Кіріспе
Сэр Колин Рекс Дэвис (25 қыркүйек 1927 – 14 сәуір 2013) – ағылшын дирижері, Лондон симфониялық оркестрімен байланысымен әйгілі, ол 1959 жылы алғаш рет осы оркестрді дирижерлік еткен. Оның репертуары кең болды, бірақ Моцарт, Берлиоз, Эльгар, Сибелиус, Стравинский және Типпетт сияқты композиторлармен ерекше байланысы болды. Дэвис бастапқыда кларинетші мамандығын оқыған, бірақ дирижер болуға ниеттенген. 1949 жылдан 1957 жылға дейін тәуелсіз дирижер ретінде қиындықтарды бастан өткергеннен кейін, ол Би-би-си Шотландия оркестрі, Би-би-си симфониялық оркестрі және Бавария радиосының симфониялық оркестрі сияқты оркестрлерде жұмыс істеді. Ол сонымен қатар Садлер Веллс операсының және Корольдік опера үйінің музыкалық директоры қызметін атқарды, онда он бес жылдан астам бас дирижер болып қызмет етті. Оның қонақ дирижерліктерінің ішінде Бостон симфониялық оркестрі, Нью-Йорк филармониясы және Дрезден штаткапеллесі бар. Педагог ретінде Дэвис Лондондағы Корольдік музыка академиясында және Дрездендегі Landesgymnasium für Musik "Carl Maria von Weber" (музыкалық дайындық мектебі) мекемелерінде жұмыс істеді. Ол 1958 жылы алғашқы граммофондық жазбаларын жасады, ал келесі бес онжылдықтағы дискографиясы Philips Records үшін көптеген студиялық жазбалармен және Лондон симфониялық оркестрінің жеке лейблі үшін жасалған көптеген концерттік жазбаларды қамтыды.
Sir Colin Rex Davis (25 September 1927 – 14 April 2013) was an English conductor, known for his association with the London Symphony Orchestra, having first conducted it in 1959. His repertoire was broad, but among the composers with whom he was particularly associated were Mozart, Berlioz, Elgar, Sibelius, Stravinsky and Tippett. Davis studied as a clarinetist, but was intent on becoming a conductor. After struggling as a freelance conductor from 1949 to 1957, he gained a series of appointments with orchestras including the BBC Scottish Orchestra, the BBC Symphony Orchestra and the Bavarian Radio Symphony Orchestra. He also held the musical directorships of Sadler's Wells Opera and the Royal Opera House, where he was principal conductor for over fifteen years. His guest conductorships included the Boston Symphony Orchestra, the New York Philharmonic and the Staatskapelle Dresden, among many others. As a teacher, Davis held posts at the Royal Academy of Music, London, and the Landesgymnasium für Musik "Carl Maria von Weber" (preparatory school for music) in Dresden. He made his first gramophone recordings in 1958, and his discography over the next five decades was extensive, with many studio recordings for Philips Records and a substantial catalogue of live recordings for the London Symphony Orchestra's own label.
