Кіріспе

Аудио жазбадан алынған қысқа үзінді. Саундбит – ұзақ аудио жазбадан алынған сөйлеу немесе музыканың қысқа бөлігі, көбінесе толық жазбаны насихаттау немесе мысал келтіру үшін қолданылады. Журналистикада саундбит – спикердің айтқысы келген мағынаны қамтитын қысқа фраза немесе сөйлеммен сипатталады. Ол ақпаратты қорытындылап, оқырман немесе көрерменнің қызығушылығын оятуға мүмкіндік береді. Бұл термин 1970 жылдары АҚШ медиасы тарапынан қолданылған. Содан бері саясаткерлер өз позицияларын қорытындылау үшін саундбиттерді жиі пайдаланады. Ықшамдылығының арқасында саундбит көбінесе айтылған кең контексті жасырады және қате немесе шатастыратын болуы мүмкін. Жаңалықтар хабарларына немесе деректі фильмдерге саундбиттерді енгізу манипуляцияға бейім, бұл журналистік этикаға қатысты дау-жанжалға әкелуі мүмкін.

Тарих

1960 және 1970 жылдары жарнама берушілердің американдық теледидар индустриясына көңіл көтеріп, қызықты жаңалықтар жасауға жасаған қысымы саяси жаңалықтардағы қысқа сөздерді (саундбайттерді) маңызды етіп шығарды. Саясаткерлер теледидар көрермендеріне әсер ететін және сайлауда жеңіске жетуге көмектесетін өзіндік бейнелер мен ұрандарды жасау үшін PR техникаларын қолдана бастады. "Саундбайт" термині 1970 жылдардың соңында, Рональд Рейган президенттікке сайланғанға дейін бірнеше жыл бұрын пайда болды. Ол "Горбачев мырза, осы қабырғаны бұзыңыз!" сияқты қысқа, есте қалатын сөздерімен танымал болды, бұл Берлин қабырғасына қатысты айтылған еді. 1988 жылғы АҚШ президенттік сайлауында кандидат Майкл Дукакис саяси науқандардағы қысқа сөздердің және ақпаратты бұрмалаушылардың (спин-дәрігерлердің) маңызды рөлін көрсету үшін, қарсыласы Джордж Буштің вице-президенттікке үміткері Дэн Куэйлдің қателіктеріне байланысты наразылығын паш ететін жарнаманы көрсетті.

Журналистика

Журналистикада дыбыс тіркесімдері спикердің позициясын қорытындылауға, сондай-ақ оқырманның немесе көрерменнің материалға деген қызығушылығын арттыруға қолданылады. Баспа және телерадио журналистикасында дыбыс тіркесімдері әдетте журналистің пікірлерімен бірге беріліп, жаңалықтарды құрайды. Объективті жаңалықтар екі тараптың да пікірін көрсетеді деп күтіледі. Дегенмен, егер дыбыс тіркесімі сенсациялық болу үшін таңдалса немесе бір адамның немесе топтың көзқарасын насихаттау үшін қолданылса, бұл жаңалықтардың субъективті болуына әкелуі мүмкін.

Әсері

Джеффри Шойер өзінің "The Sound Bite Society" атты кітабында дыбыс тіркесімінің теледидардың барлық коммуникация түрлеріне күшейген ықпалының нәтижесі екенін, ал оның салдарынан пайда болған қысқа, тартымды ақпарат үзінділерінің америкалық саяси дискурсқа елеулі теріс әсер еткенін айтады. Керісінше, Пегги Нунан дыбыс тіркестерінің теріс коннотацияға ие болғанын, бірақ олардың өзі теріс емес екенін, және қазір тарихи дыбыс тіркестері деп есептейтін мысалдар – мысалы, "Біз ең қорқатын нәрсе – қорқыныш өзі", Франклин Д. Рузвельттің бірінші инаугурациялық сөйлеуіндегі ең әйгілі фраза – шешен сөйлеушілердің ойларын жеткізуге тырысқан тілдік өрнектері екенін мәлімдейді. Жаңалықтарда дыбыс тіркестерін қолданудың көбеюі сынға ұшырады және журналистік этика мен медиа этикасы туралы талқылауларға әкелді. Журналистердің этика кодексіне сәйкес, журналистер "тақырыптардың, жаңалықтардың және жарнамалық материалдардың, фотосуреттердің, бейнелердің, аудионың, графиканың, дыбыс тіркестерінің және цитаталардың бұрмаланбағанына көз жеткізуі керек. Олар оқиғаларды жөнге келтірмеуі немесе контекстен тыс бөліп көрсетпеуі керек". Осы сынға қарамастан, дыбыс тіркестерін бизнес, сауда ұйымдары, еңбек одақтары және саясаткерлер кеңінен пайдаланады. Сенатор Джим Деминт осыны мойындап: "Көптеген саясаткерлер неге тазартылған дыбыс тіркестерінде сөйлейтінінің себебі бар: одан шыққаннан кейін, өзіңді шабуылға ұшырату қаупіне барасың" деді.