1471 жылғы Барнет шайқасы: Ақ гүл соғысындағы шешуші кезең

Кіріспе

1471 жылы Розалар соғысындағы қақтығыс

Барнет шайқасы – Розалар соғысындағы шешуші қақтығыс, 15 ғасырындағы Англияның династиялық соғысы. Әскери қимылдар, сондай-ақ кейіннен Теуксбери шайқасы, Эдуард IV-тің тәжін нығайтты. 1471 жылдың 14 сәуірінде, Пасха күні, Барнетке жақын, сол кезде Лондонның солтүстігіндегі Гертфордширдің шағын қаласы, Эдуард Йорк үйін Генри VI-ны таққа отырғызуды қолдаған Ланкастер үйіне қарсы шайқасқа бастады. Ланкастер армиясын Уорвик графы Ричард Невилл басқарды, ол екі патшаның тағдырында шешуші роль атқарды. Тарихшылар бұл шайқасты Розалар соғысындағы маңызды шайқастардың бірі деп санайды, себебі ол екі үйдің бағытын түбегейлі өзгертті. Эдуардтың жеңісінен кейін Англияда 14 жыл бойы Йорктер билік құрды. Бұрын Йорк ісінің маңызды тұлғасы болған Уорвик, Эдуардтың туысқандық байланыстары, құпия некесі және сыртқы саясаты туралы келіспеушіліктерге байланысты Ланкастер тарапына өтті. Ланкастер армиясын басқарып, граф бұрынғы одақтастарын жеңіп, Эдуардты 1470 жылдың қазан айында Бургундияға қашуға мәжбүр етті. Йорк патшасы өзінің қонағы, Бургундия герцогы Чарльз Батылдан, ағылшын тәжін қайтаруға көмектесуді сұрады. Бургундия ақшасына жиналған армияны басқарып, Эдуард Англияға жорық жасады, ол Барнеттің солтүстігіндегі далаларда аяқталды. Қараңғы түнгі уақытта Йорк әскері Ланкастерлерге жақындап, таңертеңгі тұманды күйде шайқас бастады. Екі армия да соғысқанда, Ланкастердің оң жағындағы Оксфорд графы лорд Гастингс басқарған Йорк әскерін жеңіп, оларды Барнетке дейін қуды. Соғыс алаңына қайтқанда Оксфордтың әскерлері қателікпен Лорд Монтегю басқарған Ланкастер орталық бөлімінен атылып, өлтірілді. Хаостың арасында «сатқындық!» деген айқай (сол тұрақсыз кезеңде бұл әрқашан мүмкін болатын) Ланкастер қатарында таралып, олардың рухын құлатты және көптегендер шайқастан бас тартты. Шетіну кезінде Уорвик Йорк әскерлерінен қаза тапты. Уорвик 15 ғасырдағы ағылшын саясатындағы соншалықты ықпалды тұлға болғандықтан, оның өлімінен кейін оған тең келген адам болған жоқ. Уорвиктің қолдауынан айырылған Ланкастерлер 4 мамырда Теуксбери шайқасында соңғы жеңіліске ұшырады, бұл Генрих VI билігінің аяқталуын және Йорк әулетінің қайта орнатылуын білдірді. Барнет шайқасынан үш ғасыр өткен соң, Уорвик қайтыс болған жерде тас обелиск орнатылды.

The Battle of Barnet was a decisive engagement in the Wars of the Roses, a dynastic conflict of 15th century England. The military action, along with the subsequent Battle of Tewkesbury, secured the throne for Edward IV. On Sunday 14 April 1471, Easter Day, near Barnet, then a small Hertfordshire town north of London, Edward led the House of York in a fight against the House of Lancaster, which backed Henry VI for the throne. Leading the Lancastrian army was Richard Neville, Earl of Warwick, who played a crucial role in the fate of each king. Historians regard the battle as one of the most important clashes in the Wars of the Roses, since it brought about a decisive turn in the fortunes of the two houses. Edward's victory was followed by 14 years of Yorkist rule over England. Formerly a key figure in the Yorkist cause, Warwick defected to the Lancastrians over disagreements about Edward's nepotism, secret marriage, and foreign policy. Leading a Lancastrian army, the earl defeated his former allies, forcing Edward to flee to Burgundy in October 1470. The Yorkist king persuaded his host, Charles the Bold, the Duke of Burgundy, to help him regain the English throne. Leading an army raised with Burgundian money, Edward launched his invasion of England, which culminated at the fields north of Barnet. Under cover of darkness, the Yorkists moved close to the Lancastrians and clashed in a thick fog at dawn. As both armies fought, the Earl of Oxford on the Lancastrian right routed the Yorkists opposite under Lord Hastings, chasing them back to Barnet. On their return to the battlefield, Oxford's men were erroneously shot at by the Lancastrian centre commanded by Lord Montagu. As cries of treason (always a possibility in that chaotic period) spread through their line, Lancastrian morale was disrupted and many abandoned the fight. While retreating, Warwick was killed by Yorkist soldiers. Warwick had been such an influential figure in 15th century English politics that, on his death, no one matched him in terms of power and popularity. Deprived of Warwick's support, the Lancastrians suffered their final defeat at the Battle of Tewkesbury on 4 May, which marked the end of the reign of Henry VI and the restoration of the House of York. Three centuries after the Battle of Barnet, a stone obelisk was raised on the spot where Warwick purportedly died.

