Кіріспе

Визиготтар корольдігінде қолданылған заңдар жиынтығы

Визиготтар кодексі (Forum Iudicum, Liber Iudiciorum, немесе Сот үкімдері кітабы; lang es), сондай-ақ Lex Visigothorum (ағылшын тілінде: Визиготтар заңы) деп аталады, Визиготтар корольдігінің патшасы Чиндасуинт (642–653 ж.) өзінің билігінің екінші жылында (642–643 ж.) алғаш рет жариялаған заңдар жиынтығы. Ол қазірге дейін тек фрагменттер түрінде ғана сақталған. 654 жылы оның ұлы, патша Речесвинт (649–672 ж.) кеңейтілген заң кодексін жариялады. Бұл кодекс жеңіске жеткен готтар мен жалпы халыққа теңдей қолданылған алғашқы заң кодексі болды, олардың көпшілігі римдік тамырларға ие және римдік заңдармен өмір сүрген. Кодекс римдіктерге (leges romanae) және визиготтарға (leges barbarorum) арналған ескі заңдардың айырмашылығын жойды. Оның негізінде Визиготтар патшалығының барлық азаматтары романи және гот болып табынуын тоқтатып, испандықтар атанды. Осылайша, патшалықтың барлық азаматтары бір юрисдикцияға біріктіріліп, әлеуметтік және құқықтық айырмашылықтар жойылды, халықтың ассимиляциялануына жағдай жасалды. Осылайша, Кодекс римдік құқығынан герман құқығына өтуді білдіреді және leges barbarorum-ның ең жақсы сақталған мысалдарының бірі болып табылады. Ол римдік құқығының, католик құқығының және герман тайпаларының дәстүрлі құқығының элементтерін үйлестіреді.

Бірінші заң кодекстері

Визиготтар билік құрған алғашқы ғасырларда римдіктер готтардан өзгеше заңдармен басқарылды. Вестготтардың ең ерте белгілі заңдары – Еврик кодексі, ол шамамен 480 жылға дейін жинақталған. Вестгот патшалығының алғашқы жазбаша заңдары патша Аларик II билігі тұсында жасалды және патшалықтың көп бөлігін құраған римдіктердің өмірін реттеуге бағытталған, бұл заңдар Рим империясының заңдары мен оларға жасалған түсіндірмелерге негізделген. Бревиарий (Аларик Бревиарийі) 506 жылдың 2 ақпанында Тулузадағы вестгот ақсүйектерінің мәжілісінде жарияланды. Леовигильд патшаның тұсында готтар мен римдіктердің өмірін реттейтін заңдарды біріктіріп, қайта қарастырылған кодекс жасауға әрекет жасалды. 589 жылы Толедоның үшінші соборында биліктегі ариан дінін ұстанған вестготтар мен суэбтер римдік христиан дінін (кейіннен католицизм деп аталған) қабылдады. Римдіктер мен готтар енді бір дінде болғандықтан, Рекард патша екі халыққа да бірдей қолданылатын заңдар шығарды.

Визиготтар коды

654 жылғы кодекс Речесвинттің жаңа заңнамасымен толықтырылды (сондықтан оны кейде Речесвинт кодексі деп атайды) және кейіннен Вамба, Эрвиг, Эгика және, мүмкін, Виттиза патшалары тарапынан. Речесвинт кодексін Сарагосалық Браулио өңдеді, себебі Чиндасуинт кодексі асығыс жазылып, жарияланған болатын. 681 жылы Толедоның XII созылысында король Эрвиг заң кодексін нақтылау және қайта қарау туралы өтініш жасады. Жаңа заңдар қосылды, олардың 28-і еврейлерге қатысты болды. Заңдардың күші зор болды және ұзақ уақыт бойы қолданылды: 10 ғасырда Галисиядағы монастырь харталарында Кодекске сілтемелер кездеседі. Заңдар отбасылық және, салдарынан, саяси өмірді реттейді: неке, мүліктің мұрагерлерге берілуі, жесірлер мен жетімдердің құқықтарын қорғау. Әсіресе вестготтардың заң кодекстері бойынша әйелдер жер мен лауазымды мұраға алуға, күйеулеріне немесе еркек туыстарына тәуелсіз жерді басқаруға, мұрагерлері болмаған жағдайда заңды өсиет арқылы мүлкін иеленуге, 14 жасқа толғанда сотта өзін-өзі қорғауға және куәлік беруге, ал 20 жасқа толғанда өз некелерін ұйымдастыруға құқылы болды. Заңдар католик шіркеуінің канондық құқығын біріктірді және осы себепті күшті теократиялық сипатқа ие. Кодекс моорлардың сақтауында болғаны белгілі, себебі христиандарға, егер олар жеңімпаздардың заңдарына қайшы келмесе, джизья салымын тұрақты төлеген жағдайда өз заңдарын қолдануға рұқсат етілді. Осылайша, Иберия түбегі мұсылман билігінде болған кезде, бұл христиан судьяларының мойындалған құқықтық билігі болған деп есептеуге болады. XIII ғасырда Фердинанд III Кастилия Кордованы басып алғанда, ол кодекстің өзінің поддандылары тарапынан қабылданып, сақталуын бұйырды және оны испан тіліне, дәл емес болса да, "Фуэро Юзго" деп аударды. Бұл құжаттың окситан тіліндегі аудармасы – Llibre Jutge, сол тілдегі ең көне әдеби туындылардың бірі (шамамен 1050 жыл). 1910 жылы Сэмюэл Парсонс Скотттың ағылшын тіліндегі аудармасы жарық көрді, бірақ ол қатаң сынға ұшырады.