Кіріспе

Францияның бұрынғы әкімшілік аймағы – Норд-Па-де-Кале (nɔʁ pɑ d(ə) kalɛ); – Францияның бұрынғы әкімшілік аймағы. 2016 жылдың 1 қаңтарынан бастап ол жаңа О-де-Франс (Hauts de France) аймағының құрамына кірді. Аймақ Норд және Па-де-Кале департаменттерінен тұрды. Норд-Па-де-Кале батысында Англия жоғалауымен, солтүстік-батысында Солтүстік теңізімен, солтүстігінде және шығысында Бельгиямен, оңтүстігінде Пикардиямен шектеседі. 17 ғасырға дейін аймақтың тарихы Бельгия тарихымен тығыз байланысты болды (Ежелгі замандағы кельт бельгиялықтары – Галлияның солтүстігіндегі кельт тайпаларының көпшілігі), бұл жер «шамамен мың жыл бойы Еуропаның барлық елдері үшін шайқас алаңы қызмет еткен» аймақ еді. Аймақтың көп бөлігі бұрын тарихи Оңтүстік Нидерландының құрамында болған, бірақ 1477 және 1678 жылдар аралығында, әсіресе XIV Людовик патшаның тұсында Францияның бөлігіне айналды. Норд-Па-де-Кале аймағына дейінгі француз провинциялары – Артуа, Француз Фландриясы, Француз Эно және (ішінара) Пикардия (Эно және Фландрияның бөліктері Бельгия Корольдігінде орналасқан). Аймақ тұрғындары осы провинциялық атауларды бүгінге дейін жиі қолданады. Бұрынғы әкімшілік аймақ 1956 жылы «Норд» деген атпен құрылды және 1972 жылға дейін «Па-де-Кале» қосылғанға дейін осы атауын сақтады. 2016 жылы таратылғанға дейін бұл атау өзгеріссіз болды. 12 414 км² жерге шамамен 330,8 адамнан құралған аймақ тығыз халқы бар, онда 4,1 миллион тұрғын өмір сүреді, бұл Франция халқының 7% құрайды және елдегі халық саны бойынша төртінші орында тұр, олардың 83% қалалық аймақтарда тұрады. Әкімшілік орталығы және ең ірі қаласы – Лилль. Екінші ірі қала – Кале, ол Ұлыбританияның Довер қаласынан қашықтықта орналасқан маңызды континенттік экономикалық және көліктік орталық болып табылады, бұл Норд-Па-де-Калені Ұлыбритания аралына ең жақын континенттік Еуропалық байланысқа айналдырады. Басқа ірі қалалар: Валенсиен, Ленс, Дуай, Бетюн, Дюнкерк, Мобеж, Булонь, Аррас, Камбрей және Сент-Омер. Аймақ көптеген фильмдерде көрсетілген, соның ішінде «Bienvenue chez les Ch'tis» фильмі де бар.

Атауы

Nord Pas de Calais аймағының аты құрамына Nord (сөзбе-сөз "Солтүстік", Францияның ең солтүстік департаменті) және Pas de Calais ("Кале бұғазы", Довер бұғазының французша атауы) департаменттерінің аттары кіреді. Дегенмен, аймақтық кеңес бұл атауды Nord Pas de Calais деп жазады. Аймақтың солтүстік бөлігі тарихи тұрғыдан Фландрия графтығының бір бөлігі болған, астанасы Лилль қаласы. Аймақтың Бельгия және Нидерландымен тарихи байланыстарын көрсетуді қалайтындар бұл аймақты Француз Төмен Жерлері деп атауды ұсынады, бұл француз тілінде "Француз Нидерланды" (французша: Pays Bas français; голландша: Franse Nederlanden немесе Franse Lage Landen) деген мағынаны білдіреді. Басқа да қолданылатын атаулар: Région Flandre(s) Artois, Hauts de France ("Жоғарғы Франция") және Picardie du Nord ("Солтүстік Пикардия").