Өмірбаян

Розалар соғысы – Эдуард III-нің ұрпақтарынан тараған екі патшалық үйдің – қолдаушылары арасындағы қақтығыстар. 1461 жылы Йорк үйі өзінің қарсыласы Ланкастер үйінен билікті тартып алып, Англияның үстем патшалық үйі болған кезде, соғыс шешуші кезеңге жетті. Йорктардың жетекшісі Эдуард IV, 1465 жылы тұтқынға алынып, Лондон мұнарасына қамалған Ланкастер патшасы Генрих VI-дан тақты тартып алды. Оның әйелі, Анжулық Маргарет және ұлы Вестминстерлік Эдуард Шотландияға қашып, қарсылық қозғалысын ұйымдастырды. Эдуард IV көтерілісті басып, шотланд үкіметін Маргаретті қууға мәжбүр етті; Ланкастер үйі Францияға жер аударылды. Йорктардың Англиядағы билігі нығайған сайын, Эдуард өзінің қолдаушыларын, соның ішінде бас кеңесшісі Ричард Невиллді, Уорвик графының 16-шы титулын иелендіріп, жеңілген жауларынан тартып алынған жерлермен сыйлады. Алайда граф патшаның билігіне наразы болып, олардың қарым-қатынасы шиеленісті. Уорвик Эдуардтың Франция ханшайымы – Савойялық Бонамен, Франция королі Людовик XI-нің қарындасымен одақ құру үшін некелесуін жоспарлаған. Бірақ жас король Бургундиямен жақын қарым-қатынас орнатуға ұмтылып, 1464 жылы Елизавета Вудвилльге құпия түрде үйленіп, графты ашуландырды. Кедей Ланкастер жесірі болған ол Йорктар үшін лайықсыз патшайым саналды. Эдуард оның туыстарына жер мен титулдар сыйлап, оларды бай және қуатты отбасылармен үйлендірді. Уорвик қыздарының некеге шығу мүмкіндігі Уорвильдік жігіттерге үйлендірілгенімен шектелді. Сонымен қатар граф өзінің туыстарына қатысты екі мәселеге ренжіді. Біріншісі – оның 60 жылдан астам әйелі, леди Кэтрин Невиллдің, Елизаветаның 20 жасар ағасы Джон Вудвилльге үйленуі, көптеген адамдар бұл одақты әдеттен тыс деп есептеді. Екіншісі – оның немере інісінің келіні, Ексетердің 3-ші герцогы Генри Холландтың қызы, Эдуардтың келісімімен королеваның ұлы Томас Грейге берілді. Осы әрекеттерге ашуланған Уорвик Вудвилльдер оның билігіне нұқсан келтіріп жатыр деп шешті. Ол өзін шеттетілгендей сезінді: жас корольге ықпалы азайды және Эдуардты мойынсұнуға мәжбүрлеу үшін қатаң шаралар қабылдауға бел буды. Уорвиктің балама жоспары – корольді оның серігі, Эдуардтың інісі Кларенс герцогымен алмастыру еді. Солтүстікте бірнеше көтеріліс ұйымдастырып, Уорвик патшаны оңтүстіктегі негізгі қолдауынан алшақтатты. Эдуард өзін аз қалдықтап, кері шегінген кезде Уорвик пен Кларенс көтерілісті ашық қолдауға шақырғанын білді. 26 шілдеде 1469 жылы Эджкотт шайқасында жеңіске жеткеннен кейін граф Йорк патшасын қолдаушылары тастап кеткенін көрді және оны "қорғау" үшін Уорвик қасабасына алып келді. Ланкастер жақтастары Эдуардтың тұтқынға алынуын пайдаланып, көтерілістер ұйымдастырды. Йорктарға адал әскербасылардың көпшілігі Уорвиктің шақыруына жауап бермегендіктен, граф патшаны босатуға мәжбүр болды. Билікке оралған Эдуард Уорвиктің өзіне қарсы жасаған бұзықшылықтарын ашық түрде тергемеді, бірақ граф корольдің кек сақтап жүргеніне күдікпен қарады. Уорвик тағы бір көтеріліс ұйымдастырды, бұл жолы Эдуардты Кларенспен алмастыру мақсатында. Алайда, екі қастандықшы 12 наурыздағы Лосекоат шайқасында Эдуард көтерілісті басып тастағандықтан Францияға қашуға мәжбүр болды. Көтерілісшілердің қолындағы хаттар мен жетекшілердің мойындаулары арқылы король графтың сатқындығын анықтады. Француз королі Людовик XI-дің делдалы арқылы граф Маргарет пен Ланкастердің мүддесіне қызмет етуге келісті. Уорвик Ланкастер әскерінің басында Англияға басып кірді және 1470 жылдың қазан айында Эдуардты Бургундияға, корольдің қарындасы Чарльз Батыл билеген жерге қашуға мәжбүр етті. Англия тағына Генрих VI уақытша қайта оралды; 1471 жылы 14 наурызда Эдуард армиясын Англия арнасынан қайта өткізіп, бір айдан кейін Барнет шайқасын бастады.

The Wars of the Roses were a series of conflicts between various English lords and nobles in support of two different royal families descended from Edward III. In 1461 the conflict reached a milestone when the House of York supplanted its rival, the House of Lancaster, as the ruling royal house in England. Edward IV, leader of the Yorkists, seized the throne from the Lancastrian king, Henry VI, who was captured in 1465 and imprisoned in the Tower of London. His wife, Margaret of Anjou, and their son, Edward of Westminster, fled to Scotland and organised resistance. Edward IV crushed the uprisings and pressured the Scottish government to force Margaret out; the House of Lancaster went into exile in France. As the Yorkists tightened their hold over England, Edward rewarded his supporters, including his chief adviser, Richard Neville, 16th Earl of Warwick, elevating them to higher titles and awarding them land confiscated from their defeated foes. The Earl grew to disapprove of the King's rule, however, and their relationship later became strained. Warwick had planned for Edward to marry a French princess—Bona of Savoy, sister in law to Louis XI of France—to create an alliance between the two countries. The young king, however, favoured ties with Burgundy and, in 1464, further angered the Earl by secretly marrying Elizabeth Woodville; as an impoverished Lancastrian widow, she was regarded by the Yorkists as an unsuitable queen. Edward bestowed gifts of land and titles on her relations and arranged their marriages to rich and powerful families. Eligible bachelors were paired with the Woodville females, narrowing the marriage prospects for Warwick's daughters. Furthermore, the Earl was offended by two matches involving his kin. The first was the marriage of his aunt, Lady Katherine Neville, over 60 years old, to Elizabeth's 20 year old brother, John Woodville, a pairing considered outside of normal wedlock by many people. The other was his nephew's fiancée, the daughter of Henry Holland, 3rd Duke of Exeter, who was taken as a bride by the Queen's son, Thomas Grey, with Edward's approval. Exasperated by these acts, Warwick decided the Woodvilles were a malignant influence on his liege. He felt marginalized: his influence over the young king was failing, and he decided to take drastic action to force Edward's compliance. Warwick's alternative plan was to replace the King with his fellow conspirator, the Duke of Clarence, Edward's younger brother. Instigating several rebellions in the north, Warwick lured the King away from his main bastion of support in the south. Edward found himself outnumbered; while retreating, he learned that Warwick and Clarence had called for open support of the rebellion. After winning the Battle of Edgcote on 26 July 1469, the Earl found the Yorkist king deserted by his followers, and brought him to Warwick Castle for "protection". Lancastrian supporters took advantage of Edward's imprisonment to stage uprisings. Because most Yorkist aligned warlords refused to rally to Warwick's call, the Earl was pressured to release the King. Back in power, Edward did not openly pursue Warwick's transgressions against him, but the Earl suspected that the King held a grudge. Warwick engineered another rebellion, this time to replace Edward with Clarence. The two conspirators, however, had to flee to France when Edward crushed the uprising—the Battle of Losecoat Field—on 12 March 1470. Through letters in the rebels' possession and confessions from the leaders, the King uncovered the Earl's betrayal. In a deal brokered by the French king, Louis XI, the Earl agreed to serve Margaret and the Lancastrian cause. Warwick invaded England at the head of a Lancastrian army and, in October 1470, forced Edward to seek refuge in Burgundy, then ruled by the King's brother in law Charles the Bold. The throne of England was temporarily restored to Henry VI; on 14 March 1471, Edward brought an army back across the English Channel, precipitating the Battle of Barnet a month later.

