Жаңа Гранаданы қайта басып алу және Колумбия тәуелсіздік соғысы
Spanish reconquest of New Granada
Жаңа Гранаданы қайта басып алу (1815-1816) – Оңтүстік Америкадағы тәуелсіздік соғысының бөлігі. Фердинанд VII әскер жіберіп, Богота қаласын қайта алды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Колумбияның тәуелсіздік соғысының бір бөлігі
Part of the Colombian war of independence
1815–1816 жылдары Жаңа Гранаданы Испанияның қайта басып алуы Оңтүстік Америкадағы испандық-американдық тәуелсіздік соғыстарының бөлігі болды. Наполеон соғыстары аяқталғаннан кейін көп ұзамай, Испания тағына жаңадан келген Фердинанд VII, автономды хунталар мен тәуелсіз мемлекеттер құрған Оңтүстік Американың солтүстік колонияларының көп бөлігін қайта басып алу үшін әскери күштерді жіберуге шешім қабылдады. Басқыншылар, адал колониялық әскерлердің қолдауымен, 1816 жылғы 6 мамырда Боготаны алып, Жаңа Гранаданы қайта басып алды.
The Spanish reconquest of New Granada in 1815–1816 was part of the Spanish American wars of independence in South America. Shortly after the Napoleonic Wars ended, Ferdinand VII, recently restored to the throne in Spain, decided to send military forces to retake most of the northern South American colonies, which had established autonomous juntas and independent states. The invaders, with support from loyal colonial troops, completed the reconquest of New Granada by taking Bogotá on 6 May 1816.
Экспедициялық күш пен жорықтар
1815 жылы Испания өзінің ең бүлікшіл колонияларына Америкаға жіберген ең күшті экспедициялық күшін жіберді. Оның қолбасшысы болып испан-француз соғысындағы ардагер полковник Пабло Морильо тағайындалды. Экспедициялық күш шамамен 10 000 сарбаз бен 60 кемеден тұрды. Алғашқыда олар Рио-де-ла-Плата вице-корольдігіне қарасты Монтевидеоға бағытталған еді, бірақ жақын арада бұл күштерді Жаңа Гранада вице-корольдігіне (қазіргі Колумбия, Эквадор, Панама) және Венесуэлаға жіберу туралы шешім қабылданды. 1815 жылдың 17 ақпанында Кадис портынан шығып, күш алдымен сәуір айында Карупано мен Маргарита аралына қонды, онда ешқандай қарсылыққа ұшырамады. Аралды тастағаннан кейін Морильо әскерлері Венесуэла материгіндегі роялистік күштерді нығайтып, мамыр айында Кумана мен Каракасқа кірді. Басты корпус бөлігінің бір бөлігі Панамаға бет алды, ал күштің басым бөлігі Пуэрто-Кабельодан Неогранаданың жағалау қаласы Санта-Мартаға бағытталды, ол әлі де роялистердің бақылауында болды. 23 шілдеде Санта-Мартада жабдықтау мен жасақтарды жинағаннан кейін испан экспедициялық күштері Картахенаны қоршауға алды. Бес айлық қоршаудан кейін бекінілген қала 1815 жылдың желтоқсан айында түсті. 1816 жылға қарай испан және отарлық күштердің біріккен күштері Картахенадан оңтүстікке, ал Кито мен Пастодағы роялистік бекіністерден солтүстікке қарай жорықтап, Жаңа Гранаданы қайта басып алды. Себастьян де ла Кальзада 1816 жылдың ақпанында Качири шайқасында жеңіске жетіп, 6 мамырда республика астанасы Боготаны басып алды. Республика үкіметі Попайанға қашып кетті, бірақ олардың соңғы бекінісі де 1816 жылдың 29 маусымында Кучилья-дель-Тамбо шайқасында жеңілгеннен кейін жаулап алынды. Жаңа Гранаданың республикалық армия бөлімдері роялистік армияға қосылып, Перуға жіберілді.
