Бартоломей Шварц: Діни көзқарастағы өзгерістер мен бірлік ізденісі

Кіріспе

Бартоломей Шварц (лат. Bartholomaeus Schwartz) (1595 жылдың 12 қазаны – 1646 жылдың 12 қазаны) – неміс протестант теологы, Данциг (Гданьск) қаласындағы (қазіргі Польша) Санкт-Петер және Санкт-Павел шіркеуінің пасторы.

Өмірбаян

Бартоломей Шварц 1595 жылы Баков қаласында социниан дініндегі ата-анасының отбасында дүниеге келді. Ол неміс философы Вильгельм Нигринмен (1588 – 1638) туыс болуы мүмкін. Лютеран дінін қабылдағаннан кейін, ол Гданьск қаласында кальвинист пасторы болды. Гданьскіге келген кезде оның досы, әйгілі ақын Мартин Опиц пастор Нигриннің үйінде тұрды. Опиц пен Нигрин екеуі де Роберт Фладдпен хат алмасып жүрді. Фладд Розенкрейцерлер қозғалысымен байланысты болды, ал Розенкрейцерлер манифесті «Fama Fraternitatis» Гданьск басылымын баспагер Андреас Хюнефельд (Хюнефельдт немесе Хунсфельд) (1609 – 1652) баспаға шығарды, ол Нигриннің досы болды. Нигрин сондай-ақ, көбінесе розенкрейсерлік қозғалыспен байланысты болған чех философы Иоанн Амос Коменнийдің досы және шәкірті болды. Опиц қайтыс болғаннан кейін Нигрин және оның екі серігі оның өлеңдерін редакциялады (Гданьск: Hünefeld, 1639). Кейін Нигрин католицизмге көшті. Оның дінін өзгерткені 1642 жылға дейін жарияланбады. Дініне оралғаннан кейін ол Владыслав IV-тің құпия хатшысы болып тағайындалды. Нигрин патша мен бірнеше епископтардың алдында, әр түрлі конфессиялардың теологтары арасындағы достық пікір алмасу арқылы барлық христиан шіркеулерін біріктірудің мүмкін екенін айтты. Патша Нигриннің кеңесіне құлақ асып, барлық христиан конфессияларының дін қызметкерлерін достық жиынға (Colloquium Charitativum) шақыруға шешім қабылдады. Ол өз идеясын Мацей Лубиенскийге және Папа Иннокентий X-ке жеткізді, сондай-ақ жоспарланған жиынға дайындық ретінде 1643 жылдың соңында Варшавада өткен Рим католик синодын шақыруды бұйырды. Жиын ақыры 1644 жылдың 10 қазанында Торунь қаласында өткізілуге тиіс болды. Кейін бұл мерзім 1645 жылдың 28 тамызына дейін ұзартылды, бірақ жиын шақырылғаннан кейін протестанттар мен католиктердің одағына қол жеткізу мүмкін емес екені анық болды, өйткені соңғылары бір түрде ғибадат етуден бас тартты, ал біріншілері – папаның билігін қабылдаудан бас тартты. Екі тараптан да наразылық білдірілгеннен кейін, пікірсайыстарды жалғастырудың қажетсіздігі анық болды және 21 қарашада коллоквиум ашылғаннан гөрі әлдеқайда салтанатсыз жабылды. Күтілгендей, қарсы конфессиялардың татуласуына немесе оған жақындауына қол жеткізе алмады, керісінше, олардың өзара антагонизмін күшейтті. Әр тарап конгрестің сәтсіздігі үшін қарсыластарын айыптап, памфлеттер жариялады. Осыдан кейін Нигрин туралы ешқандай ақпарат жоқ.

Bartholomaeus Schwartz was born in 1595 in Bąków, of Socinian parents. He might be related to Wilhelm Nigrinus (1588 1638), a German philosopher. Having converted to Lutheranism, he later became a Calvinist minister at Gdańsk. The famous poet Martin Opitz, a friend, lodged at pastor Nigrinus' place, while visiting Gdańsk. Both Opitz and Nigrinus corresponded with Robert Fludd. Fludd was connected to the Rosicrucian movement and the Gdańsk edition of the Rosicrucian manifesto Fama Fraternitatis was published by the printer Andreas Hünefeld (Huenefeldt or Hunsfeldus) (1609 1652), a friend of Nigrinus. Nigrinus was also a friend and disciple of the Czech philosopher John Amos Comenius, who has often been linked to the Rosicrucian movement. After the death of Opitz, Nigrinus and two of his associates edited his poems (Gdańsk: Hünefeld, 1639). Later in his life, Nigrinus converted to Catholicism. His conversion was not publicized until 1642. After his conversion, he was appointed confidential secretary to Władysław IV. Nigrinus maintained, before the king and several bishops, that it would be possible to unite all Christian churches by means of a friendly discussion between some chosen doctors of the different confessions. The king adopted the advice of Nigrinus, and resolved to call to a friendly meeting (Colloquium Charitativum), a number of divines of all the Christian confessions. He communicated his idea to the primate Maciej Łubieński and Pope Innocent X, and ordered, as a preparatory step for the intended meeting, the convocation of a Roman Catholic synod, which was held at Warsaw towards the end of the year 1643. The meeting was finally called to convene at Toruń, on October 10, 1644. The date was later extended to August 28, 1645; but when it convened it was soon made evident that a union of Protestants and Catholics was out of the question, the latter refusing to give up communion under one kind, the former to accept papal supremacy; and after several protests had been made on both sides, the inutility of continuing the discussions became evident, and the colloquium was closed on November 21 with much less solemnity than it had been opened. Instead of producing, as had been hoped, a reconciliation of the adverse confessions, or even an approximation to it, the colloquium rather increased their mutual acrimony; and each party published pamphlets, charging its opponents with the ill success of the congress. After this we hear no more of Nigrinus.