Йорк

Эдуард IV әдетте әскерлерінің алдыңғы қатарында болды. Екі метрлік бойымен ол жауынгерлік даңққа толы, алтын қапталған зәрлі киіммен жауларына шабуылдайтын шабыттандыратын тұлға еді. Орта ғасырлық мәтіндерде патшаның келбеті әдемі, денесі мықты, кеудесі кең деп сипатталған. Ол адамдарға жағымды, харизматикалық еді және өз мақсатына оңай жететін. Эдуард – шебер тактик және жауынгер. Ол жиі жаудың қорғаныс шебіндегі осал тұстарын анытап, тиімді пайдаланатын, көбінесе шешуші нәтижелерге қол жеткізетін. 1471 жылға қарай жас патша жоғары саналатын майдан қолбасшысы болды. Дегенмен, ол сынға ілікті. 1461 жылы таққа отырғаннан кейін, ол бүліктерді басу туралы шешім қабылдауға ұзақ уақыт бел буа алмады. Тарихшы Чарльз Росс Эдуардтың стратегиялық және тактикалық қабілеттеріне қарағанда, жақын қақтығыстағы басшылық және шеберлігін жоғары бағалады. Өзінің сұлу келбеті мен қабілетті басшылығымен Эдуард қарапайым халық арасында танымал болды, әсіресе Генрих VI-ға қарағанда. Оның ағылшын саудасының нарығын кеңейту және қорғауға бағытталған сауда саясаты жергілікті саудагерлерді қуантты, олар да йорк патшасының тұлғасына риза болды. 1469 жылға қарай Эдуардтың халықтан күшті қолдауы әлсіреген еді. Үкімет ауысуының қуанышы басылып, халық Эдуардты «Англия мемлекетін ұлы даңққа және тыныштыққа жеткізе алмағаны» үшін және йорк ақсүйектеріне жасалған зұлымдықтар үшін жазаламағаны үшін кінәлады. Эдуард 1471 жылы Англияға шабуыл жасағанда, оның оралуын ашық тойлаған қарапайым адамдар көп болған жоқ. Эдуардқа Барнетте оның ағалары, Глостер герцогы Ричард және Кларенс герцогы Джордж қосылды. Үлкен ағасынан айырмашылығы, Глостер жұқа және көрінеу нәзік болды. Барнет шайқасында ол алғашқы ірі шайқасына қатысты, онда 18 жасқа толыпты. Алайда оның әскери шеберлігі жоғары бағаланды; көптеген тарихшылар оны қабілетті әскер және әскери басшы деп санайды. Кларенс ағаларына қарағанда, әсіресе адалдық мәселесінде жақсы бағаланбады. Эдуард патша болғанда, Кларенс оның мұрагері болды; алайда Эдуардтың Элизабет Вудвилльге үйленуі герцогты таққа мұрагерлік тізбегінен ығыстыру қаупін тудырды. Сондықтан Кларенс ағасының тағына отыруы мүмкін деген сеніммен Уорвиктің қызы Изабельге үйленіп, оның жоспарларына қатысты. Кларенс Уорвик Ланкастерлерге өткенде және өзінің басқа қызы Анны олардың ханзадасына үйлендіргенде графқа деген сенімін жоғалтты, осылайша оның жаңа адалдығын нығайтты. Эдуард Англияны қайтару үшін жорық бастағанда, Кларенс ағасының кешірім сұрауын қабылдады және 1471 жылдың 2 сәуірінде Ковентриде йоркистерге қосылды. Йорк әскерінің соңғы қолбасшысы – Уильям, лорд Гастингс, соғыс басталғаннан бері адал қызметкер. Гастингс жас патшамен бірге жер аударылып, оның қайтып келуін қолдады. Ол адалдығы үшін сыйлық алып, 1471 жылы Кале лейтенанты болып тағайындалды және Эдуардтың лорд-камергері мен жақын серігі атанды.

Edward IV was normally at the forefront of his armies. Standing 6 feet (2 m), he was an inspiring figure in combat, attacking foes while wearing a suit of gilded armour. Medieval texts describe the King as handsome, finely muscled and with a broad chest. He was personable and charismatic, easily winning people to his cause. Edward was a capable tactician and leader in battles. He frequently spotted and exploited defensive frailties in enemy lines, often with decisive results. By 1471 the young king was a highly respected field commander. He received some criticism, however; after winning the throne in 1461, he proved indecisive about putting down rebellions. Historian Charles Ross praises Edward's leadership and skill in close combat rather than his strategies and tactics. With his good looks and capable leadership, Edward was popular among the common people, especially compared to Henry VI. His trade policies, which aimed to expand and protect markets for English commerce, pleased local merchants, who were also won over by the Yorkist king's personality. By 1469 Edward's groundswell of popular support had eroded. The euphoria of a change in government had ebbed and the people blamed Edward for failing to "bring the realm of England in[to] great popularity and rest" and allowing Yorkist nobles to go unpunished for abuses. When Edward invaded England in 1471, not many common people openly celebrated his return. Edward was joined at Barnet by his brothers, Richard, Duke of Gloucester, and George, Duke of Clarence. Unlike his eldest brother, Gloucester was slender and seemingly delicate. He was 18 years old at the Battle of Barnet, his first major engagement. His military prowess, however, was well respected; many historians judge him a capable warrior and military leader. Clarence was not as well regarded as his brothers, especially in matters of loyalty. When Edward became king, Clarence became his heir; however, Edward's marriage to Elizabeth Woodville threatened to displace the Duke in the line of succession to the throne. Hence, Clarence participated in Warwick's schemes, marrying the Earl's daughter Isabel, believing he could gain his brother's throne. Clarence lost faith in the Earl when Warwick defected to the Lancastrians and married off his other daughter, Anne, to their prince in order to cement his new allegiance. When Edward launched his campaign to retake England, Clarence accepted his brother's offer of pardon and rejoined the Yorkists at Coventry on 2 April 1471. The last of the Yorkist commanders was William, Lord Hastings, a loyal subject since the start of the wars. Hastings had accompanied the young king in exile and supported his return. The courtier was rewarded for his faithfulness, gaining the lieutenancy of Calais in 1471 and becoming Edward's lord chamberlain and primary confidant.

