Жеңіл крейсерлер класы "Линдер"

Кіріспе

Ұлыбританияның жеңіл крейсерлер класы

Leander класы – 1930 жылдардың басында Корольдік теңіз күштері үшін салынған сегіз жеңіл крейсерлер класы. Олар мифологиялық тұлғалардың аттарымен аталып, барлық кемелер 1933 және 1936 жылдар аралығында қолданысқа енгізілді. Екінші топтағы үш кеме Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Австралия Корольдік теңіз күштеріне (RAN) сатылып, Австралия қалаларының құрметіне қайта аталды.

Дизайн

Leander класы York класының ауыр крейсерінің ықпалымен жасалған және сауданы қорғау рөлін жақсырақ атқаруға бағытталған әрекет болды. 7000-7200 тонналық Leander кемелері екі алдыңғы және екі артқы екі мұнаралы, сегіз BL 6 дюймдік Mk XXIII теңіз пулеметтерімен қаруланған. Олардың қосымша қарулануы төрт жоғары бұрышты QF 4 дюймдік Mk V теңіз пулеметтерінен тұрды, кейіннен олар сегіз пулеметке арналған екі еселенген орналымдармен ауыстырылды (кейінгі жоғары бұрышты QF 4 дюймдік Mk XVI теңіз пулеметі). Жақын қашықтықтағы әуе шабуылына қарсы қарулары үш төрттік Vickers пулеметтерінен тұрды. Сонымен қатар, әрбір жақта төрт торпедалық түтік орнатылған, екі катапультадан ұшырылатын Fairey Seafox ұшағын тасымалдау мүмкіндігі қарастырылған. Жылдамдық қамтамасыз етілді, ал 845 тонна броня берілді. 1932 жылғы желтоқсандағы сынақтар кезінде Leander 7265 тонналық суырумен және 9010 тонналық терең суырумен жылдамдық көрсетті. Алғашқы бес кемеде бөлінген механизм болған жоқ; қазандық бөлмелері біріктіріліп, бір түтікке шығарылды, бұл британдық крейсерлер арасында ерекше ерекшелік. Бұл кеме орталық бөлігіне зақым келген жағдайда барлық қазандықтардың істен шығуы мүмкін екенін білдірді. Қызметте олардың механизмдері өте сенімді екенін көрсетті және сынақтардың нәтижелерін айтарлық дәрежеде басып өтті, бұл 1939 жылғы 13 желтоқсанда Плита өзені шайқасы кезінде Achilles мысалында көрінді: Achilles кемесінің негізгі қозғалтқыштары, тіркелгендей, «кәдімгі жағдайлардағыдан гөрі әлдеқайда жылдам маневр жасады. Механизмге қойылған барлық талаптар толыққанды орындалды, барлық материалдар жүктемеге төтеп берді, сондықтан шайқас кезінде сенімнен басқа ештеңе сезілмеді. Адамдар мен машиналардың мінез-құлқы да жағымды әсер қалдырды. Achilles кемесінің барлық механизмдері толық қуатқа жеткенде, көрсеткіштер шамамен 82 000 ат күшіне тең болды, төрт перне минутына орташа есеппен 283 айналыммен айналды». Дизайнның дұрыстығына және британдық кеме жасаушылардың шеберлігіне берілген бұл құрмет Ajax кемесінің капитаны Вудхаус 1939 жылғы 26 тамыздан бері кемесінің негізгі қозғалтқыштарында буды бес күн ғана тоқтатыпты деген мәлімдемесімен нығайтылды.

The Leander class was influenced by the York class heavy cruiser and was an attempt to better provide for the role of commerce protection. The 7,000 7,200 ton Leanders were armed with eight BL 6 inch Mk XXIII naval guns in twin turrets, two forward and two aft. Their secondary armament consisted of four high angle QF 4 inch Mk V naval guns, which were later replaced by twin mountings for eight guns (the later high angle QF 4 inch Mk XVI naval gun). Their close range anti aircraft weaponry consisted of twelve Vickers machine guns in three quadruple mounts. They also shipped a bank of four torpedo tubes on each beam and provision was made in the design for the carriage of two catapult launched Fairey Seafox aircraft. Speed was , and 845 tons of armour was provided. During trials in December 1932 Leander made with at 7265 tons displacement and with at 9010 tons deep displacement. The first five vessels did not contain dispersed machinery; the boiler rooms were arranged together and exhausted into a single funnel, a unique feature amongst British cruisers. This meant that damage amidships was more liable to disable all the boiler rooms. In service their machinery proved to be highly reliable and exceeded trials output by a wide margin as evidenced by Achilles on 13 December 1939 during The Battle of the River Plate:
The main engines of the Achilles, it was recorded, ‘were manoeuvred with far greater rapidity than would have been attempted under any conditions but those of emergency. All demands on the machinery were met more than adequately, all material standing up to the strain in such a manner that nothing but confidence was felt during the action. The behaviour of both men and machinery left nothing to be desired. When all the machinery of the Achilles had worked up to full power, readings gave a total of almost exactly 82,000 horse power, with the four propellers turning at an average of 283 revolutions a minute.’ This tribute to the soundness of design and the excellence of British shipyard workmanship is underlined by the statement of Captain Woodhouse of the Ajax that steam had been shut off the main engines of his ship for only five days since 26 August 1939.

Соғыс кезіндегі өзгерістер

Соғыс кезінде кемелерге маңызды өзгерістер енгізілді. Әртүрлі қосымша әуе шабуылына қарсы қарулар орнатылды, ал Жаңа Зеландияға тиесілі екі кеме мұнараны алып тастап, оның орнына ауыр 20 мм және 40 мм әуе шабуылына қарсы зеңбіректер орналастырды. Ұшақтарды ұшыру мүмкіндігіне өзгерістер енгізілгені хабарланды, бірақ олардың қалай қолданылғаны белгісіз.

Көркем шығармаларда

Уоррен Туттің "Крейсер" романында "Аякс" крейсеріне өте ұқсас "Лиандер" класының "Антигона" крейсері суреттелген. Дуглас Риманның "Кеме өлмелі" романы Үнді мұхитында әрекет ететін неміс беткей шабуылдаушысына қарсы күрескен "Андромеда" атты ойдан шығарылған "Лиандер" класының крейсерінде өтеді.