Кіріспе

Ағылшын дирижері және композиторы (1882–1953)

Альберт Коутс (* 11 шілде / 23 сәуір 1881 жыл, Григориан күнтізбесі бойынша 1882 жылы туған – 11 желтоқсан 1953) – ағылшын дирижері және композиторы. Санкт-Петербургте, атасы табысты бизнесмен болған жерде дүниеге келген. Ресейде, Англияда және Германияда оқыды, содан кейін Германия опера үйлерінің бірінде дирижерлік карьерасын бастады. 1914 жылы Англиядағы Корольдік опера театрында Вагнердің операларын қойып үлкен жетістікке жетті, ал 1919 жылы Лондон симфониялық оркестрінің бас дирижері болып тағайындалды. Дирижер ретіндегі шеберлігі опера және орыс репертуарында көрінді, бірақ австро-германдық симфониялық репертуарында оның өнері осы деңгейде бағаланбады. 1923 жылдан кейін ол Ұлыбританияда тұрақты дирижерлік қызметке орналаса алмады, және өмірінің көп бөлігін Еуропа мен АҚШ-та қонақ дирижер ретінде өткізді. Соңғы жылдары Оңтүстік Африкада дирижерлік етті, онда 71 жасында қайтыс болды. Композитор ретінде Коутс көп есімдерде қалмады, бірақ ол жеті опера жазды, олардың бірі – «Пиквик» Ковент-Гарденде қойылды және 1936 жылғы қарашада жаңадан іске қосылған BBC телеарнасында көрсетілген алғашқы опера болды. Ол сонымен қатар оркестр үшін концерттік шығармалар да жазды.