Ланкастер

Уорвик Розалар соғысының басталған кезінен Йорк әулеті үшін күресті және көптеген шайқастарда өзінің туысы Эдуард IV-пен бірге болды. Оның ұзақ жылдар бойы адалдығы Йоркшылардың сенімін жеңіп алды, ал саяси және әскери жеңістері, сондай-ақ қарапайым халық арасындағы танымалдылығы оны маңызды тұлғаға айналдырды. Ол мұрагерлікке үлкен ықпал етіп, «Патша жасайтын» деген лақап атын алды. Ертедегі тарихшылар оны әскери гений ретінде сипаттады, бірақ 20-ғасырда оның тактикалық шеберлігі қайта қарастырылды; Филип Хейг графтың кейбір жеңістері, мысалы, Сент-Олбанс шайқасы, дұрыс уақытта дұрыс жерде болуымен байланысты деп санайды. Кристофер Грэветт графтың тым қорғанысқа түскенін және ой-қиялының икемділігін жоғалтқанын айтады. Джон Невилл, Монтегюдің 1-маркизі, ағасы Уорвиктен кем амбициялы болғанмен, қабілетті жауынгер және тактик еді. 1464 жылы ол Хеджели Мур шайқасында Ланкастердің шабуылын тойтарып, Хексем шайқасында күтпеген шабуыл жасаған Йорк күштеріне басшылық етті. Бұл жеңістер Невиллдің солтүстіктегі ұзақ қызметін аяқтады, ал Эдуард оны Нортумберленд графы титулымен марапаттады, ол үлкен кіріс әкелді. Бұл сый Невилл үшін қуаныш сыйлады; оның отбасы Ланкастер әулетін қолдаған Нортумберлендтің бұрынғы графтары – Персилермен ұзақ араздыққа түскен. Алайда 1470 жылдың наурыз айында Эдуард Персилердің қолдауын алу үшін Генри Персиді графтыққа қайта орнатты. Невиллге өтемақы ретінде Монтегю маркизінің жоғарырақ титулы берілді, бірақ бұл титулға қоса берілген жерлер ол жоғалтқан мүліктерінен әлдеқайда кедей болды. Жаңа маркиз мұны қорлау деп қарады – оның жылдар бойы адал қызметіне лайық емес, маңызсыз титул. Бірақ Монтегю Уорвиктің бүлігіне бірден қосылмады, ол ағасы Англияға шабуыл жасаған кезде ғана бас тартты. Джон де Вер, Оксфордтың 13-ші графы, тағы бір Ланкастер қолбасшысының ерте тарихы туралы көп мәлімет жоқ; Лоссекот даласындағы шайқасқа дейін жылнамаларда оның есімі аз кездеседі. Оның әкесі, бұрынғы граф және адал Ланкастер, Эдуард IV-ті өлтіруге жасалған сәтсіз қастандық үшін жазаланды. Йорк патшасы Оксфордтың адалдығын қамтамасыз ету үшін оны рыцарь етіп тағайындап, жасаған қателіктерін кешірді. Бұл әрекет сәтсіз аяқталды; Оксфорд Ланкастер тағына берік болды және Уорвиктің Эдуардты тақтан құлату әрекетіне қатысты. Тарихшылар жас Оксфордты Барнет шайқасындағы әрекеттерімен мысал келтіре отырып, жақсы әскери басшы ретінде сипаттайды. Генри Холланд, Эксетердің 3-ші герцогы, патшалық қаны болғанымен, оны көбінесе қылмыскер, зорлық-зомбылыққа және ақымақтыққа бейім деп есептеді. Невиллдің жауларының бірі Эксетер, әсіресе Уорвиктің 1457 жылы Лорд-Адмирал лауазымынан шеттетуіне ашуланды. Бірақ Уорвик Ланкастерлерге қосылғанда, Эксетер Маргаретқа бағынып, Англияға шабуыл кезінде графтың қол астында қызмет етті. Ланкастерлік мақсатты қолдағанмен, Эксетер Йорк әулетімен туыстық байланысы бар еді; ол Эдуардтың қарындасы Йорк Аннаға үйленген.

Warwick had fought for the House of York since the early stages of the Wars of the Roses and alongside his cousin, Edward IV, in many of the battles. His years of loyalty earned him the trust of the Yorkists, and his victories—both political and military—and popularity with the common people made him an important figure. He had powerful influence over the line of succession, earning him the nickname "The Kingmaker". Early historians described him as a military genius, but by the 20th century his tactical acumen was reconsidered; Philip Haigh suspects that the Earl largely owed some of his victories, such as the First Battle of St Albans, to being in the right place at the right time. Christopher Gravett believes the Earl was too defensive and lacked mental flexibility. John Neville, 1st Marquess of Montagu, was less ambitious than his brother Warwick, but a more capable warrior and tactician. In 1464 he commanded a Yorkist force that turned the tables on a Lancastrian ambush at the Battle of Hedgeley Moor and launched a surprise attack at the Battle of Hexham. These victories capped Neville's extensive service in the north, and Edward rewarded him with the Earldom of Northumberland, which bore substantial income. The gift was particularly gratifying for Neville; his family had experienced a deep feud with the former earls of Northumberland, the Percys, who supported the House of Lancaster. However, in March 1470, Edward, trying to win over the Percys' support, reinstated Henry Percy to the earldom. As recompense, Neville received the grander title of Marquess of Montagu; however, the lands accompanying this rank were much poorer than the estate he had lost. The new marquess saw it as an insult—an insubstantial title that was inadequate recognition for his years of faithful service. Montagu did not immediately join Warwick's rebellion, however; he defected later in the year when his brother invaded England. Not much is known about the early history of John de Vere, 13th Earl of Oxford, another Lancastrian commander; the chronicles mention little about him until the Battle of Losecoat Field. His father, the previous earl and a loyal Lancastrian, was executed for a failed plot to assassinate Edward IV. The Yorkist king tried to secure the loyalty of Oxford by knighting him and pardoning his transgressions. This tactic failed; Oxford remained true to the Lancastrian crown and participated in Warwick's effort to dethrone Edward. Historians describe the young Oxford as a decent military leader, exemplified by his conduct in the Battle of Barnet. Although Henry Holland, 3rd Duke of Exeter, was of royal blood, he was commonly viewed as a criminal, prone to violence and stupidity. A proven enemy of the Nevilles, Exeter bore a grudge particularly against Warwick for displacing him from his hereditary role of Lord High Admiral in 1457. Nonetheless, when Warwick joined the Lancastrians, Exeter obeyed Margaret and served under the Earl during the invasion of England. Although he supported the Lancastrian cause, Exeter had family ties to the House of York; he was husband to Anne of York, Edward's sister.