Тарих

Тарихи дәуірден бері мекенделген Нор-Па-де-Кале аймағы әрқашан стратегиялық (соның салдарынан, Еуропадағы ең көп таласқан) аймақ болды. Лильде туған Франция президенті Шарль де Голль аймақты басқыншы әскерлер үнемі өтіп баратын «қасіретті жол» деп атады. Ғасырлар бойы оны кельт белгиялықтары, римдіктер, германдық франктар, Англия, испандықтар, австриялық Нидерландтар және Голландия Республикасы бірінен соң бірі жаулап алды. 18 ғасырдың басында Францияның аймақты аннексиялауынан кейін, бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде Германия аймақтың көп бөлігін қайтадан басып алды. 4 және 5 ғасырларда Булоньнен Кельнге дейінгі жол бойындағы әскери және қорғаныс қызметтерін қамтамасыз ету үшін герман тайпаларын пайдаланудың римдік тәжірибесі аймақта 8 ғасырға дейін сақталған герман-романдық тілдік шекараны құрды. 9 ғасырда Лильдің солтүстігіндегі тұрғындардың көпшілігі орта голланд диалектісінде сөйлеген, ал оңтүстіктегі тұрғындар түрлі роман тілдерінде сөйлеген. Бұл тілдік шекара әлі күнге дейін аймақтың жер атауларында көрінеді. 9 ғасырдан бастап тілдік шекара солтүстікке және шығысқа қарай бірте-бірте жылжыды. 13 ғасырдың соңында тілдік шекара оңтүстіктегі Лис өзеніне, батыстағы Грис-Нез мүйісіне ауысты. Орта ғасырларда Па-де-Кале департаменті Булонь графтығынан және Артуа графтығынан құралған, ал Нор департаменті негізінен Фландрия графтығының оңтүстік бөліктерінен және Эно графтығынан тұрған. Булонь, Артуа және Фландрия француз тәжінің вассалдары болды, ал Эно және 1493 жылдан кейін Фландрия Киелі Рим империясының құрамында болды. Кале 1347 жылдан 1558 жылға дейін ағылшын иелігінде болды, содан кейін француз тағына қайтарылды. 15 ғасырда Каледен басқа барлық аумақтар Бургундия герцогтарының билігі астында бірікті, сонымен қатар солтүстік Францияның басқа аумақтары мен қазіргі Бельгия, Люксембург және Нидерланды аймақтары да олардың құрамына кірді. Бургундия герцогы Карл Батылдың 1477 жылы қайтыс болуымен Болонья мен Артуа француз тәжінің иелігіне өтті, ал Фландрия мен Эно Карлдың қызы Марияға мұра болып өтті. Көп ұзамай, 1492 жылы Артуа Марияның ұлы Филипп І-ге қайтарылды, бұл Филипптің әкесі, император Максимилиан І-ді француз королі Карл VIII-нің Италияға жоспарланған жорығында бейтарап ұстауға бағытталған әрекеттің бір бөлігі болды. Осылайша, қазіргі Нор-Па-де-Кале аймақтарының көпшілігі Марияның Габсбург әулетіне үйлену арқылы өткен Бургундия мұрасына қайта қосылды. Бұл аумақтар Филипптің ұлы, император Карл V билігі кезінде анықталған Нидерландының он жеті провинциясының ажырамас бөлігі болды және Карлдың ұлы, Испанияның Филипп II-ге өтті. Италия соғыстары кезінде Франция мен Испания арасындағы қақтығыстардың көп бөлігі осы аймақта болды. Нидерланды 1566 жылы Испания билігіне қарсы көтерілгенде, қазіргі Нор-Па-де-Кале аймағы таққа ең адал болды және Парма герцогының Нидерландының оңтүстік бөлігін қайтадан Испанияның бақылауына алуына мүмкіндік берді. Бұл сонымен қатар француз католиктеріне француз дін соғыстарында испандықтардың қолдауына негіз болды. 