Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арканзас және Оклахома штаттарындағы көрнекті Озарк өзені.
Scenic Ozark river in Arkansas and Oklahoma
Иллинойс өзені – АҚШ-тың Арканзас және Оклахома штаттарындағы Арканзас өзенінің 145 миль (233 км) ұзындығындағы саласы. Осаге тайпасы оны Не энг вах кон да деп атаған, бұл «Емдік тас өзені» деп аударылады. Оклахома штаты өзеннің өзінің бөлігін Көрнекті өзен деп жариялаған.
The Illinois River is a 145 mile (233 km) tributary of the Arkansas River in the U. S. states of Arkansas and Oklahoma. The Osage Indians named it Ne eng wah kon dah, which translates as "Medicine Stone River". The state of Oklahoma has designated its portion as a Scenic River.
Табиғат қорығы
Дж. Т. Никель атындағы табиғат және жабайы табиғат қорығы өзенге жақын орналасқан ең ірі табиғи қорық болып табылады. Ол Оклахома штатының Талекуа қаласының жанындағы Иллинойс өзенінің шығыс жағалауында орналасқан. 2005 жылы бұл қорыққа еліктер қайтадан қоныстандырылды. Бұл түр кем дегенде 150 жылдан бері Куксон-Хиллз аймағында кездеспеген еді.
The J. T. Nickel Family Nature and Wildlife Preserve is the largest nature preserve near the river. It is located near the east bank of the Illinois River near Tahlequah, Oklahoma. Elk were reintroduced into the preserve in 2005. This species had been missing from the Cookson Hills area for at least 150 years.
Қоршаған орта мәселелері
Өзен екі штат арасындағы ұзаққа созылған даудың түпкі себебіне айналды, Оклахома Арканзасты өзендегі ластануға кінәлайды, әсіресе канализация мен құс шаруашылығынан шыққан ағын судың нәтижесінде фосформен ластану. 1987 жылы Арканзас штатының Фейетвилл қаласынан шығарылған сарсу фосфордың көп мөлшерінің көзі болып анықталды. Оклахома Арканзасқа бұл шығарылымды тоқтату үшін сотқа жүгінді. 1992 жылы сот ісі АҚШ Жоғарғы Сотына жеткізілді, ол өзеннің жоғары жағындағы штат өзеннің төменгі жағындағы су сапасы ережелерін сақтауға міндетті деп шешті. 2002 жылы Оклахома штаты фосфорға қатысты сандық су сапасы стандартын енгізген алғашқы штат болды. Көркем өзендер үшін стандарт 0,037 мг/л деңгейінде белгіленді.
The river has been the source of a long running controversy between the two states, with Oklahoma blaming Arkansas for pollution in the river, most notoriously phosphorus contamination by sewage and poultry farm runoff. In 1987, wastewater discharge by the city of Fayetteville, Arkansas was identified as the source of a heavy load of phosphorus. Oklahoma sued Arkansas to stop this discharge. The suit went to the U. S. Supreme Court in 1992, which ruled that the upstream state must enforce the water quality rules of the downstream state. In 2002, Oklahoma became the first state to use a numerical water quality standard for phosphorus. The standard for scenic rivers was set at 0.037 mg/L
2000-шы жылдардың басында Иллинойс өзенінде тауық тыңайтқышымен ластанған судың ағынына байланысты ластану деңгейі жоғары болды. 2006 жылы Оклахома штаты бірнеше компанияға, соның ішінде Tyson Foods Inc. компаниясына қарсы сот процесін бастады, себебі өзенге жақын далаларға таратылған тауық қалдықтарында экожүйеге зиян келтіретін химиялық заттар бар, бұл аймақтың туризм индустриясына қауіп төндірді. Сотқа қатысқан адвокаттардың бірі: «Олар тыңайтқыш емес, қоқыс тастап жатыр» деді. 2009 жылға қарай өзеннің жағдайы айқын жақсарған, өйткені алдыңғы төрт жыл ішінде су жиналатын алаптан шамамен 290 000 тонна тауық қалдықтары алынып тасталған. Оклахома Су ресурстары басқармасы 2015 жылы Иллинойс өзенінде және оның салаларында, штат шекарасының Оклахома жағында фосфор деңгейі төмендеп бара жатқанын хабарлады. 2015 жылдың 1 қазанында АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (USEPA) Иллинойс өзенінің су сапасы моделін қоғамдық талқылау үшін жариялады. 2023 жылдың қаңтарындағы шешім компанияларға жағдайды түзету жолдарын түсіндіруге екі ай уақыт берді.
In the early 2000s, the Illinois River had high levels of pollution due largely to water runoff contaminated by chicken manure. In 2006, the state of Oklahoma began the process of suing a number of firms, including Tyson Foods Inc. because the chicken waste spread on fields near the river contains chemicals that were injurious to the ecosystem, hence jeopardizing the region's tourist industry. One lawyer involved in the prosecution said: "They're not fertilizing, they're dumping." By 2009, the river's condition was described as being visibly better, following the removal of nearly 290,000 tons of chicken waste from the catchment in the intervening four years. The Oklahoma Water Resources Board reported in 2015, that phosphorus levels had been declining in the Illinois River and its tributaries on the Oklahoma side of the state line. On October 1, 2015, the U. S. Environmental Protection Agency (USEPA) issued for public comment the water quality model for the Illinois River. A ruling in January 2023 gave the companies two months to explain how they will remedy the situation.
Танымал мәдениетте
Иллинойс өзені 1961 жылы Уилсон Роулздың «Қызыл орман гүлдеген жерде» романында маңызды орынға ие.
The Illinois River is a significant location in the 1961 Wilson Rawls novel, Where the Red Fern Grows.