Кіріспе

1471 жылдың 14 наурызында Эдуардтың әскері Равенспарнға түсті. Олар жорықтап бара жатқанда көбірек адамдар жинап, Йоркшылар ішкі аймаққа қарай Йоркке бет алды. Эдуардтың жорығының басында қарсылық болмады, себебі ол Персилерге тиесілі жерлер арқылы өтіп, Нортумберленд графы солтүстік аймағын қайтару үшін Йорк патшасына қарыз болғандықтан, ол жердегі билікке ие болды. Сонымен қатар, Эдуард әкесі Йорк герцогының тағын иелену үшін ғана келгенін және Англия тәжіне таласпайтынын жариялады. Бұл алдамшылық сәтті аяқталды: Эдуардтың жорығын қадағалап отырған Монтегю өз әскерін Йорк патшасына қарсы шығуға көндіре алмады. Эдуардтың күші жеткілікті болғаннан кейін, ол алдамшылықтан бас тартып, оңтүстікке, Лондонға қарай жол тартты. Эксетер мен Оксфордтың шабуылдарына тойтарыс беріп, ол Уорвикті шайқасқа шақыруға үміттене отырып, Ковентриде Уорвикті қоршап алды. Уорвиктің әскері Эдуардтың әскерінен көп болғанымен, граф бұл ұсынысты қабылдамады. Ол Кларенстің келуін күтіп, олардың біріккен күштерімен Йоркшыларды жеңгісі келді. Бұл туралы білген Эдуард Глостерді Кларенске Йорк әулетіне қайта оралуға шақыру үшін жіберді. Кларенс бұл ұсынысты тез қабылдады. Келісімге келгеннен кейін корольдік ағайындылар Ковентриге қарай бет алды, ал Кларенс Уорвиктің бағынуын талап етті. Ұлының сатқандығына ашуланған Уорвик Кларенспен сөйлесуден бас тартты. Осы кезде графпен күресуге мүмкіндігі болмағандықтан, Эдуард Лондонға қайта бұрылды. Бірнеше күннен кейін Монтегю, Оксфорд және Эксетер күшімен келген Уорвик Йоркшылардың ізімен жүрді. Ол Сомерсет басқаратын Лондонның Эдуардқа қақпасын жауып, Йорк әскерін ашық далада ұстауға мүмкіндік береді деп үміттенеді. Алайда, қала Эдуарды жылы күтіп алды; Сомерсет қаладан кетіп, Лондон халқы жас Йорк патшасын Генрих VI-ға артық көрді. Ескі патша өзінің тағын басып алған патшаға жылы лебіз білдіріп, "өміріне қауіп төне қоймайды" деген сеніммен өзін тұтқындауға ұсынды. Ланкастерлік барлаушылар Лондонның солтүстігіндегі Барнетке барлау жасады, бірақ олар тоқтатылды. 13 сәуірде олардың негізгі әскері келесі күні шайқасқа дайындалу үшін Барнеттің солтүстігіндегі биік қырқада орналасты. Уорвик өзінің әскерін шығыстан батысқа қарай, Барнет арқылы өтетін Ұлы Солтүстік жолының екі жағына орналастырды. Оксфорд оң жақ қанатты, Эксетер сол жақ қанатты ұстады. Монтегю орталыққа басшылық етті, ал Уорвик резервтерден басқаруға дайындалды. Оның сол жақ қанатының артқы жағындағы ойыс, егер олар кері шегінуге мәжбүр болса, Эксетердің тобының қимылын қиындатуы мүмкін. Уорвиктің әскері Эдуардтың әскерінен көп еді, бірақ нақты сандар туралы дереккөздерде келіспеушілік бар. Ланкастерлік күш 10 000-ден 30 000-ға дейін, ал Йорк жағында 7 000-ден 15 000-ға дейін адам болды. Осы кемшілікке тап болған Эдуард Ланкастерлерді күтпестен шабуылға шығуға асықты. Ол Ланкастерлердің патшаларын қайтаруына жол бермеу үшін Генрих VI-ны да алып келді. Эдуард кешке Барнетке жетіп, жауының нақты орнын білмей, шайқасқа дайындалды. Йорк патшасы Гастингсті сол жаққа орналастырды, ал оң жақ қанатты Глостерге тапсырды. Кларенс Эдуардпен бірге орталықта шайқасатын болды, бірақ бұл оның қабілетіне сенгендіктен емес – екі рет адалсыздық жасаған ханзаданы Йоркшылардың бақылауында ұстау оңайырақ болды. Эдуардтың бұйрығымен дайындықпен қашуға дайын резервтік күш артқы жақта тұрды. Түн түскенде Эдуард таңертеңгі шабуыл жоспарын іске қосты. Үнсіздік сақтау туралы қатаң бұйрық бойынша Йорк әскері Ланкастерлерге жақындады. Түнде екі қолбасшы да қарсылас әскерді байқамады, бұл ертеңгі шайқаста шешуші рөл атқарды. Түнде Уорвик өз артиллериясына Йоркшылардың орналасқан жерін бомбалауға бұйрық берді. Алайда Йоркшылар жақынға жеткендіктен, Ланкастерлік артиллерия жауларын асып кетті. Сол кезде Йоркшылардың артиллериясы өз орналасқан жерін жасыру үшін үнсіздік сақтады. Әскерлер демалып жатқанда Монтегю ағасына жақындап, әскерлердің көңіл-күйінің нашар екенін айтты. Ол ең жоғары дәрежелі қолбасшылар ретінде, ағайындылардың шайқас бойында ат үстінде емес, жаяу жүріп күресуін ұсынды. Салдарлар атты қолбасшылар жағдай нашарлағанда оларды тастап кетеді деп ойлады. Жаяу жүріп, Невиллдер ер адамдарымен бірге өлімге дейін күресуге дайын екендерін көрсетеді, бұл әскерлерді күшейтіп, жақсырақ күресуге шабыс етеді. Уорвик келісіп, жылқыларын Врот...

On 14 March 1471, Edward's army landed at Ravenspurn. Gathering more men as they went, the Yorkists moved inland towards York. Edward's march was unopposed at the beginning because he was moving through lands that belonged to the Percys, and the Earl of Northumberland was indebted to the Yorkist king for the return of his northern territory. Furthermore, Edward announced that he was returning only to claim his father's title of Duke of York and not to contest the English crown. The ruse was successful: Montagu, who was monitoring Edward's march, could not convince his men to move against the Yorkist king. Once Edward's force had gathered sufficient strength, he dropped the ruse and headed south towards London. Fighting off Exeter's and Oxford's attacks, he besieged Warwick at Coventry, hoping to engage the earl in battle. Although Warwick's force had more men than Edward's army, the earl refused the challenge. He was waiting for the arrival of Clarence, who wanted to use their combined strength to overwhelm the Yorkists. When he learned of this, Edward sent Gloucester to entreat Clarence to return to the House of York, an offer that Clarence readily accepted. Reconciled, the royal brothers moved towards Coventry, and Clarence urged Warwick's surrender. Infuriated with his son in law's treachery, Warwick refused to speak to Clarence. Unable to fight the earl at this time, Edward turned again towards London. Reinforced by Montagu, Oxford and Exeter a few days later, Warwick followed the Yorkists' trail. He hoped that London, under Somerset's control, would close its gates to Edward, allowing him to catch the Yorkist army in the open. The city, however, welcomed Edward warmly; Somerset had left the city and the London populace preferred the young Yorkist king to Henry VI. The old king greeted his usurper warmly and offered himself into custody, trusting "[his] life to be in no danger in [Edward's] hands." Lancastrian scouts probed Barnet, which lay north of London, but were beaten off. On 13 April their main army took up positions on a ridge of high ground north of Barnet to prepare for battle the next day. Warwick arrayed his army in a line from east to west, on either side of the Great North Road running through Barnet. Oxford held the right flank and Exeter the left. Montagu commanded the centre, and Warwick readied himself to command from among the reserves. The earl displaced his entire line slightly to the west; a depression at the rear of his left flank could impede Exeter's group if they had to fall back. Warwick's army heavily outnumbered Edward's, although sources differ on exact numbers. Lancastrian strength ranges from 10,000 to 30,000 men, with 7,000–15,000 on the Yorkist side. Facing this disadvantage, Edward hurried to meet the Lancastrians with a surprise attack. He brought Henry VI along to prevent the Lancastrians from retaking their king. Edward reached Barnet in the evening, and without knowing the precise location of his foes, prepared the battle line. The Yorkist king deployed Hastings on the left and entrusted Gloucester to lead the right flank. Clarence would fight alongside Edward in the centre, although this was not due to faith in his ability—it was easier for the Yorkists to keep an eye on their twice defected prince there. A contingent of reserves was kept at the rear, ready to deploy at Edward's call. As night fell, Edward put his plan for surprise morning attack in motion. Under a strict order of silence, the Yorkist army crept closer to the Lancastrians. During the night, neither commander spotted the opposing army, an event that proved crucial in the battle the next day. During the night, Warwick ordered his cannons to continually bombard the estimated position of the Yorkists' encampment. The Yorkists, however, had sneaked in close, and the Lancastrian artillery overshot their enemies. The Yorkist cannon, meanwhile, kept quiet to avoid betraying their location. As the armies settled down to rest, Montagu approached his brother and advised him of the troops' low morale. He suggested that, as the highest ranking commanders, the brothers should fight on foot throughout the battle instead of riding on horse. The soldiers believed that mounted commanders tended to abandon them when the situation deteriorated. By staying on foot, the Nevilles would show that they were prepared to fight to the death with the men, inspiring the troops to stand and fight harder. Warwick agreed and the horses were tethered to the rear, near Wrotham Wood.