In 1815, Spain sent to its most seditious colonies the strongest expeditionary force that it had ever sent to the Americas. Colonel Pablo Morillo, a veteran of the Spanish struggle against the French, was chosen as its commander. The expeditionary force was made up of approximately 10,000 men and nearly 60 ships. Originally, they were to head for Montevideo in the Viceroyalty of the Río de la Plata, but soon it was decided to send these forces to the Viceroyalty of New Granada (present day Colombia, Ecuador, Panama) and Venezuela. Leaving the port of Cádiz on 17 February 1815, the force initially landed at Carupano and the island of Margarita in April, where no resistance was encountered. After leaving the island, Morillo's troops reinforced existing royalist forces in the Venezuelan mainland, entering Cumaná and Caracas in May. A small part of the main corps set off towards Panamá, while the main contingent was directed from Puerto Cabello towards the Neogranadine coastal city of Santa Marta which was still in Royalist hands. After picking up supplies and militia volunteers in Santa Marta on 23 July, the Spanish expeditionary forces besieged Cartagena. After a five month siege the fortified city fell on December 1815. By 1816, the combined efforts of Spanish and colonial forces, marching south from Cartagena and north from Royalist strongholds in Quito and Pasto completed the reconquest of New Granada. Sebastián de la Calzada won the Battle of Cachirí in February 1816 and took the Republican capital Bogotá on 6 May 1816. The Republican government fled to Popayán, but their last stronghold was also captured after their defeat in the Battle of Cuchilla del Tambo on 29 June 1816. Units of the Republican armies of New Granada were incorporated into the Royalist army and sent to Peru.
Патриоттық реакциялар
Экспедициялық күштердің келгенін естігенде, республика басшылары әртүрлі позициялар алды. Бұрынғы күрес жылдарында қалыптасқан ішкі даулар жұмсалды, бірақ әлі де маңызды кедергі болып қала берді. Нәтижесінде, олар әртүрлі фракциялардың үйлесімді жұмыс істеуіне тосқауыл қойды, әйтсе де, Жаңа Гранаданың біріккен провинциялары сияқты, осыған бағытталған әрекеттер жасалды. Бірліксіздіктің маңызды себебі – Ұлыбритания мен АҚШ өкілдерінің саяси мойындаудан бас тартуы және Морильо күштеріне қарсы тұру үшін жеткілікті экономикалық және әскери көмек көрсетуге келіспеуі болды. Сонымен қатар, провинциялар бір-біріне қажетті көмек көрсетпеді. Соңында, көшбасшылығы пайдалы болар еді бірнеше белгілі тұлғалар өздерін шетке шығаруды шешті, бірақ басқа республикашыл көшбасшылар аймақта қалып, жаңа қауіпке қарсы тұру үшін әскери және саяси қызметтерін қайта ұйымдастыруға тырысты. Жаңа Гранададағы ішкі жанжалдардың салдарынан, Біріккен провинциялардың өкілеттігімен әрекет еткен Симон Боливар 1815 жылдың 8 мамырында Картахенаны наурыз айында бағындыра алмағаны үшін, оның оған қару-жарақ пен адам бермеуіне жаза ретінде, өзінің басшылығынан бас тартты. Боливар Ямайкаға, содан кейін Франциядан азат болған шағын республика – Гаитиге сапарлады, онда ол және басқа тәуелсіздік көшбасшылары жылы қабылданды. Көп ұзамай, өсіп келе жатқан эмигранттар қауымдастығы Гаити президенті Александр Петионнан ақша, еріктілер және қару-жарақ алып, Жаңа Гранада мен Венесуэланың шалғай шекаралық аймақтарында тәуелсіздік үшін күресті жаңартты, онда олар жергілікті тұрғындармен бірге жабайы партизандық отрядтар құрды. Бұл испандықтардың бақылауындағы Оңтүстік Американың басқа аймақтарына республика құру күресінің сәтті таралуының негізін қалады.
On learning of the arrival of the expeditionary force, republican leaders assumed various positions. Internal divisions, which had developed during the previous years of struggle, softened but still remained a considerable obstacle. In the end, they prevented a coordinated effort by the different factions, although there were some attempts to do so, such as under the United Provinces of New Granada. One significant factor in the disunity was that representatives of the United Kingdom and of the United States refused to grant political recognition and would not commit the sufficient amount of economic and military aid to successfully resist Morillo's force. In addition, the provinces themselves did not give each other much needed aid. Finally, several notable individuals, whose leadership would have been useful, decided to exile themselves, although other republican leaders remained in the region and tried to reorganize their military and political activities in order to face the new threat. As a result of the internal conflicts in New Granada, Simón Bolívar, who had been acting under the authority of the United Provinces, left his command on 8 May 1815, after failing to subdue Cartagena in March in retaliation for its refusal to give him arms and men. Bolívar traveled to Jamaica and later Haiti, a small republic that had freed itself from French rule, where he and other independence leaders were given a friendly reception. Eventually, the growing exile community received money, volunteers and weapons from Haitian president Alexandre Pétion, and resumed the struggle for independence in the remote border areas of both New Granada and Venezuela, where they established irregular guerrilla bands with the locals. This formed the basis from which the struggle to establish republics successfully spread towards the other areas of South America under Spanish control.