Алғашқы жылдар
Дэвис Суррейдегі Уэйбридж қаласында Реджинальд Джордж Дэвис (банк қызметкері) мен Лилиан Констанс (Колбран) Дэвистің жеті баласының бесіншісі болып дүниеге келді. Оның отбасы музыкаға бейім болғандықтан, ол ерте жасынан музыкамен танысты. Ол былай деп есіне алады:
"Мен әлі де Саргенттің өткізген алғашқы концертін көре аламын. Мен әлі де Мелхиордың «Зигфридтің» соңғы сахнасындағы әнін естимін – әкемнің граммофонында ойнаған ескі 78 айналымдық пластинкада. Мен музыканы өмірімнің мағынасына айналдыруды шешкен сәтті де еске аламын. Ол кезде мен 13-14 жаста едім, сахнада Бетховеннің Сегізінші симфониясы орындалды. Кенеттен жаңа мүмкіндіктер ашылды. Мен музыкаға толыққанды берілдім, тіпті құмарлығыма тілеулес болдым, бірақ менің ұнатуларым мен ұнатпауларыммен қатты шектелгенмін. Бүгін мен кез келген нәрсеге дайынмын". Арғы атасынан қаржылық көмек алып, Дэвис Сассекстегі Христос ауруханасында білім алды, содан кейін Лондондағы Корольдік музыка колледжінде стипендия жеңіп алды, онда ол Фредерик Турстоннан кларнет оқыды. Оның құрбыларының арасында Герваз де Пейер де болды, бірақ Дэвис дирижерлік өнерге көбірек қызығушылық танытты. Дегенмен, фортепианода ойнай алмағандықтан колледждің дирижерлік класына қабылдануға құқығы болмады. Міндетті әскери қызметтен өткеннен кейін және колледжді бітірген соң, Дэвис Life Guards әскерінің оркестрінде кларнетші болып қызмет етті. Виндзорда орналасқан ол, сэр Томас Бичэм және Бруно Уолтер сияқты дирижерлердің басшылығымен Лондондағы концерттерге қатысуға үнемі мүмкіндік алды. 1949 жылы ол бос музыкант ретінде мансабын бастады («бос музыканттың шөлі», оның сөзімен), және 1957 жылға дейін осы салада жұмыс істеді. Басында 1952 жылы «Оригинал балет Рус» үшін толық уақытты дирижерлік қызметке орналасқандай болған, бірақ үш айдан кейін компания тарап кеткендіктен, бұл мүмкіндік күрт аяқталды. Азды-көпті дирижерлік жұмыстардың арасында Дэвис жаттықтырушы және лектор болып жұмыс істеді, соның ішінде Кембридж университетінің музыкалық қоғамында және Брайанстон жазғы мектебінде, онда «L'enfance du Christ» қойылымы оның Берлиоз музыкасына деген сүйіспеншілігін оятты.
Би-Би-Си және Садлерс Уэллс
Оның алғашқы табысы 1957 жылы үшінші рет талпыныс жасағанда BBC Шотландия оркестрінің (қазіргі BBC Шотландия симфониялық оркестрі) көмекші дирижері лауазымын иеленгенде болды. Оркестрдің бас дирижері әдетте стандартты репертуарлық туындыларды өзі орындауды қалап, Дэвиске заманауи және стандартты емес репертуарлық шығармаларды, соның ішінде Берлиоздің туындыларын тапсырды. 1959 жылы Дэвис Лондондық Моцарт орындаушыларымен Стравинский мен Моцарттың концертінен кейін «The Observer» газетінің бас музыка сыншысы Питер Хейворт былай деп жазды: «Мырза Дэвис екі шығарманы орындау арқылы біздің жас дирижерлеріміздің арасында ғана емес, сонымен қатар, 48 жылға үлкен Сэр Томас Бичемнен бері жарық көрген ең жақсы дирижер екенін көрсетті». Дэвис 1959 жылы Корольдік фестиваль залында Ауру Отто Клемперердің орнына тұрғанда «Дон Джованни» қойылымында кеңінен танымал болды. Бір жылдан кейін Бичем оны Глиндеборнда «Сақыллы флейта» дайындалысына қатысуға шақырды. Бичем ауырып қалды, ал Дэвис операны дирижерлік етті. «Дон Джованни» қойылымынан кейін «The Times» газеті: «Моцарттың керемет дирижері кеше Фестиваль залында өзін таныстырды, мырза Дэвис ұлылыққа жететін дирижер ретінде көрінді» деп жазды. Невилл Кардус «The Guardian» газетінде оған онша ынталы болмаса да, оның орындауында «жеңістері» болғанын мойындады. «Сақыллы флейтадан» кейін «The Times» газеті Дэвисті «Моцарттың мәнерінің, стилінің және маңызының шебері» деп атады, бірақ «The Observer» газетіндегі Хейворт оның темпіне көңілі толмады, оларды тым баяу деп бағалады. 