Бұлтпен күресу

14 сәуірде 1471 жылы таңғы сағат 4 шамасында екі әскер де оянды. Бірақ Эдуард ерте шабуыл жасауды жоспарлағандықтан, өзінің әскерін Ланкастерлермен шайқасуға жылдам дайындады. Таңғы тұман тығыз болды, ал түнгі қимылдар екі тарапты біртегіс түрде ығыстырып, бірін-біріне қарама-қарсы келмейтіндей етті. Әрбір әскердің оң жағы қарсыласының сол жағын айналып өтуге мүмкіндік алды. Ланкастерлер бұл мүмкіндікті бірінші болып пайдаланды: Оксфордтың жасағы Гастингстің әскерін тез жеңіп алды. Йорк әскерлері Барнетке қарай қашқанда, Ланкастерлер оларды қуды. Гастингстің бір бөлігі тіпті Лондонға жетіп, Йорктің құлауы және Ланкастердің жеңісі туралы қауесет таратыпты. Оксфордтың жасағы құлаған жауларды тонауға және Барнетті тонауға бөлініп кетті. Оксфорд 800 сарбазын қайта жинап, шайқасқа оралды. Тұмандықта көру нашар болғандықтан, екі бас әскер Оксфордтың Гастингс үстінен жеңісін байқамады. Сондықтан, Йорк әскерінің сол қанатының күйреуі екі тараптың да рухына ешқандай әсер етпеді. Монтегю мен Эдуардтың жасақтары арасындағы шайқас тең және қаһарлы болды. Бірақ Ланкастердің сол қанаты Оксфордтың өз әріптесіне тигізгендей қиындықтарға тап болды: Глостер әскерлердің дұрыс орналаспағанын пайдаланып, Эксетерді жеңді. Эдуардтың інісінің ілгерілеуі баяу болды, себебі олардың жасағы азды-көпті еңіспен шайқасып жатты. Дегенмен, Ланкастердің сол қанатына жасаған қысым бүкіл майданды өзгертіп жіберді. Уорвик бұл өзгерісті байқап, Эксетерге жасалған қысымды азайту үшін резервтерінің көп бөлігін жіберді, ал қалғанын майдан орталығында шайқасуға жіберді. Біртіндеп, майдан солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай бағытталды. Оксфорд тұман ішінде шайқасқа қайта оралды. Оның жасағы күтпеген жерден Монтегюдің артына келді. Тұмандықта Оксфордтың «сәулелі жұлдызы» Монтегюдің әскерлеріне Эдуардтың «күн нұры» белгісі ретінде қате көрінді. Олар одақтастары Эдуардтың резерві деп ойлап, жебелерді атып жіберді. Оксфорд пен оның әскерлері дереу сатқындық деп айғайлады, өйткені Ланкастерлер ретінде Монтегюдің жақындағы бас тартуынан күдіктенді. Олар қарсы шабуыл жасап, шайқастан шыға бастады. Олардың сатқындық айғайлары Ланкастердің бүкіл қатарында тез тарап, әскерлер ашу, үрей және шатасумен қашып кетті. Тұман тара бастағанда Эдуард Ланкастердің орталық бөлігінің шатасқандағын көріп, резервтерін жіберіп, олардың күйреуін жылдамдатты. Ланкастердің сол жағынан Йорк балтасымен Эксетердің қаза тапқаны туралы айқайлар естілді, ал шатасудың арасында Монтегю Йорк әскерінің немесе Оксфордтың әскерінің бірінен арқасынан шабуылға ұшырап, қаза тапты. Ағасының қазасын көрген Уорвик шайқастың ұтылғанын түсінді. Ол атқа мініп қашуға тырысты. Эдуард жеңіске жеткенін сезіп, Уорвиктің тірі болғаны өліден артық екенін түсінді. Ол бұйрық беріп, графты тірі әкелу үшін күзетшілерді жіберді. Кейбір тарихшылар патшаның Уорвикті Йорк ісіне қайта оралуға көндірілген жағдайда құнды одақтас болатынын ойлағанын айтады. Ал тарихшы Майкл Хикс Эдуардтың графты аяушылық емес, жазалау үшін тұтқындағысы келгенін айтады. Патшаның ниетіне қарамастан, Уорвик Ланкастердің жеңілісінде қаза тапты: шайқас алаңынан қашып бара жатқанда атынан құлап, қаза тапты. Барнет шайқасының кішкентай модельдік көшірмесін шайқастың табиғи интерпретациялық орталығында, Барнет мұражайында көруге болады.

On 14 April 1471, at around 4 o'clock in the morning, both armies woke. Edward had planned for an early attack, however, and quickly roused his men to engage the Lancastrians. Both sides fired their cannon and arrows before laying into each other with polearms. The morning fog was thick and the night movements of the two forces had displaced them laterally with each other. Neither group was facing the other; each was offset slightly to the right. This displacement meant that the right end of either army could outflank the other by wrapping around the opposing left end. The Lancastrians were the first to exploit this advantage; Oxford's group quickly overwhelmed Hastings'. Yorkist soldiers fled towards Barnet, chased by the Lancastrians. Some of Hastings' men even reached London, spreading tales of the fall of York and a Lancastrian victory. Oxford's group disintegrated as they split off to loot the fallen enemies and plunder Barnet. Yelling and chasing after his men, Oxford rallied 800 of them and led them back to the battle. Due to the fog, visibility was low and the two main forces failed to notice Oxford's victory over Hastings. Accordingly, the collapse of the Yorkist left wing had little (if any) effect on morale of either side. The fighting between Montagu's and Edward's groups was evenly matched and intense. The Lancastrian left wing, however, was suffering treatment similar to that Oxford had inflicted on its counterpart; Gloucester exploited the misaligned forces and beat Exeter back. Progress for Edward's brother was slow because his group was fighting up a slight slope. Nonetheless, the pressure he exerted on the Lancastrian left wing rotated the entire battle line. Warwick, seeing the shift, ordered most of his reserves to help ease the pressure on Exeter, and took the rest into fighting at the centre. Gradually, the battle line settled to an orientation that slanted north east to south west. Oxford retraced his steps through the fog back to the fight. His group arrived, unexpectedly, at Montagu's rear. Obscured by the fog, Oxford's "star with rays" badge was mistaken by Montagu's men for Edward's "sun in splendour". They assumed their allies were Edward's reserves and unleashed a volley of arrows. Oxford and his men immediately cried treachery; as staunch Lancastrians, they were wary of Montagu's recent defection. They struck back and began withdrawing from the battle. Their shouts of treason were taken up and spread quickly throughout the Lancastrian line, breaking it apart as men fled in anger, panic and confusion. As the fog started to dissipate, Edward saw the Lancastrian centre in disarray and sent in his reserves, hastening its collapse. Cries of Exeter's demise from a Yorkist axe resounded across the battlefield from the Lancastrian left, and amidst the confusion, Montagu was struck in his back and killed by either a Yorkist or one of Oxford's men. Witnessing his brother's death, Warwick knew the battle was lost. He made for the horses in an attempt to retreat. Edward recognised his victory was at hand, and—deciding that Warwick was more valuable alive than dead—sent the order and dispatched his guards to bring back the earl alive. Several chroniclers have suggested that the king thought Warwick would again be a valuable ally if persuaded back to the Yorkist cause. Historian Michael Hicks, in contrast, suggests that Edward wanted to capture the earl for public execution rather than as a gesture of mercy. Regardless of the king's intent, Warwick died in the Lancastrian rout: when fleeing the field he was struck off his horse and killed. A miniature model reproduction of the Battle of Barnet can be found at the Battle's natural interpretive centre, The Barnet Museum.