17 ғасырда Франция мен Испания арасындағы соғыстар кезінде (1635–1659, 1667–68, 1672–78, 1688–97) бұл аумақтар екі мемлекет арасындағы қақтығыстың негізгі ортасы болды және аймаққа француз бақылауы біртіндеп орнатылды. 1659 жылы Артуаны аннексиялаудан бастап, қазіргі Нор департаментінің аумағының көп бөлігі 1678 жылы Нимвеген келісімінде сатып алынды. Қазіргі шекаралар негізінен 1697 жылы Рисвик келісімінде бекітілді. Бұрын Фландрия, Артуа және Пикардия француз провинцияларына бөлінген аймақ 1789 жылғы Француз төңкерісінен кейін қазіргі екі департаментке бөлінді. Наполеон тұсында француз шекарасы бүкіл Фландрияны және қазіргі Бельгияны қамтыды, бірақ 1815 жылы Вена конгресі бастапқы француз шекарасын қалпына келтірді. 19 ғасырда аймақ ірі индустрияландыруға ұшырап, Франциядағы ең ірі өнеркәсіптік аймақтардың біріне айналды, Эльзас-Лотарингиядан кейін екінші орында тұрды. 1870 жылғы Франко-прусс соғысы Нор-Па-де-Калеге ешқандай әсер етпеді; тіпті соғыс Эльзас-Лотарингияны Германияға жоғалтудан кейін француз өнеркәсібіндегі жетекші рөлін нығайтуға көмектесті. Алайда ол 20 ғасырдың екі дүниежүзілік соғысында ауыр зардап шекті.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, аймақ одақтастар мен Орталық державалар үшін стратегиялық мақсатқа айналды, негізінен көмір және кен байлықтарына байланысты. Неміс әскерлері Бельгиядан шабуыл жасағанда, аймақтың бірінші болып неміс оккупациясына түскендерінің қатарында болды. Дегенмен, одақтастар Германияны Марна шайқасында тоқтатқанда, фронт қайта сол аймаққа жылжып, Аррас тұсында бекінді. Келесі төрт жыл бойы аймақ екіге бөлінді: немістер француз Фландриясы мен Камбре аймағын, ал одақтастар Аррас пен Ленс аймағын бақылады. Бірақ екі тарап та аймақты толық бақылауға алуды қалағандықтан, шайқастар тоқтаған жоқ. Нор-Па-де-Кале соғыстың маңызды өңірі болды, 1914 және 1918 жылдар аралығында көптеген шайқастар өтті, оның ішінде Арас шайқасы (1917) кезінде Вими биігі үшін болған шайқас, Артуа шайқасы, Лоос шайқасы және Камбре шайқасы. Аймақ, ақыры, Канадалық экспедициялық корпусы тарапынан босатылған кезде, бүкіл ел қирап, Аррас қаласының 90 пайызы жойылған еді. Қазіргі уақытта Нор-Па-де-Каледе 650 әскери зират бар, олардың көпшілігі британдық және канадалықтарға тиесілі, сондай-ақ Канада Ұлттық Вими ескерткіші және әлемдегі ең ірі француз әскери зираты – Нотр-Дам-де-Лорет сияқты ірі ескерткіштер де бар.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Франция басылып алынған кезде, ол Бельгия және Солтүстік Франциядағы әскери әкімшілікке қосылды, басқару Брюссельдегі Вермахт комендатурасынан жүргізілді. Нор-Па-де-Кале аймағы кек алу қаруларын орнату үшін пайдаланылды, соның ішінде Англияға шабуылдар жасаған кеңейтілген V-1 "шаңғы алаңдары" және V-2 зымырасы мен V-3 зеңбірегі үшін ірі бункерлер салынды. Одақтастардың "Кросбоу" операциясымен жүргізген қарсы шабуылдары аймақтың көптеген қалаларын қиратты. Аймақтың көп бөлігі 1944 жылдың қыркүйегінде босатылса да, Дюнкерк неміс оккупациясынан азат болған соңғы француз қаласы болды (1945 жылдың 9 мамырында).