1960 жылы Дэвис Бриттен, Шуман, Моцарт және Берлиоз бағдарламасында «Промс» фестивалінде дебют жасады. Сол жылы ол Садлер Уэллс операсының бас дирижері болып тағайындалды, ал 1961 жылы компанияның музыкалық директоры болды. Ол Лондон мен гастрольдік сапарларда дирижерлік етіп, опералардың кең репертуарын құрды. Гровтың музыка және музыканттар сөздігі осы кезең туралы былай деп жазды: «Ол «Идоменео», «Рактың ілгерілеуі» және «Эдип патша» мен «Фиделио» операларында өте жақсы өнер көрсетті; оның Вагнер, Верди және Пуччини опералары онша сәтті болған жоқ. Ол Вейлдің «Магагонни» және Пиццеттидің «Кафедральдегі кісі өлтіруі» операларын британдық жұртшылыққа таныстырды және Беннетттің «Күкірт шахталары» (1965) операсының премьерасын дирижерлік етті». Сахна режиссері Глен Бям Шоумен бірге операларды музыкаға да, драмаға да лайықты мән беріп қоюға тырысты. Бастапқы жылдары Дэвис репетицияларда тез ашуланғыш, жалынды мінезді адам ретінде танымал болды, ал 1965 жылы Садлер Уэллстен кетуі ағайындық сезіммен болған жоқ. Дэвис 1967 жылдың қыркүйегінде BBC Симфониялық оркестрінің (BBC SO) бас дирижері болып тағайындалды. Бастапқыда, көпшіліктің пікірінше, оның қызметі, кем дегенде, «Промс» фестивалінде, сэр Малкольм Сардженттің естелігімен көлеңкеленді. Сардженттің «әдемі әкелік бейнесімен» салыстырғанда, жас Дэвистің қабылдануына біраз уақыт кетті. BBC-нің музыка бақылаушысы Уильям Глок Дэвисті ұзақ жылдар бойы құрметтеді және оны «Промс» фестивалінде де, оркестрдің жылдық кестесінде де заманауи музыкаға жаңа басымдықпен, қаһармандық бағдарламаларды қоюға ынталандырды. BBC SO бас дирижері қызметінен кейін Дэвис 1971 жылдан 1976 жылға дейін BBC SO бас қонақ дирижері болды.
"Mr Davis conducted two works in a manner that showed that he is not only outstanding among our younger conductors, but probably the best we have produced since Sir Thomas Beecham, his senior by forty eight years." Davis first found wide acclaim when he stood in for an ill Otto Klemperer in a performance of Don Giovanni, at the Royal Festival Hall in 1959. A year later, Beecham invited him to collaborate with him in preparing The Magic Flute at Glyndebourne. Beecham was taken ill, and Davis conducted the opera. After the Don Giovanni, The Times wrote, "A superb conductor of Mozart declared himself last night at the Festival Hall Mr Davis emerged as a conductor ripe for greatness." Neville Cardus in The Guardian was less enthusiastic but nevertheless considered that he "had his triumphs" in the performance. After The Magic Flute, The Times called Davis "master of Mozart's idiom, style and significance", although Heyworth in The Observer was disappointed by his tempi, judging them to be too slow. In 1960, Davis made his début at the Proms in a programme of Britten, Schumann, Mozart and Berlioz. In the same year, he was appointed chief conductor of Sadler's Wells Opera, and in 1961 he was made musical director of the company, with whom he built up a large repertoire of operas, conducting in London and on tour. Grove's Dictionary of Music and Musicians wrote of this period, "He excelled in Idomeneo, The Rake's Progress and Oedipus rex, and Fidelio; his Wagner, Verdi and Puccini were less successful. He introduced Weill's Mahagonny, and Pizzetti's Assassinio nella cattedrale to the British public and conducted the première of Bennett's The Mines of Sulphur (1965)." Together with the stage director Glen Byam Shaw, he worked to present operas in a way that gave due weight to the drama as well as the music. In his early years, Davis was known as something of a firebrand with a short fuse in rehearsals, and his departure from Sadler's Wells in 1965 was not without acrimony. Davis was named chief conductor of the BBC Symphony Orchestra (BBC SO), effective September 1967. At first, in the general view of the public, his tenure was overshadowed, at least during the Proms, by the memory of Sir Malcolm Sargent. Compared to the "suave father figure" image of Sargent to the promenaders, it took some time for the much younger Davis to be accepted. The BBC's Controller of Music, William Glock, was a long standing admirer of Davis, and encouraged him to put on adventurous programmes, with a new emphasis on modern music, both at the Proms and throughout the rest of the orchestra's annual schedule. Following his tenure as BBC SO chief conductor, Davis served as chief guest conductor of the BBC SO from 1971 to 1976.