Алғашқы жылдар

Коутс Санкт-Петербургте, Ресейде, Йоркширлік әкесі Чарльз Томас Коутстың, ағылшын компаниясының ресейлік бөлімшесін басқарған, және Ресейде туып өскен Мэри Энн Гибсонның жеті ұлының кенжесі ретінде дүниеге келді. Бала кезінде Ресейде скрипка, виолончель және фортепиано сабақтарын алды, он екі жасқа толғаннан кейін Англияда тәрбиеленді. Ливерпуль институтының ұлдарға арналған жоғары мектебі мен Дартмуттың Корольдік теңіз колледжін бітірген соң, Коутс әкесінің компаниясына қосылу үшін Ресейге оралды, бірақ Артур Никиштің дирижерлік сабақтары оны дирижерлік өнерге қызықтырды. Сол жылы Эдуард Направник оны Санкт-Петербургтегі Мариинский театрында дирижерлік қызметке шақырды. 1910 жылдың шілдесінде Элла Лиззи Холландқа үйленді, әсіресе "Майстерзингер" операсын қоюы үшін танымал болды. Сол маусымда Пуччинидің "Манон Леско" операсын сәтті дирижерлік етті, бірақ "Парсифаль" операсы оған осы деңгейде табыс әкелмеді. 1917 жылғы Ресей революциясы бастапқыда Коутсқа кері әсер етпеді. Совет үкіметі оны Мәскеуде орналасқан "Совет Ресейінің барлық опера театрларының президенті" етіп тағайындады. Алайда, 1919 жылға қарай Ресейдегі тұрмыс жағдайы қиын болды. Коутс ауыр сырқатқа шалдығып, 1919 жылдың сәуір айында отбасымен бірге Финляндия арқылы Ресейден қашып шықты. Англияға келгеннен кейін LSO-ның бас дирижері болып тағайындалды. Оның алғашқы өнерін сынға алған "The Times" газеті оны жас Адриан Боулт пен Джеффри Тойемен бірге "Дирижер өнері" атты мақаласында жоғары бағалады. 1919 жылдың қыркүйегінде ол Корольдік музыка колледжінде опералық оқытуға арналған жаңа сыныпты оқытуға тағайындалды. Тағайындалу туралы хабарлаған "The Times" газеті: "Осы елде оперлік өнерде осыншама кең және халықаралық тәжірибесі бар музыкант болуы екіталай" деп жазды. Келесі айда Коутстың есімі көптеген кітаптар мен мақалаларда еске алынатын оқиға орын алды. LSO композитордың жетекшілігімен Элгардың виолончель концертінің әлемдік премьерасын өткізді, бірақ бағдарламаның қалған бөлігін дирижерлік еткен Коутс Элгарға берілген репетиция уақытының көп бөлігін өзіне иеленді. Нәтижесінде оркестрдің орындауы нашар болды. Элгар бұл жағдайға ашық наразылық білдірмеді, бірақ музыкалық қауымдастық Коутстың осы әрекетінен хабардар болды. Осы бір жағдайдан басқа, Коутс соғыстан кейінгі жылдары ағылшын композиторларына үлкен көмек көрсетті, Вон Уильямстың қайта жаңартылған "Лондон симфониясы" (1920), Делиустың "Реквиемі" (1922), Бакстың "Бірінші симфониясы" (1922) және Холсттың "Хорлық симфониясы" (1925) сияқты ірі шығармалардың алғашқы орындалуын ұйымдастырды. Ол Холсттың "Планеталар" операсының екінші толық қойылымын 1920 жылы, премьерадан екі жыл өткен соң, және қазіргі ағылшын композиторларының көптеген ертедегі музыкалық шығармаларын дирижерлік етті. Коутс Англияға таныстырған континенталдық Еуропа шығармаларының арасында Прокофьевтің үшінші фортепиано концерті мен Рахманиновтың төртінші фортепиано концерті болды, олардың екеуі де композитордың өзінің орындауында болды. Коутс 1925 жылы оркестрдің демеушісі Джордж Истменмен көркемдік саясатқа қатысты келіспеушіліктерге байланысты Рочестерден кетті. Бір сыншының пікірінше, оның Ұлыбританияда тұрақты қызмет таба алмауының себебі, ол опера мен орыс концерттік музыкасының жақсы дирижері болғанымен, "оның Вена классиктерін орындауы осы елде қабылдауға қиын болды" және осы классикалық музыка британдық музыкалық өмірде маңызды болғандықтан, "Коутс өз отандастарының арасында ең жоғары беделге ие бола алмады". 1938 жылы ол Джордж Ллойдтың "The Serf" операсын Ковент-Гарденде Розингтің режиссерлігімен "The New English Opera Company" опералық компаниясымен дирижерлік етті. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Коутс АҚШ-қа көшіп кетті. Сол жерде Розингпен бірге Оңтүстік Калифорния опера қауымдастығын құрды. Қойылымдарға Коутстың "Гейнсбороның герцогинясы" операсы кірді. Оның концерттік шығармаларына фортепиано концерті және оның бұрынғы ұстазы Никиштің есіміне арналған "Бүркіт" симфониялық поэмасы кіреді, ол 1925 жылы Лидсте орындалды.

Жазбалар

Коутс 1920 жылы Скриабиннің «Экстаз поэмасы» шығармасын жазбаға алып, осымен оркестрлік музыканы жазу саласына алғашқы үлес қосты. Содан кейін Вагнердің «Нибелунгтер сақинасы» операсынан көптеген үзінділерді дирижерлік етіп жазды, ал 1923 және 1926 жылдары Бетховеннің Тоғызыншы симфониясын толығымен екі рет жазбаға түсірді.

Жеке өмір

Альберт Коутс екі рет үйленген. 1910 жылы Элла Холландқа үйленді, олардан Тамара Сидони Коутс деген бір қызы болды, ол кәсіби гобойші болды. Коутстың немерелерінің арасында скрипкашы Элизабет Уолфиш және контрабасші Пол Миллер бар. Оның шөберелерінің арасында композитор Бенджамин Уолфиш, виолончельші және баритон Саймон Уолфиш, сондай-ақ әнші-әндер авторы Джоанна Уолфиш бар. Өмірінің кейінгі кезеңінде Коутс Оңтүстік Африкалық меццо-сопрано Вера де Вильерсқа, туғанда Йоханна Вероника Уотерстон Графқа үйленді. Сонымен қатар, ол Angel Records компаниясын құрған Дорле Сориямен да қарым-қатынаста болған, бұл Сорияның қайтысынан кейін белгілі болды.