кезінде жалпы құтқару аясында Nordbanken 64 миллиард кронға мемлекеттік меншікке алынды. Кейіннен ол Götabanken-мен біріктірілді, ол өз кредиторларының 37,3%-ын өшіруге мәжбүр болды, қазір Nordea деп аталады. Barings Bank Ұлыбританияда орналасқан, формат=dmy Банк. Сингапурлық қызметкер Ник Лисон фьючерстік сауда жасап, өз шоттарына қол қойды және қарызға толы болды. Re Barings plc (No 5) ісінде Лондондық директорлар компанияны басқаруға лайық емес деп танылды. Bre X Канадада орналасқан, формат=dmy Кен өндіру. Bre X Индонезияда алтын кені тапқандығы туралы кең таралған хабарлар алаяқтық екені анықталды. Livent Канадада орналасқан, формат=dmy Көңіл көтеру. 1998 жылдың қарашасында Livent АҚШ және Канадада банкроттықтан қорғауға өтініш берді, 334 миллион доллар қарызы бар екенін мәлімдеді. Livent компаниясының негіздеушісі Гарт Драбински алаяқтық пен жалған құжат жасау үшін сотталды және түрмеге кесілді. Deloitte & Touche компаниясы Livent компаниясының 1997 жылғы қаржылық жылына аудит жүргізгендегі немқұрайлылығы үшін сотқа берілді. Long Term Capital Management АҚШ-та орналасқан, формат=dmy Хедж-қор. Дервитивтер бағасын есептеудің ғылыми әдісін тапқандығын мәлімдегеннен кейін LTCM 1998 жылдың алғашқы айларында 4,6 миллиард доллар жоғалтты және жеке сектор консорциумымен құтқарылды. 3,6 миллиард доллар. FlowTex Германияда орналасқан, формат=dmy Машина жасау. FlowTex инвесторларға жоқ құрылыс жабдықтарын сату арқылы Понци схемасын жүзеге асырды, оларды FlowTex дереу жалға алу үшін қайта сатты. Бұл жалға алу төлемдерін төлеу үшін экспоненциалды түрде өсетін инвесторлар саны қажет болды. Алаяқтық Германия тарихындағы ең ірі корпоративтік жанжал болды және шамамен 4,9 миллиард DM (≈3,3 миллиард еуро) көлемінде қаржылық зиян келтірді. Equitable Life Assurance Society Ұлыбританияда орналасқан, формат=dmy Сақтандыру. Сақтандыру компаниясының директорлары кепілдікпен ұсталған аннуитеттік полистерді ұстаған адамдардың ақшасын қазіргі аннуитеттік полистерді ұстаған адамдарға жәрдемдесу үшін заңсыз түрде пайдаланды. Лордтар палатасының Equitable Life Assurance Society v Hyman ісі бойынша шешімінен кейін компания жабылды. Техникалық жағынан төлемсіз болмаса да, Ұлыбритания үкіметі Equitable Life (Payments) Act 2010 Заңы бойынша сақтандыру полисі иелері үшін өтемақы схемасын құрды. CINAR Канадада орналасқан, формат=dmy Анимация. Бұл анимация студиясының негіздеушілері Мишелин Шарест және Рональд Вайнберг Багам аралдарына директорлар кеңесінің келісімінсіз 120 миллион доллардан астам ақшаны аударғандары үшін айыпталды. 2004 жылы компания Nelvana негізін қалаушы Майкл Хирштің қатысуымен консорциумға сатылды және кейіннен Cookie Jar Group деп аталды. Cookie Jar 2012 жылы қазір WildBrain деп аталатын компаниямен сатып алынды. 2016 жылы Вайнберг 8 жыл 11 айға сотталды және қазір бостандыққа шыққан. HIH Insurance Австралияда орналасқан, формат=dmy Сақтандыру. 2000 жылдың басында бизнес көлемі ұлғайғаннан кейін сақтандыру компаниясының төлем қабілеттілігі шектеулі екені анықталды, ал активтер бағасының шағын өзгеруі сақтандыру компаниясын төлемсіз қалдыруы мүмкін еді. Осылай болды. Директор Родни Адлер, бас директор Рэй Уильямс және басқалар алаяқтық әрекеттері үшін түрмеге кесілді. Pacific Gas & Electric Company АҚШ-та орналасқан, формат=dmy Энергетика. Калифорниядағы ережелер өзгергеннен кейін PG&E энергия беруді жалғастыра алмайтынын анықтады, Калифорния мемлекеттік пайдалы коммуналдық комиссиясының күш-жігеріне қарамастан, компания банкротқа ұшырады, нәтижесінде үйлер энергиясыз қалды. 2004 жылы компания қайтадан жанданды. One.Tel Австралияда орналасқан, формат=dmy Телекоммуникациялар. Австралиядағы ең ірі акционерлік қоғамдардың бірі болғаннан кейін 290 миллион долларлық зиян туралы хабарлама тарады, акциялар бағасы құлдырады, ...