Philips және RCA
1960 жылдары Дэвис Philips Records компаниясымен эксклюзивті келісімшарт жасады. Ол симфониялық репертуарда кең ауқымды жазбалар жасады, соның ішінде Моцарттың маңызды опералары; Типпетт, Бриттен, Верди және Пуччини опералары; Берлиоз операларының толық шолуын жасады, нәтижесінде 1970 жылдың мамыр айында шыққан «Les Troyens» операсының толық жазбасы сыйлыққа ие болды. Дэвистің 1966 жылғы Philips-те жазылған Хенделдің «Мессиясы» бұрынғы дәуірдегі кең ауқымды Виктория стиліндегі қойылымдардан өзгешелік танытып, жарық көрген кезде жаңалық ретінде қабылданды. Philips компаниясының басқа жазбаларына 1982 жылғы Хайднның Лондонның он екі симфониясы Корольдік Концертгебу оркестрімен бірге жазылды, бұл «үлкен стиль мен беделді орындаушылықпен және ең қуатты ритмикалық күшпен ерекшеленеді»; сондай-ақ 1995 жылғы Дрезден штаткапеллесімен Бетховен симфония циклі, туралы Gramophone журналы «Клемпердің өркендеген кезінен бері мұндай Бетховен циклі болған емес» деп жазды. Дэвис Бостон симфониялық оркестрімен Philips үшін бірнеше жазба жасады, оның ішінде оның үш Сибелиус циклінің біріншісі, ол әлі де CD каталогтарында сақталып тұр. Олар сонымен қатар Дебюсси, Григ, Шуберт, Шуман және Чайковскийдің шығармаларын жазды. RCA Victor Red Seal үшін Дэвис Сибелиус (LSO), Брамс (Бавария радиосының симфониялық оркестрі, 1989–1998) және Шуберт (Дрезден штаткапеллесі, 1996) симфониялық циклдерін толық жазды.
LSO тірі
Дэвистің LSO-ның бас дирижері ретіндегі қызметі оркестрдің LSO Live атты жеке тәуелсіз лейблін ашу шешімімен бірге жүрді. Дэвистің LSO Live лейбліндегі жазбаларына Бетховеннің «Фиделио» операсы (2006), Берлиоздың кең ауқымды шығармалары, оның ішінде «Les Troyens» (2000), «La damnation de Faust» (2000), «Roméo et Juliette» (2000), «Béatrice et Bénédict» (2000), «Harold en Italie» (2003) және «Symphonie fantastique» (2000); Бриттеннің «Питер Граймс» (2004); Дворжактың 6–9-шы симфониялары (1999–2004); бес Эльгар жинағы: «Энигма вариациялары» (2007) және скрипкаларға арналған кіріспе мен аллегро (2005), үш симфония (2001) және «Геронтийдің арманы» (2005); Генделдің «Мессиясы» (2006); Хайднның «Жаратылыс» (2007); Холсттың «Планеталар» (2002); Джеймс Макмилланның «Сент-Джон құмарлығы» (2008), «Әлемнің құтқарылуы» және «Изобель Гоудидің мойындауы» (2007); Моцарттың «Реквиемі» (2007); Нильсеннің 4–5-ші симфониялары (2011); Сибелиус симфониясының үшінші циклі (2002–2008); Сметананың «Ма Власть» (2005); Типпеттің «Біздің заманымыздың баласы» (2007), Вердидің «Фальстаф» (2004), «Реквием» (2009) және «Отелло» (2010); сондай-ақ Уолтонның «Бірінші симфониясы» (2005) кіреді.