Демография

Өңірде негізінен француз тілінде сөйлейтіндер болса да, онда екі маңызды азшылық тілдері бар: батыс фламандтар, олардың болуы аймақтағы көптеген голланд тіліндегі жер атауларында айқын көрінеді және олар голланд тілінің диалектісі – батыс фламанд тілінде сөйлейді (шамамен Норд-Па-де-Кале аймағының 20 000 тұрғыны фламанд тілін күнделікті қолданады және тағы 40 000-ы оны кейде қолданады, негізінен Дюнкерк округінде және оның айналасында); және пикардтар, пикард тілінде сөйлейді немесе «шти» (сөйлеушілер, «читими» деп аталады, 1980 жылдан бері дерлік жойылып бара жатқан аймақтық тілді қайта жаңғыртуға тырысып келеді). Көршілес Бельгия қазіргі уақытта пикард және голланд тілдерін де мойындайды және қолдайды, ал Норд-Па-де-Кале аймағындағы бірнеше қалалық биліктер екі тілді де дамытуға бағытталған бастамаларды енгізді, бірақ француз мемлекеті тілдік біртүтастық саясатын ұстанады және әдетте екі тілді де назарға алмайды, Франциядағы басқа да аймақтық тілдерге қатысты да осылай. Аймақтың этникалық әртүрлілігі шетелден келген қоныс аударушылардың көптеген толқындарының нәтижесінде қалыптасқан: 1910 жылға дейін бельгиялықтар мен уэльстіктер; 1920 және 1930 жылдары поляктар мен итальяндар; 1945 жылдан бастап Шығыс Еуропалық топтар мен немістер; 1960 жылдан бері Солтүстік Африкалықтар мен португалдар; ал Лилль, Кале және Булонь-сюр-Мер сияқты ірі қалаларда британдықтар, голландтар, скандинавиялықтар, гректер мен балқандықтар, Сахара төменгі Африкалықтар және Латын Америкалықтар мен олардың ұрпақтары тұрады. Француз мемлекеті аймақтың бұрын елеусіз қалған мәдениетін жандандыруға күш салып келеді. 2004 жылы Ленс қаласында Луврдің филиалы ашылатыны туралы хабарланды. Он жылдар бойы Норд-Па-де-Кале Францияның қалған бөлігімен салыстырғанда консервативті аймақ ретінде қарастырылып келді, бірақ соңғы кезде аймақта кейде солшыл бейімділіктер байқалады. 2000 жылдардың басында солшыл «Жасылдар» партиясы ең көп дауыс жинап, аймақтық және жергілікті өкілдікте көпшілікті құруға жақын болды. «Жасылдар» ауыл шаруашылығын қолдауға деген ұмтылысымен шағын қалалар мен фермерлерден көптеген консервативті сайлаушыларды тарта алды. Аймақтың діни құрамы Францияның жалпы картинасын көрсетеді, көпшілігі римдік католиктер. Аймақта басқа да христиандық топтар бар: протестанттардың бірнеше шіркеулері бар. Солтүстік Африкалықтар ислам дінін аймаққа әкелді, ал соңғы жылдары буддистердің шағын, бірақ өсіп келе жатқан қауымдастықтары құрылды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Норд-Па-де-Каледе шамамен 4000 еврей өмір сүрген. Жүздеген жылдар бойы белсенді қызмет етіп келе жатқан шағын еврей қауымы әлі де бар.

Жалпы мәліметтер

2014 жылы Нор-Па-де-Кале аймағының ЖІӨ 140 миллиард еуроға жетіп, Францияның ең ірі экономикаларының төртіншісі болды, бірақ бұл көрсеткішті аймақтың көп халқы ескерілуі керек. 2014 жылы жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша аймақ 34 422 еуромен 24 аймақтың арасында 16-орында болды. Жұмыссыздық деңгейі еліміздің орташа көрсеткішінен жоғары. 2014 жылы халықтың шамамен 11%-ы жұмыссыз болды, әсіресе 18-ден 25 жасқа дейінгі жандар. Экономиканың негізгі драйверы – қызмет көрсету секторы, ол еңбекке қабілетті халықтың 75%-ын жұмыспен қамтиды, одан кейін өңдеу өнеркәсібі (23%) және ауыл шаруашылығы (2%) келеді.

Ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы

Солтүстік теңізге жақын орналасқандықтан, Нор-Па-де-Кале аймағында балық аулау өнеркәсібі жақсы дамыған. Болон-сюр-Мер порты 150-ден астам кемесімен Франциядағы ең ірі порт болып табылады. 2012 жылы онда 45 мың тонна балық сатылды. Бұл порт жыл сайын 380 мың тоннаға жуық моллюскалар, балық және теңіз өсімдіктері саудаланатын Еуропадағы теңіз өнімдерін өңдеудің жетекші орталығы болып есептеледі. Портта 140-қа жуық компания жұмыс істейді. Ауыл шаруашылығы секторында 13 800 шаруа қожалығы бар және олар жерді пайдаланады. Жылы температуралық режим және жоғары құнарлылық аймақты өндірістің жетекші орталығына айналдырды. Нор-Па-де-Кале аймағы 26,1 миллион тонна бидай (жалпы ұлттық өнімнің шамамен 7 пайызы) және Францияның картоп өнімінің үштен бірін қамтамасыз етті.