Ұрыстан кейінгі

Соғыс екі-үш сағатқа созылды және ертеңгі тұман көтерілген кезде аяқталды. Көптеген шайқастардағыдай, жеңілген армия көп шығынға ұшырады. Заманауи дереккөздер түрлі сандарды келтіреді: «Лондонның ұлы жылнамасы» 1500 қаза тапқанды хабарлайды, ал «Варкуорт жылнамасы» 4000 деп көрсетеді. 16 ғасырдың жылнамашылары Эдвард Холл мен Рафаэль Холиншед шайқаста кем дегенде 10 000 адамның қаза тапқанын айтады. Йорктар Ланкастерлерге қарағанда екі есе аз шығынға ұшырады. Ройл 500 йоркшы және 1000 ланкастердің қаза тапқанын жақын сандар ретінде көрсетеді. Невилл ағайындыларының денелері Лондонға жеткізілді. Оларға опасыздарға жасалатын жаза – төрт бөлікке бөліп, қала қақпаларында ілу – көрсетілген жоқ. Эдуард ағайындылардың жалаңаш денелерін үш күн бойы Сент-Пол соборында көрсетті, олардың тірі қалғаны туралы қалпын айту үшін, содан кейін оларды Бишам аббаттығындағы отбасылық мазарға қоюға рұқсат берді. Невилл ағайындыларын жеңгеніне қарамастан, Эдуардтың демалуға уақыты болмады; Маргарет шайқас күні Уэймутқа қонды. Ол Уэльс пен Уэльс шебінен келген сарбаздармен әскерін күшейтіп, Лондонға жорыққа шықты. Ланкастер патшайымы Уорвик қайтысының жаңасынан қатты қайғырды, бірақ Сомерсет графсыз жақсырақ екенін айтты. Барнеттегі жеңіліске қарамастан, шайқастан қашқан Ланкастерлер патшайымнан өз үйлерін таққа қайтаруды күтті. Шпиондарының Ланкастерлердің нақты бағыты туралы ескертуі Эдуардты 4 мамырда Теуксбери шайқасында тосып алып жеңді. Глостер, Кларенс және Гастингс тағы да Йорк тағы үшін күресті. Эксетер қару-жарағынан айырылып, Барнет шайқасы алаңында өлгендей қалдырды, бірақ ол тірі болды, әйтсе де ауыр жарақат алды. Оның ізбасарлары оны тауып Вестминстер аббаттығына жеткізді. Жазылғаннан кейін ол Эдуард билігіне мойынсұнғанға дейін төрт жыл Лондон мұнарасында түрмеде отырды. Эксетер Розалар соғысының келесі шайқастарына қатыспады. Эдуард оны 1475 жылы Францияға экспедицияға жіберді, ал герцогтің куәгерсіз суға түсіп батып кеткені хабарланды. Шабысқа қатыспағаннан кейін Оксфорд Францияға қашып, ағылшын кемелеріне шабуыл жасап, Йорк үкіметіне қарсы күресін жалғастырды. Ол 1473 жылы Англияның оңтүстік-батыс жағалауындағы Сент-Майкл тауындағы аралды басып алғаннан кейін тұтқындалды. Он екі жылдан кейін Оксфорд түрмеден қашып Генри Тюдордың Йорктарға қарсы күресіне қосылды, 1485 жылы Босворт даласындағы шайқаста Ланкастер армиясына басшылық етті.

The battle lasted from two to three hours, and was over by the time the fog lifted in the early morning. As usual in most battles of the time, the routed army suffered far more casualties; fleeing men were cut down from behind. Contemporary sources give various casualty figures; the "Great Chronicle of London" reports 1,500 dead, whereas "Warkworth's Chronicle" states 4,000. Edward Hall and Raphael Holinshed, both 16th century chroniclers, say that at least 10,000 men died in the battle. The Yorkists suffered half as many casualties as the Lancastrians. Royle favours the recorded approximate figures of 500 Yorkists and 1,000 Lancastrians dead. The bodies of the two Neville brothers were brought back to London. They did not suffer the customary fate accorded to traitors—quartering and display at the city gates. Edward exhibited the brothers' naked corpses in St. Paul's Cathedral for three days to quell any rumours that they had survived, before allowing them to be laid to rest in the family vault at Bisham Abbey. Although he had defeated the Neville brothers, Edward had little time to rest; Margaret landed at Weymouth on the day of the battle. She feigned a march to London while augmenting her army with recruits from Wales and the Welsh Marches. The Lancastrian queen was disheartened by the news of Warwick's demise, but Somerset suggested that they were better off without the earl. Despite the defeat at Barnet, Lancastrians who fled from the battle looked to the queen to restore their house to the throne. Alerted by his spies to the Lancastrians' true route, Edward intercepted and defeated them at the Battle of Tewkesbury on 4 May. Gloucester, Clarence and Hastings again fought to defend the Yorkist crown. Exeter had been stripped of his armour and left for dead on the battlefield at Barnet, but he was alive—though gravely injured. His followers found him and took him to Westminster Abbey. On his recovery, he was imprisoned in the Tower of London for four years before submitting to Edward's rule. Exeter did not participate in the later battles of the Wars of the Roses. Edward sent him on a Yorkist expedition to France in 1475, and the duke was reported to have fallen overboard and drowned without any witnesses. After withdrawing from the battle, Oxford fled to France and participated in attacks on English ships, continuing his campaign against Yorkist rule. He was captured in 1473 after seizing St Michael's Mount, an island off the southwest coast of England. Twelve years later Oxford escaped from prison and joined Henry Tudor's fight against the Yorkists, commanding the Lancastrian army at the Battle of Bosworth Field in 1485.