Марапаттар
Дэвис 1965 жылы CBE орденімен марапатталды, 1980 жылы рыцарь атағына ие болды және 2001 жылы Құрмет серіктері орденінің мүшесі болып тағайындалды. 1995 жылы Корольдік филармониялық қоғамның алтын медалін алды, сондай-ақ көптеген халықаралық наградаларға ие болды, оның ішінде: Италия Республикасының Commendatore ордені (1976); Германияның Ардагерлік орденінің Командирлік кресі (1987); Францияның «Өнер мен әдебиет ордені» Командирі (1990); Финляндияның Арыстан орденінің командирі (1992); Баварияның Ардагерлік ордені (1993); Францияның Легион құрметінің офицері (1999, 1982 жылы Шевалье атағымен марапатталған); Баварияның Максимилиан ордені (2000). 2008 жылы Classic Brit Awards жүлдесінде «Жылдың еркек әртісі» атанды. Ол өмірі бойында 10 Грэмми сыйлығын жеңіп алды және 34 рет номинацияға іліккен.
He won a total of 10 Grammy Awards and 34 nominations during his career.
Жеке өмір
1949 жылы Дэвис сопрано әншісі Эйприл Кантелоға үйленді. Олардың екі баласы болды. Олардың некесі 1964 жылы аяқталды, сол жылы Дэвис Шамси деп танылатын Ашраф Найниге үйленді. Олардың бір баласы - дирижер Джозеф Вольф, ол өзге тегін таңдады, себебі ол «музыкант ретінде өзінің жеке басын қалыптастыру және дамыту үшін кеңірек мүмкіндік алғысы келді». Шамси 2010 жылдың маусымында, Дэвис Моцарттың «Фигароның үйленуі» операсын қойып жатқанда қайтыс болды. Дэвис бірнеше күннен кейін қойылымдарды жалғастырды, ал келесі жылы оған осылай орындауға күш-қуаты қалай жеткені туралы сұрағанда, ол былай деп жауап берді:
Бұл музыкадан туындайды. Моцарт туралы көп жағымсыз әңгімелер айтылады, бірақ ол – шын мәнінде, өмірдің өзі.
Ауру және өлім
Әйелі қайтыс болғаннан кейін Дэвистің денсаулығы күрт нашарлады. Ол 2011 жылдың ақпан айында Ковент-Гардендегі сахнадан құлап, соңынан көптеген шараларды жоққа шығарды. Франциядағы соңғы концерті 2012 жылдың 7 маусымында Париждегі Théâtre des Champs Elysées театрында Orchestre National de France және Emanuel Ax қатысуымен өтті. LSO оркестрімен соңғы концерті 2012 жылдың 26 маусымында Лондонның Сент-Пол соборында Берлиоздың Grande Messe des morts операсымен болды. Оның соңғы белгілі өнері – қайтыс болғанға бір ай бұрын Лондонның әуесқой оркестрімен және солист Томас Гулдпен бірлескен орындалуы. 2013 жылдың 14 сәуірінде Дэвис 85 жасында Лондонда дүние салды. "Royal Opera House" театрының музыкалық жетекшісі Антонио Паппано Дэвистің қазасы "зор қайғы" әкелгенін айтты. Еңбек партиясының депутаты Харриет Харман Дэвис "осы елде және бүкіл әлемде музыкаға тарихи үлес қосты" деп мәлімдеді, ал Дэвистің бұрынғы ассистент-дирижері Боржан Канев "шабытым үшін рахмет" деді.