Өнеркәсіп

Өңірдің өнеркәсіп саласы бастапқыда көмір және тоқыма өндірісіне бағытталған еді, сонымен қатар континенттегі Өнеркәсіптік революцияның алға басушысы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, Еуропаның түкпір-түкпірінен келген қоныс аударушылар бұл аймаққа келіп, соғыс кезіндегі халық шығындарын толықтырды. 1970 жылдары көмір және тоқыма өнеркәсібінің жетекші салалары төмендеп, жұмыссыздық деңгейі күрт өсті. Аймақ қайта құру процесін бастады, ол бүгінге дейін жалғасуда. Қазіргі таңда өндіріс секторын автомобиль өнеркәсібі басқарады. Нор-Па-де-Кале тау-кен бассейні 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Франциядағы көмір өндірісінің жетекші аймағы болды. Үш жүз жылдық кен өндіру тарихы және Франциядағы индустрияландырудың басталуына куәлік еткендігі үшін, 2012 жылы тау-кен алабы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді.

Автомобиль өнеркәсібі

1970 жылдары бұл сектор еңбекке қабілетті халықтың шағын бөлігін құрады. 40 жыл өткен соң, ол аймақтағы басты өнеркәсіпке айналды, онда 55 000 адам жұмыс істейді. Өнімділік тұрғысынан Nord Pas de Calais аймағы бүкіл ел бойынша екінші орында тұр және негізгі экспорт аймақтарының бірі болып табылады. Аймақта үш ірі әлемдік автомобиль өндірушісі зауыттарын иеленеді: Toyota Валенсиенде Yaris моделін, Renault Дуайда Scénic моделін шығарады, ал PSA Peugeot Citroën Lieu Saint Amand қаласындағы зауытында Peugeot 807, Citroën C8, Fiat Scudo, Peugeot Expert және Citroën Jumpy машиналары жасалады. Бұған қоса, Faurecia сияқты автомобиль жабдықтарын өндірушілер аймақта 6200 адамды жұмыспен қамтиды. ERAD, Savel және Secma сияқты шағын автокөлік өндірушілері де аймақта орналасқан. Nord Pas de Calais Франциядағы автомобиль өнеркәсібі үшін Île de France (Париж аймағынан) кейін екінші маңызды аймақ болып табылады. Аймақтың өнеркәсібінің және Франция мен Еуропа үшін оның маңыздылығын көрсету мақсатында Lille аймағындағы Еуропалық автомобиль өнеркәсібі форумы (FEAL) екі жылда бір рет өткізіледі.

Азық-түлік өнеркәсібі

Норд-Па-де-Каладағы азық-түлік өнеркәсібі аймақтың ауыл шаруашылығы секторына тікелей байланысты. Кіріс есебімен, бұл аймақтың ең маңызды саласы болып табылады, себебі экспорттық көрсеткіштері жоғары деңгейде (2006 жылы 3,2 млрд. евро). 2007 жылы осы салада 27 000-нан астам адам жұмыспен қамтылған. McCain Foods, Roquette Freres, Bonduelle, Pasquier және Boulangeries Paul сияқты көптеген әлемдік корпорациялар Норд-Па-де-Кала аймағында өкілдіктеріне ие.

Муллиз отбасы

Nord Pas de Calais аймағының қызмет көрсету секторы миллиардтан асып түсетін Mulliez отбасының басымдығында, олар аймақтың негізгі гипермаркеттер желілеріне ие, олардың кейбіреулері бүкіл әлемде танымал: Auchan, Decathlon немесе Leroy Merlin, сондай-ақ Flunch мейрамханалар желісі. Отбасы сонымен қатар 3 Suisses, Norauto және көптеген басқа компаниялардағы үлеске де ие.

Көлік инфрақұрылымы

Халықтың басым бөлігі қалаларда тұратындықтан, аймақта автомагистральдар, теміржолдар, әуежайлар және теңіз порттарынан тұратын тығыз және күрделі көлік жүйесі дамыған.

