Кіріспе

Джон Экклздің шамамен 1706 жылы жазған операсы. "Семеле" – Джон Экклздің операсы, либреттосын Уильям Конгрев Овидийдің "Метаморфозалар" еңбегіндегі Семеле мифіне сүйене отырып жазған. Бұл ағылшын операсы дәстүрінің бір бөлігі болып табылады, алайда сол кездегі халықтың талғамы өзгергендіктен ешқашан сахнаға қойылған жоқ. Шындығында, опера ХХ ғасырдың ортасына дейін орындалмай келді, одан кейін сол либретто негізінде жазылған Джордж Фридерик Генделдің 1744 жылғы осы аттас секулярлық ораториясы оны қалыпқа келтірді.

Бірінші акт

Семеле өзінің еркіне қарсы ханзада Афамусқа үйленуге жатыр, бірақ ол Юпитер құдайына ғашық. Юпитердің күркірегі тойды тоқтатады, ал Афамус Семеленің қарындасы Иномен жеке қалады. Ино Афамусқа деген махаббатын айтып жатқанда, Кадмус Семелені Юпитердің бүркіт түрінде көкке алып кеткенін хабарлайды.

2-ші акті

Юпитердің қызғанышпен күйеуі Юнона өзінің қызметшісі Ириске Семеле мен оның күйеуінің қайда екенін білуді тапсырды. Ирис олардың сарайда екенін, аждаһарлармен күзетіліп тұрғанын айтады. Сарай ішінде Юпитер мен Семеле өзара махаббаттары туралы ән шырқайды, бірақ Семеле қанағаттанбайды, өйткені өлімді болғандықтан бақытының уақытша екенін түсінеді. Юпитер оны мұндай ойлардан аулаққа шығаруға тырысып, көңіл көтеру үшін Иноны оған шақырады.

3-ші акт

Ириспен бірге Юнона Сомнус құдайына барып, оның сиқырлы таяғын сұрап алады. Ол Сомнусты Иноны ұйықтатуға мәжбүр етеді, сонда ол оның орнын алады. Ино кейіпінде маскировкаланған Юнона Семелеге егер ол Юпитерді өзінің табиғи құдайлық күйінде өзінің алдына шығуға көндіре алса, өлместікке жету мүмкіндігі бар екенін айтады. Семеле мен Юпитер жалғыз қалғанда, Семеле одан алдымен ол не сұраса, соны орындайтынын уәде етеді, содан кейін ол одан құдай ретінде көрінуін талап етеді. Юпитер оған ақымақтық жасағанын ескертеді, бірақ оны ойынан қайтуға көндіре алмайды. Ол антын орындайды, өзінің ең жұмсақ оттарымен және найзағайларымен пайда болады, бірақ оны жойылудан құтқара алмайды. Соңғы сахнада Ино Атамасқа үйленеді, ал Аполлон Бакустың, Юпитер мен Семеледің дүниеге келмеген баласының, Семеле күлінен қайта тірілетінін пайғамбарлық етеді.

Тарих

Эклз Семеле операсының музыкасын 1706 жылдың соңында аяқтады деп саналады, ол жақын досы Уильям Конгревтің 1705–1706 жылдарға арналған либреттосына негізделген. Опера 1707 жылы Джон Ванбрудың Хэймаркеттегі жаңа Королева театрын ашуға арналған болуы мүмкін, бірақ лорд-канцлер Ванбрудың бәсекелесі Кристофер Ричке Лондондағы Драри-Лейндегі Корольдік театрда опералық қойылымдарға монополия берген соң, бұл мүмкін болмады. Конгрев пен Эклз Драри-Лейнде қойылымға келісуге мәжбүр болды, бірақ Рич оны сахнаға шығармады. Конгрев 1710 жылы либреттосын жариялады, бірақ Эклздің музыкасы естілмеді, сол кезде танымал мода опера-серияның итальяндық стиліне қарай бұрылды. Конгревтің либреттосы кейіннен Джордж Фридерик Гендельдің Семеле атты секулярлық ораториясы үшін сәл өңделген күйде қайта пайдаланылды. Эклстің "Семеле" операсы Блоудың "Венера мен Адонис" (шамамен 1683 жыл) операсымен басталып, Пурселлдің "Дидо және Эней" (шамамен 1685–1689 жылдар) операсын қамтитын ағылшын операсы дәстүрінің бір бөлігі болып табылады. 1707 жылы операның қойылмауы осы қысқа мерзімді дәстүрдің аяқталғанын растады. "Нью-Гроув" опера сөздігінде айтылғандай, "Семеле" сол кезде Лондонда қойылған басқа опералардан "әр жағынан да жоғары" болды. Кейінгі жылдары қойылымдардың аздығының себебі – қазіргі режиссерлер Генделдің сол либреттоға жасаған үлкенін операға айналдыруды өте оңай деп тапқандықтарында. Сент-Джонс, Смит-сквер, Лондон, 1972 жылдың 22 сәуірі. 2023 жылдың 18 қарашасында Америка барокко операсы Далласта "Семеле" операсын орындады.

Жазу

Антони Рули жетекшілік еткен Флорида штаты университетінің операсының 2004 жылғы CD жазбасы бар, сондай-ақ Джулиан Перкинс басқарған Кембридж Хендел опера компаниясымен бірлескен Ежелгі музыка академиясының 2019 жылғы жазбасы (2021 жылдың қаңтарында жарық көрген). CD: Ежелгі музыка академиясы, Каталог нөмірі: AAM012.