Кіріспе

Канадалық саясаткер Фрэнк Клис (1951 жылдың 6 наурызында туған) – Канаданың Онтарио провинциясындағы бұрынғы саясаткер. Ол 1995 жылдан 2014 жылға дейін Онтарио Заңнамалық Ассамблеясының прогрессивті консервативтік депутаты болды. Майк Харрис пен Эрни Ивс үкіметтерінде министр қызметін атқарды.

Өмірбаян

Клис Батыс Германияның Ландау қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы Дунай швабтары, ата-бабалары кейіннен Венгрия және Югославия деп аталатын Шығыс Еуропаның бір бөлігіне қоныстанған неміс пионерлері болды. Бес жасында Клис отбасымен Канадаға көшіп, Онтарионың Лимингтон қаласында қоныстанды. Ол Canada Life Assurance компаниясында қаржы қызметтері саласында жұмыс істеді. Кейін ол кәсіпкер атанды және кәсіби спортшыларды өкілдік ететін спорт агенттігін құрды. Клис 1990 жылы Муниципальдық газ корпорациясын (Municipal Gas Corporation) іріктемемен құрды және 1997 жылға дейін оның атқарушы вице-президенті болып қызмет етті. Клис Ontario Energy Board бірнеше рет айыппұл салған және клиенттері жиі алаяқтық деп сынаған даулы Universal Energy Corporation компаниясының директорлар кеңесінде отырды. Universal компаниясын Just Energy сатып алғанда, оған Exchange корпорациясының директорлар кеңесіндегі орын ұсынылды. 1992 жылдан 1994 жылға дейін Онтарионың Прогрессивті консервативтік партиясының үшінші вице-президенті және саясат төрағасы болды. Клис қазір Онтарионың Аврора қаласында тұрады. Клис қазіргі уақытта даму индустриясының мүддесін қорғайтын тіркелген лоббист ретінде жұмыс істейді.

Саясат

Клис 1975 жылғы провинциялық сайлауда Онтарио заң шығарушы жиналысына кандидат болды, бірақ оңтүстік-батыс Essex South округінде либералдық партиядан келген Ремо Манчиниге жеңіліп қалды. 1977 жылғы сайлауда да Манчиниден жеңілді. Клис 1995 жылғы сайлауда бұрынғы либералдық партияның лидерлігіне үміткер болған Чарльз Бирді жеңіп, заң шығарушы жиналысқа сайланды. 1999 жылғы провинциялық сайлауда ол жаңа округ – Оук Риджсте жеңіске жетті. 1999 жылдың 17 маусымында Клис премьер-министр Майк Харрис кабинетіне бас үкіметтік ұйымдастырушысы, палата төрағасының орынбасары және портфелі жоқ министр ретінде тағайындалды. 2000 жылы Клис жаңа құрылған Канадалық Альянстың лидерлігіне кандидат болуға дайындалып жатқанда, оның негізгі қаржылық демеушісінің бірі соңғы сәтте келісімге келіп, Клис екінші турда басқа кандидатты қолдаса, маңызды қаржылық міндеттемелерді орындауға талап қойды. Клис 2001 жылдың 30 шілдесінде жеке себептермен министрлік лауазымынан кетті. Бір жылдан кейін, ол 2002 жылдың 3 қазанында Харристің орнын басып келген Эрние Ивстің кезінде туризм министрі болып қайта тағайындалды. 2003 жылдың 25 ақпанында ол көлік министрі болды және 2003 жылдың қазан айында өткен сайлауда Ивс үкіметі жеңіліске ұшырағанға дейін осы лауазымда қызмет етті. Клис 2003 жылы қайта сайланды және 2004 жылдың 18 қыркүйегінде өткен Онтарио прогрессивті консервативтік партиясының лидерлігіне сайлауға қатысты. Оны консервативтік партияның депутаттары Джерри Уэллетт, Тед Чудли және Билл Мурдок, сондай-ақ Консервативтік жастар коалициясы сияқты ұйымдар қолдады. Бұл жарыста Уитби-Ажакс округінен сайланған Джим Флаэрти және бұрынғы Rogers Communications компаниясының бас директоры Джон Тори де бақ сынады. Клис науқанында денсаулық сақтауды басты мәселе деп белгіледі. Ол жартылай жекешелендірілген денсаулық сақтау жүйесін ашық түрде қолдаған жалғыз кандидат болды. Оның науқанының тағы бір маңызды мәселелері – мектеп таңдауы, мектептерде дене тәрбиесі, OHIP есептері және шетелде білім алған дәрігерлердің жұмысқа орналасуы болды. Клис бірінші турда үшінші орын алғандықтан жарыстан шығарылды, ал екінші турда Тори жеңіске жетті. Клис науқан барысында өзінің беделін арттырып, заң шығарушы жиналыста білім беру және иммиграция мәселелері жөніндегі сарапшы, сондай-ақ Әділет комитетінің мүшесі болды. Клис 2007 жылғы Онтарионың жалпы сайлауында жаңадан құрылған Ньюмаркет-Аврора провинциялық округінен сайланды. Ол 2011 жылғы Онтарио сайлауында қайта сайланды. Клис 2009 жылғы лидерлік жарыста екінші орынды иеленді, жеңіске жеткен Тим Худактан кейін. Науқанға ең ірі қаржылық үлес – 32 000 доллар OPTUS Capital Corporation компаниясынан түсті, ол Universal Energy Corporation компаниясының негізін қалаушы және бас директоры Марк Сильверге тиесілі болды. Бұл жалпы үлес көлемінің 20 пайызын құрады. Клис «күтпеген саяси емес сөз сөйледі» және Худакпен қарым-қатынасының жақсы болмағаны туралы хабарлар тарады, себебі Клис Худак партия лидері болып сайлануына қарсы болды және Ториді қолдады. 2011 жылғы жалпы сайлаудан кейін Клис партияның вице-лидері лауазымын сұрады, бұл лауазымда қазір Уитби-Ошава округінен сайланған Кристин Эллиотт отырды, бірақ Тим Худак оның орнына көлеңкелі кабинетте көлік мәселелері жөніндегі сарапшы және консервативтік партияның көлеңкелі кабинетінде этникалық топтармен жұмыс істеу рөлін ұсынды, бірақ Клис бұл ұсыныстан бас тартты. 2011 жылдың 25 қазанында Клис оппозициялық партия басшыларының бұрынғы бұйрығына қарамастан, Онтарио заң шығарушы жиналысының спикері лауазымына үміткер болады деп мәлімдеді. Азшылық либералдық үкімет көпшілікті құру үшін бір депутаттың жетіспейтінін еске сала кетейік, егер Клис спикер болып сайланса, ол үкіметке жұмыс істеуге қажетті көпшілікті қамтамасыз ететін еді, өйткені спикер әдетте үкіметтің сенімсіздік туралы ұсыныстарына дауыс береді. Ол 2014 жылғы сайлауға қатыспады.