Еуротоннель

1994 жылдан бері Норд-Па-де-Кале аймағы Ұлыбританиямен Eurotunnel арқылы байланыстырылған. Бұл құрылым үш туннельден тұрады (әр бағытқа бір рельстік теміржол туннелі және техникалық қызмет көрсету және төтенше жағдайларда пайдалануға арналған сервистік туннель) және әлемдегі ең ұзын теңіз асты туннель бөлігі болып табылады. Тұтас құрылымның ұзындығы шақырымға жетеді және Францияның Кокель қаласын Ұлыбританияның Фолкстоун қаласымен байланыстырады. Ресми ашылуынан бастап 2012 жылға дейін 300 миллион жолаушы Eurostar пойыздарымен Англия бұғазынан өтті. Eurostar қызметтерінен өзге, туннель Le Shuttle таңбасымен автокөліктерді тасымалдайтын пойыздар мен жүк пойыздары үшін де пайдаланылады.

TER-Nord

TER Nord – бұл SNCF компаниясы басқаратын аймақтық теміржол желісі. Ол Нор-Па-де-Кале аймағындағы ірі қалалар мен ауылдарды байланыстырады. Желіні аймақтық кеңес бақылайды.

Әуе көлігі

Норд-Па-де-Кале аймағының басты әуежайы – Лилль қаласының жанындағы Лескин әуежайы. Алғашқыда өңірлік орталық болған бұл әуежай қазір Еуропа мен Магриб елдеріне бірнеше халықаралық рейстерді ұсынады.

Дюнкерк порты

Дюнкерк порты Францияның ең ірі теңіз порттарының бірі болып табылады. Жалпы көлем бойынша ол елде үшінші орында тұр, бірақ жеміс-жидек және мыс импорты бойынша бірінші орында. TotalEnergies компаниясы сұйытылған табиғи газ тасымалдаушыларын қабылдай алатын терминал салып жатыр.

Сейн-Норд каналы

Канал Сена-Нор – Сена және Арлеу арасында салынып жатқан жоғары сыйымды канал, ол осыны Бельгия, Нидерланды және Германиядағы басқа солтүстік каналдармен байланыстыруды көздейді. Каналдың 2016 жылы ашылуы күтілуде. Жобаның жоғары құны (4,6 миллиард евро) көп дау тудырды.

Олимпиадаға дайындық базасы

2012 жылғы Лондон Олимпиадасына дейін ұйымдастыру комитеті бұл аймақты қатысушы делегациялардың жаттығу базасы ретінде таңдаған еді. Олимпиадаға дейінгі айларда бірнеше ел өз спортшыларын жарыстарға дайындалу үшін аймаққа жіберді. Норд-Па-де-Каледе жаттыққан командалардың ішінде Аркедегі Ұлыбританияның гимнастика командасы, Гравелиндегі Жаңа Зеландияның гребсу командасы және Францияның ұлттық баскетбол және гандбол командалары болды.

Норд-Па-де-Каладағы спорт

Футбол аймақтағы ең дамыған спорт түрі. 145 000-нан астам ойыншы футбол клубының мүшесі. Төрт клуб кәсіби мәртебеге ие және ең жоғары деңгейде өнер көрсетеді: «Лилль» ОСК және «RC Ленс» 1-ші лигада, «Валенсиен» ФК 2-ші лигада, ал «USBCO» Ұлттық чемпионатта. «Арас Футбол» командасының әйелдер құрамы 1-ші дивизионда ойнайды.

Білім

Академияның аймақтық білім беру жүйесі бір миллион оқушы мен студентті қамтиды. Жоғары білім беру және ғылыми зерттеулер Университеттер мен институттар қауымдастығы (COMUE) Lille Nord de France (Лилль университеті) аясында қолдау көрсетіледі. 1998 жылы аймақ және Département du Nord тарапынан жарияланған мектеп салу және күтіп ұстау жөніндегі тендерде, келісімшартты тағайындау үшін бағалау критерийі ретінде жұмыс орындарын құру көзделіпті. Еуропалық сот бұл критерийдің заңсыз екенін мәлімдеді, бірақ сонымен қатар, егер тапсырыс беруші екі немесе одан көп экономикалық жағынан тең балама ұсынысты бағалауға тиіс болса, бұл критерий кемсітуші болмаған жағдайда, жұмыспен қамту мүмкіндіктерін "қосымша критерий" ретінде қолдануға болады деп шешті.