Кіріспе

Адамның есту қабілетінің сезімталдығын бағалау

Есту тесті есту қабілетінің сезімталдығын бағалауды жүзеге асырады және көбінесе аудиолог аудиометрді қолдана отырып оны жүргізеді. Аудиометр адамның әртүрлі жиіліктегі есту сезімталдығын анықтауға арналған. Вебер және Ринне тестілері сияқты басқа да есту тестілері де бар.

Құлақты тексеру

Есту қабілетін тексеруге дейін науқастың құлақтары әдетте отоскоппен тексеріледі, құлақтан шайыр таза екені, барабаншасы зақымдалмаған, құлақта инфекция жоқ және ортаңғы құлақта сұйықтық қалмағаны (ортаңғы құлақ инфекциясының белгісі) анықталады.

Таза тондық аудиометрия

Естуді тексерудің стандартты және ең көп таралған түрі – таза тондық аудиометрия, ол әрбір құлақ үшін 250 Гц-тен 8000 Гц-ке дейінгі 8 стандартты жиілікте ауа және сүйек арқылы дыбыс өткізілу шегін өлшейді. Тексеру дыбыс оқшауланған кабинада көбікті құлаққа салынатын немесе сыртқы аудиометрге қосылған тыңдармалар арқылы жүргізіледі. Тексеру нәтижесі – аудиограмма, ол сыналған жиіліктерде адамның есту сезімталдығын көрсетеді. Аудиограммада "x" белгісі сол құлақтағы әрбір жиілікте ең төменгі естілетін дыбыс деңгейін, ал "o" белгісі оң құлақтағы әрбір жиілікте ең төменгі естілетін дыбыс деңгейін көрсетеді. Арнайы жағдайларда 8000 Гц-тен 16000 Гц-ке дейінгі жиіліктерді тексеруге арналған жоғары жиілікті нұсқасы да қолданылуы мүмкін.

Вебер мен Ринне

Толық естуді бағалау бірнеше басқа сынақтарды да қамтиды. Есту қабілетінің қандай түрінде бұзылуын анықтау үшін сүйек өткізгіштік есту қабілетін тексеру жүргізіледі. Бұл сынақта дірілдейтін камертон құлақтың артына, мастоидтық процеске орналастырылады. Науқас дірілді сезінбей/естімей қалған кезде, камертон құлақтың алдына қойылады; науқас тағы да қоңырау естігенімен естілуі керек. Егер олар естімесе, онда сол құлақта өткізгіштік есту қабілетінің төмендеуі бар. Сонымен қатар, камертон маңдайға орналастырылады. Содан кейін науқастан дыбыс басының ортасында естіле ме, әлде екі құлақтың бірінде қаттырақ естіле ме деп сұрайды. Егер өткізгіштік есту қабілетінің төмендеуі болса, дыбыс зардап шеккен құлақта қаттырақ естіледі; егер сенсорлы-нейрологиялық есту қабілетінің төмендеуі болса, дыбыс зардап шеккен құлақта әлсіз естіледі. Бұл тест аудиологқа есту қабілетінің төмендеуі өткізгіштік (сыртқы немесе ортаңғы құлақтағы проблемалар салдарынан) немесе сенсоринейралды (кулакшадағы, естудің сезім органындағы проблемалар салдарынан) немесе есту жүйкесінің немесе есту жолдарының/ми қабығының проблемасынан туындаған нейрогендік естің жоғалуын анықтауға көмектеседі.

Шулы жерде есту

Дыбыс арасындағы есту тесті (HINT) адамның тыныш және шулы ортада сөйлеуді қабылдау қабілетін өлшейді. Тест барысында пациенттен тыныш жағдайда да, түрлі бағыттардан келетін шудың араласуында да сөйлемдерді қайталау сұралады. Нақтырақ айтқанда, төрт жағдай қарастырылады: (1) бәсекелес шу жоқ сөйлемдер, (2) пациенттің тіке алдынан келетін бәсекелес шулы сөйлемдер, (3) пациенттің оң жағынан 90° бұрышпен келетін шу, (4) пациенттің сол жағынан 90° бұрышпен келетін шу. Тест әртүрлі жағдайларда сигнал-шу қатынасын өлшейді, яғни пациенттің сөйлемдерді 50% дұрыс қайталай алуы үшін шудан жоғары қанша децибелде ойнату қажеттігін анықтайды.

Сөздерді шуға қосу сынағы

Сөздерді шуға қатысты сынақ (WIN) әдетте сөйлеу спектріндегі шуды қолдана отырып, жеті түрлі сигнал-шу арақатынасында ұсынылатын бір буынды сөздерді пайдаланады. WIN сынағы адамның шулы ортада сөйлеген сөзді түсіну қабілетін анықтайды. Таза тонды аудиограммадан өзгеше, WIN сынағы адамның есту қабілетін күнделікті жағдайға жақын жағдайда функционалды түрде бағалауға мүмкіндік береді. Әдіс бастапқы немесе соңғы дауыссыздарымен ерекшеленетін (мысалы, жоқ, тот, қот, ыдыс, ыстық, лот немесе сәуле, разе, рейт, рейв, рейк, рейс) алты бір буынды сөзден тұратын 50 жиынтықтан құралады. Тыңдаушыға әдетте, "Сөзді таңдаңыз" деген сөз тіркесімен басталатын жұп сөздердің бірі ұсынылады. Ұқсас дыбыстайтын алты сөздің ішінде тыңдаушы дұрыс деп ойлаған жауабын таңдайды. АҚШ Әуе күштері МРТ-ны әртүрлі байланыс жүйелерінің жұмысын тексеру үшін кеңінен пайдаланған, олардың көпшілігінде шудың бұзушылық компоненті болады. Егер жағдай 80% немесе одан да көп дұрыс жауапқа жетсе, онда бұл көбінесе қанағаттанарлық нәтиже деңгейі саналады.

Басқа

Аудиолог немесе есту аппараты маманы пациент естіген сөздерді қайталап, сөйлеу тестін де жүргізе алады. Сонымен қатар, әдетте тимпанограмма деп аталатын тест жасалады. Бұл тестте құлаққа кішкентай зонд орнатылып, құлақ арнасындағы ауа қысымы өзгертіледі. Бұл тест аудиологқа құлақ барабаны мен ортаңғы құлақтың басқа құрылымдарының қаншалықты жақсы жұмыс істейтінін көрсетеді. Құлақ арнасының көлемі құлақ барабанында (темпандық мембрана) тесік болу мүмкіндігін көрсетеді. Ортаңғы құлақтың қысымы ортаңғы құлақ кеңістігінде сұйықтық бар-жоғын көрсетеді (бұл "жабысқақ құлақ" немесе "эфузиялы ортаңғы отит" деп те аталады). Құлақ сүйектерінің (ауыстың үш сүйегі) және құлақ барабанының қозғалу деңгейін өлшеу жүргізіледі. Аудиолог жүргізе алатын соңғы тест – акустикалық рефлекс тесті. Бұл тестте зонд құлаққа орнатылып, 70 дБСПЛ-ден жоғары дыбыс шығарылады. Тест құлақтың қатты шудан, мысалы, адамның өзінің сөзінен (құлақ барабанында 90 дБСПЛ дейін жете алатын) қорғау үшін маңызды шейінгіш бұлшықтың рефлекстік жиырылуын өлшейді. Бұл тест вестибулярлық және беттік нервтер туралы ақпарат беруге және зақымдану болу мүмкіндігін көрсетуге көмектеседі.