Мұра

Барнет шайқасы Розалар соғысының маңызды шайқасы болды: ол көрнекті тұлғаның қазасына және тағы біреудің тәжді иеленуіне әкеп соқты. Тарих үшін маңызды болғанына қарамастан, шайқас туралы замандас жазбалары сирек. Көз куәсінің баяндамасына негіделген жалғыз жылнама – «Эдуард IV-нің келуі» – Эдуард кеңесінің мүшесінің бірі жазған, ол шайқас туралы бір жақты баяндама ұсынады. Тағы бір бірінші қолдан куәлік Ланкастердің сэр Джон Пастон жазған Пастон хаттарында табылды. Басқа жазбалар, мысалы «Уоркуорт жылнамасы», шайқас туралы тек шашыраңқы мәліметтер береді. Сондықтан тарихи түсініктердегі кемшіліктерді далалық зерттеулер мен ортағасырлық құжаттарды табу арқылы толықтыру қажет. Тарихшылар Уорвик әскері Маргаретпен күш біріктіріп, Эдуардқа қарсы шыққанда, біріккен Ланкастер армиясы Йоркистерді жеңіске жетер еді деп болжайды. Керісінше, Уорвик жеңіліске ұшырауы Йоркистерге осыншалықты шешуші жеңіс сыйлады, ол Теуксбери шайқасымен бірге Эдуард IV-тің Англия тәжін иеленуін қамтамасыз етті. Тарихшы Колин Ричмонд Эдуардтың билікке оралуы Барнетте шешілді, ал Теуксбери – «жалғыз эпилог» болды деп санайды. Уорвик танымалдылығымен және саяси ықпалымен күреспей, жас Йорк патшасы өз билігін толыққанды жүзеге асырып, елді қарсылықсыз басқара алды. Эдуард билігі тұсында жазылған жырлар оның жеңісін Құдайдың құдіретімен болғанын мақтап, былай деді: «Адам жоспарлайды, көбінесе бекер, бірақ Құдай шешеді, кітапта анық жазылған». Барнет Невиллдер үшін апатқа ұшырады; олардың жерлері тартылып алынды, лауазымдары қысқартылды. Сол кезде бұл әулет шайқасқа дейін қандай мәртебеге ие болса, енді соған жете алмады.

Шекспирдің драмалық көрінісі

Бұл шайқасқа Уильям Шекспирдің "Генрих VI, 3-бөлімі" (1595) пьесасында сілтеме жасалған. V актінің бірінші сахнасы шайқасқа дейінгі оқиғаларды көрсетеді; екінші және үшінші сахналар оның нәтижесін бейнелейді, онда кейіпкерлер шайқас пен оның қатысушыларының тағдыры туралы әңгімелейді. Шекспир замандас хроникашылардың аз ғана деректерін пайдаланады және Оксфорд пен Эдуардтың белгілеріне байланысты туындаған жағдай сияқты маңызды оқиғаларды назарға алмайды. Оның пьесасы негізінен поэзиялық және драмалық көздерге сүйенеді. Пьесада Монтегю ағасын құтқаруға тырысқанда қаза табады (Шекспирдің дереккөздеріне Холлдың 1548 жылғы «Ланкастр және Йорк екі асыл және көрнекті әулеттерінің бірігуі» кіреді), ал Уорвик Эдуард IV-тің қолымен сүйретіліп, Оксфорд пен Сомерсетке өлім сөздерін айтуға тасталады. Уорвиктің өлімі сахнада басымдық алады, бұл Холлдың графтың батыл қаһармандықпен өткені туралы айқын бейнесін көрсетеді. Сонымен қатар, бірнеше жылнамаларда Эдуардтың Уорвикті тұтқындауға ниеттенгені айтылса, Шекспир йорк патшасы Уорвиктің терісін құмарлықпен талап етеді дейді. Шекспир Невиллдерді бір-бірі үшін өлуге дайын бауырлар ретінде бейнелейді, ал Йорктің үш ұлы – Эдуард, Глостер және Кларенс – өз мақсаттары мен ойларының ықпалымен бірте-бірте алыстайды. Ағылшыз тілінің профессоры Джон Кокс Шекспир шайқастан кейінгі жырлардағы Эдуардтың жеңісі құдайдан болған деген пікірмен келіспегенін айтады. Ол Шекспирдің Кларенстің соңғы опасыздығын шайқасқа тікелей барыстың алдында көрсетуі Эдуардтың билігі оның әскери агрессиясынан, сәттілігінен және «саясатынан» туындайтынын көрсетеді деп санайды. Шекспир сонымен қатар Эдуардты әрекеттер тізбегінен мүлдем шығарып тастайды, бұл Холлдың сипаттамаларынан айырмашылықты құрайды.

Жауынгерлік алаң

English Heritage, тарихи орындарды сақтаумен айналысатын мемлекеттік орган, шайқас алаңын Барнет қаласынан солтүстікке қарай 800–1600 метр (0,5–1,0 шақырым) аралығында анықтайды. Ғасырлар бойы жер бедерінің көп бөлігі өзгерген, ал қала шекаралары мен географиясы туралы мәліметтер English Heritage немесе тарихшыларға шайқастың нақты орнын анықтау үшін жеткілікті егжей-тегжейлі емес. Қазіргі заманғы сипаттамаларға сәйкес келетін географиялық ерекшеліктер шайқас қайда болғанын шамалауға мүмкіндік береді. English Heritage XV ғасырдың Ганза саудагері Герхард фон Весселдің жазған хатының геологиялық ерекшеліктер арқылы шайқас алаңын анықтауға көмектесетінін мәлімдейді. Онда Хэдли Гринге сәйкес келетін «кең жасыл алаң» және Йорк әскерінің оң қанатындағы батпақ Монкен Мид Брук өзенінің аңғарында болуы мүмкін екені айтылады. Хатта сондай-ақ Сент-Олбанс жолы туралы да жазылған, ол көбінесе өзгермеген күйінде сақталған және далалар арқылы иіліп өтеді. Дегенмен, XVIII және XIX ғасырлардағы қала құрылысы аймақтың көп бөлігін ғимараттармен жапқан. XX ғасырға келген кезде Монкен-Хадли шағын қаласы Барнет шайқасы өткен алаңның бір бөлігін қамтыды. Жергілікті гольф алаңындағы тік қоршау, лейтенант-полковник Альфред Х. Берннің пікірінше, Оксфорд әскерлерінің қатарға тұрып, жасырыну үшін пайдаланған бұталар болуы мүмкін. 1740 жылы сэр Джереми Самброк Ұлы Солтүстік жолы мен Киттс-Энд жолының қиылысынан оңтүстікке қарай шайқасты еске алу үшін обелиск орнатқан. Кейіннен ол екі жолдың арасындағы шөпке, қиылыстан солтүстікке қарай көшірілді. «Хэдли Хайстоун» деп аталатын бұл обелиск биік тұрып, орнын белгілейтін жазумен безендірілген:

Бұл шайқас Лондонның Барнет ауданының гербінде бейнеленген, онда қалқанның жоғарғы бөлігінде қызыл және күміс түсті гүлдер, ал гербтің үстінде қиылысқан екі қылыш суреттелген. Әр жыл сайын Барнет ортағасырлық фестивалі шайқас болған деп саналатын жерде өткізіледі. Фестивалда шайқастың қайта жандандырылуы және сауда орындары ұйымдастырылады.